Ποιος άφησε μέρα μεσημέρι μαύρες σακούλες σκουπιδιών έξω από τη Βρετανική Σχολή Αθηνών; Ποιος γέμισε τον περιποιημένο κήπο της με παλέτες, στρώματα, μαξιλάρια, σκάλες, κιβώτια, φελιζόλ; Ο εικαστικός Ανδρέας Λόλης, που πήγε και αναστάτωσε, πολύ έξυπνα, πολύ όμορφα, τη «βρετανική τάξη» με τα πρωτότυπα γλυπτά του από μάρμαρο (ναι, όλα από μάρμαρο!), τα οποία μιμούνται καθημερινά αντικείμενα, σε ένα ελκυστικό οπτικό παιχνίδι.
Για ακόμη μία φορά ο πολιτιστικός οργανισμός ΝΕΟΝ -ιδρύθηκε το 2013 από τον επιχειρηματία Δημήτρη Δασκαλόπουλο- ενεργοποιεί ένα δημόσιο χώρο, που δεν είναι ιδιαίτερα προσιτός στο ευρύτερο κοινό και μας καλεί να «εξερευνήσουμε» τον υπέροχο κήπο της Βρετανικής Σχολής Αθηνών και να ανακαλύψουμε τα μαρμάρινα γλυπτά της εικαστικής εγκατάστασης του Λόλη με τίτλο «Prosaic Origins». Σαν ένα παιχνίδι χαμένου θησαυρού με σύγχρονα «αρχαιολογικά ευρήματα» σε ένα χώρο ταυτισμένο με την ακαδημαϊκή αρχαιολογική έρευνα, όπως η Βρετανική Σχολή που ιδρύθηκε το 1886 στην Αθήνα.
«Γι’ αυτό το διαχρονικό σκηνικό ο Λόλης δημιούργησε γλυπτά που συγκρούονται με την εξιδανικευμένη δυτική αντίληψη περί αρχαιοελληνικής κλασικής κληρονομιάς, εγκατεστημένα με τρόπο που τα κάνει να μοιάζουν σαν να ήταν εκεί από πάντα» μας λέει η επιμελήτρια της έκθεσης (και της Whitechapel Gallery) Νάγια Γιακουμάκη, καθώς μας δείχνει τα μαρμάρινα κουτιά του καλλιτέχνη, πανω σε επίσης μαρμάρινη παλέτα, στην είσοδο της Βιβλιοθήκης της Σχολής, ανάμεσα σε «κλασικά» μαρμάρινα γλυπτά και ανάγλυφα.
Kαθηγητής στη Διεθνή Καλοκαιρινή Ακαδημία Καλών Τεχνών του Ζάλτσμπουργκ, με πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Documenta 14, Mπιενάλε Θεσσαλονίκης 2017, 7η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης, Πεκίνο, 2017, Palais de Tokyo, 2013 κ.α.), ο Ανδρέας Λόλης δουλεύει με το μάρμαρο, ένα από τα ευγενέστερα υλικά στην ιστορία των τεχνών. Ωστόσο το βλέμμα του είναι στραμμένο στον καθημερινό κόσμο των εγκαταλειμμένων αντικειμένων, των αυτοσχέδιων κατασκευών, των καθημερινών πραγμάτων.
Στη νέα του έκθεση ο ρεαλισμός κυριαρχεί καθώς σμιλεύει κυρίαρχα αντικείμενα της κατανάλωσης, της οικονομίας, του εμπορίου, της αστικής πραγματικότητας. Οι μαύρες μαρμάρινες σακούλες σκουπιδιών γίνονται σύμβολο ανακύκλωσης αλλά και επιβίωσης, ένα τεράστιο λευκό κιβώτιο δημιουργεί το πλαίσιο για καταφύγιο και χώρο περισυλλογής, μια καλαμιά από μάρμαρο Μαρόκου συμβολίζει τη μοναξιά αλλά και την αντοχή.
«Μερικά γλυπτά αποκαλύπτουν ένα όχι και τόσο κρυφό χαρακτηριστικό της πόλης -ότι πολλές ψυχές είναι αναγκασμένες να κοιμούνται σε αυτοσχέδια σπίτια» επισημαίνει η Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του ΝΕΟΝ. «Χαρτοκιβώτια και στρώματα, παρόλο που προσφέρουν κάτι που μοιάζει με ζεστασιά και άνεση, μπορούν επίσης να εξασφαλίζουν μια συμβολική απόσταση λίγων χιλιοστών από το έδαφος. Ο Λόλης επιλέγει να μην αγνοήσει αυτούς τους λιγότερο τυχερούς της πόλης και έχει βρει τον δικό του τρόπο να εκφράσει τη συμπόνια του, κατασκευάζοντας μνημεία προς τιμήν τους».
Ο Ανδρέας Λόλης δεν δουλεύει με σχέδιο ή μακέτες, ενώ κρατάει τις διαστάσεις του μάρμαρου όπως βγαίνει από το λατομείο, όπως μας λέει. «Προσπαθώ κάθε φορά να βρω την ισορροπία ανάμεσα σε μένα και το υλικό» τονίζει. «Σαν να υπάρχει διάλογος. Κι αν γίνει κάποιο λάθος, δεν πειράζει, το τυχαίο έχει κι αυτό τον σκοπό του». Εξίσου τον ενδιαφέρει η σχέση του γλυπτού με τον χώρο και η αίσθηση που παίρνει ο θεατής όταν το βλέπει, όταν το αγγίζει… Σίγουρα σε αυτή την έκθεση δεν ισχύει το «μην αγγίζετε» και αναμφισβήτητα βλέπει κανείς με διαφορετική ματιά τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν.
Info: Βρετανική Σχολή Αθηνών, Σουηδίας 52. Ωράριο λειτουργίας: μέχρι 30 Σεπτεμβρίου, Τετ.-Κυρ: 12.00-20.00. Από 3 Οκτωβρίου μέχρι 14 Νοεμβρίου: Τετ.-Κυρ. 10.00-18.00. Είσοδος ελεύθερη.
