Τα παιδιά του Παραδείσου

Το τελευταίο ναυάγιο των προσφύγων δεν θα είναι το τελευταίο. Ούτε ήταν το πρώτο, για να ριγήσουμε σύγκορμοι από τον θάνατο τόσων ανθρώπων, από τον χαμό παιδιών. «Συνηθίζεις το τέρας όταν αρχίζεις να του μοιάζεις» ακούω τον Μάνο Χατζιδάκι να μου ψιθυρίζει· χθες, 23 Οκτώβρη, ήταν τα γενέθλιά του.

Μπήκαμε κι εμείς στα γραφεία των τεχνοκρατών, των στρατιωτικών, των πολιτικών. Μας είπαν: Ετσι είναι ο πόλεμος. Εχει παράπλευρες απώλειες. Καταλάβετέ μας, είπαν. Πρέπει να κρατηθούν οι ισορροπίες.

Τι δουλειά όμως είχαμε εμείς να μπούμε συνένοχοι στα σχέδιά τους; Τι δουλειά είχαμε να σκύψουμε πάνω στους χάρτες που απλωμένοι πάνω στα γραφεία τους κινούν τους ανθρώπους σαν πιόνια κατά πώς τους συμφέρει; Πιόνια δεν μας κάνουν οι άλλοι, πιόνια γινόμαστε μόνοι μας.

Στα ορμητικά νερά του Εβρου και στα βαθιά νερά της Μεσογείου θυσιάζονται «τα παιδιά του Παραδείσου». Αθώα, καθώς ξεκινούν για το μεγάλο αβέβαιο ταξίδι. Κι εμείς βουβοί και άπραγοι αλλάζουμε κανάλι. Η μόνη πράξη, η μόνη αντίσταση στη φρίκη. Μας έφυγε και ο θυμός. Ξεθύμανε κι αυτός. Πειστήκαμε τάχα πως δεν γίνεται αλλιώς; Ποιος από μας δεν είπε έστω μία φορά «Μα τι κάνουν οι γονείς τους; Πού τα πάνε μέσα στα μαύρα κύματα;» Ανώτατοι κριτές από τις αναπαυτικές πολυθρόνες μας.

Θυμάμαι την εμβληματική κινηματογραφική ταινία του Μαρσέλ Καρνέ «Τα παιδιά του Παραδείσου», όπου η μαγική πένα του Ζακ Πρεβέρ περιγράφει στο Παρίσι του 1828, στη Λεωφόρο του Εγκλήματος, το πάθος των νέων να ζήσουν και ν’ αγαπήσουν, μέσα σε καταστάσεις κοινωνικών αδικιών και αντίξοων συνθηκών. Δεν τα καταφέρνουν πάντα, αλλά τουλάχιστον προσπαθούν.

Τα προσφυγόπουλα που χάνονται κάθε μέρα, το 2018, δεν έχουν προλάβει να ζήσουν τίποτα. Η παιδική τους ηλικία είναι ένας δρόμος δύσκολος που αρκετά συχνά οδηγεί στον θάνατο. Η θάλασσα στη γλώσσα τους θα λέγεται πια πικροθάλασσα. Τους ανήκει μια θέση στον Παράδεισο. Στον όποιο Παράδεισο, οποιασδήποτε θρησκείας. Κι ας μην αντέχουμε να βλέπουμε τα πλάνα στους δέκτες μας, κι ας μη μιλάμε συχνά πια γι’ αυτά.

Του Μάνου Χατζιδάκι ήταν η γενέθλια μέρα και εσύ, παιδί, που χάθηκες, μας είπε πως είσαι:

«Παιδί της γης / Παιδί τραγουδισμένο /

Ετσι που σε φαντάζομαι /Με τη φλογέρα και τον αητό / Στον ώμο σου /

Χαράζεις μια τον Θάνατο / Και τον γυρνάς σε ωραίο σκοπό».

Ετσι παρηγοριόμαστε εμείς οι ζωντανοί.