Πώς συνδέεται η κλιματική αλλαγή με τις πυρκαγιές

Μέχρι πρότινος, ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής σε ό,τι αφορά το ξέσπασμα και το πλήθος των πυρκαγιών και των κυμάτων καύσωνα αναφερόταν σπάνια στη σχετική ειδησεογραφία.

Εν μέρει, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το ζήτημα των αιτιών δεν είναι συνήθως σαφές. Συν το επιχείρημα ότι πάντα υπήρχαν πυρκαγιές και ότι δεν μπορούμε να αποδώσουμε κάποια συγκεκριμένη πυρκαγιά στην αλλαγή του κλίματος

Η αλήθεια είναι ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν προκαλεί πυρκαγιές. Ωστόσο, επιδεινώνει τις συνθήκες και αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς.

Για να κατανοήσουμε την αλληλεπίδραση μεταξύ της υπερθέρμανσης του πλανήτη και των πυρκαγιών, ας δούμε τι συμβαίνει στον πλανήτη μας, όπως το εξηγεί στον ιστότοπο Conservention ο Κέβιν Τρένμπεθ, κύριος ερευνητής στο αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Ερευνας για την Ατμόσφαιρα.

Η σύνθεση της ατμόσφαιρας αλλάζει από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Υπήρξε αύξηση πάνω από 40% του διοξειδίου του άνθρακα, κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων, από το 1800, και πάνω από το ήμισυ αυτής της αύξησης χρονολογείται από το 1985.

Στην ατμόσφαιρα συγκεντρώνονται και άλλα αέρια που παγιδεύουν τη θερμότητα (μεθάνιο, νιτρώδες οξείδιο κ.λπ.) που προέρχονται επίσης από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Αυτό οδηγεί σε μια ενεργειακή ανισορροπία για τον πλανήτη. Τι σημαίνει αυτό;

Η ενεργειακή ανισορροπία της Γης είναι η διαφορά μεταξύ του ποσού της ηλιακής ακτινοβολίας που απορροφάται από την επιφάνειά της και του ποσού που επιστρέφεται στο Διάστημα ως θερμότητα.

Αν η ανισορροπία είναι θετική και περισσότερη ενέργεια εισέρχεται στο σύστημα σε σχέση με αυτή που εξέρχεται, η Γη ζεσταίνεται. Αν η ανισορροπία είναι αρνητική, ο πλανήτης ψύχεται.

Τα αέρια που παγιδεύουν θερμότητα στην ατμόσφαιρα δρουν σαν μια κουβέρτα και δεν αφήνουν την υπέρυθρη ακτινοβολία -δηλαδή τη θερμότητα από τη Γη- να διαφύγει πίσω στο Διάστημα, για να αντισταθμιστεί η συνεχής ακτινοβολία που προέρχεται από τον ήλιο. Καθώς αυτά τα αέρια συσσωρεύονται περισσότερο από αυτή την ενέργεια, κυρίως με τη μορφή θερμότητας, αυτή παραμένει στην ατμόσφαιρά μας.

Η ενέργεια αυτή αυξάνει τη θερμοκρασία της Γης, των ωκεανών και της ατμόσφαιρας, λιώνει τους πάγους, αποψύχει τα μόνιμα παγωμένα εδάφη και τροφοδοτεί τον κύκλο του νερού μέσω της εξάτμισης.

Αυτή η ενεργειακή ανισορροπία της Γης ανέρχεται περίπου σε 1 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο ή περίπου 500 τεραβάτ παγκοσμίως. Ενώ αυτός ο παράγοντας είναι μικρός σε σύγκριση με τη φυσική ροή ενέργειας μέσω του προαναφερόμενου συστήματος, που είναι 240 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο, είναι μεγάλος σε σύγκριση με όλες τις άλλες άμεσες επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Για παράδειγμα, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ, το περασμένο έτος, ήταν κατά μέσο όρο 0,46 τεραβάτ.

Η θερμότητα συγκεντρώνεται, τελικά, στον ωκεανό σε ποσοστό πάνω από 90%. Αυτή η πρόσθετη θερμότητα σημαίνει ότι ο ωκεανός διαστέλλεται και η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει.

Η θερμότητα που συσσωρεύεται προκαλεί, επίσης, την κατακρήμνιση των πάγων της Αρκτικής και των παγετώνων στη Γριλανδία και την Ανταρκτική.

Αυτό προσθέτει νερό στον ωκεανό και έτσι αυξάνεται και η στάθμη της θάλασσας, με ρυθμό πάνω από 3 χιλιοστά τον χρόνο ή πάνω από 300 χιλιοστά ανά αιώνα.

Στην ξηρά, οι επιπτώσεις της ενεργειακής ανισορροπίας περιπλέκονται σε σχέση με το νερό. Εάν υπάρχει νερό, η θερμότητα το εξατμίζει και προκαλεί ξηρασία, ενώ τροφοδοτεί την υγρασία και τη δημιουργία καταιγίδων, οι οποίες παράγουν έντονες βροχοπτώσεις. Ωστόσο, σε συνθήκες ξηρασίας, η θερμότητα συσσωρεύεται.

Η σημασία του νερού

Ετσι το νερό λειτουργεί ως κλιματιστικό του πλανήτη. Ελλείψει νερού, υπερβολικές θερμικές επιδράσεις συσσωρεύονται στο έδαφος τόσο με την ξήρανση όλων των φυτών όσο και με την αύξηση των θερμοκρασιών.

Με τη σειρά του, αυτό οδηγεί σε κύματα καύσωνα και αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς. Αυτοί οι παράγοντες ισχύουν σε περιοχές των δυτικών ΗΠΑ και σε περιοχές με μεσογειακό κλίμα.

Ανάλογες συνθήκες μπορούν, επίσης, να αναπτυχθούν και σε άλλα μέρη του κόσμου, όταν ισχυροί αντικυκλώνες παραμένουν στάσιμοι.

Πόσο μεγάλη είναι η επίδραση της ενεργειακής ανισορροπίας στη Γη; Λοιπόν, αν συσσωρευτεί 1 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο σε έναν μήνα, ισοδυναμεί με 720 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο για μία ώρα.

Τα 720 βατ ισοδυναμούν σε έναν μικρό φούρνο μικροκυμάτων με πλήρη ισχύ. Ενα τετραγωνικό μέτρο είναι περίπου 10 τετραγωνικά πόδια (0,305 μέτρα). Ως εκ τούτου, ύστερα από έναν μήνα, αυτό ισοδυναμεί με έναν φούρνο μικροκυμάτων σε πλήρη ισχύ σε κάθε τετραγωνικό πόδι, για έξι λεπτά. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν είναι διόλου περίεργο το πώς μπορεί να πιάσει μια φωτιά.

Οι επιστήμονες του κλίματος δεν μπορούν να πουν ότι τα ακραία γεγονότα οφείλονται στην υπερθέρμανση του πλανήτη, διότι αυτό είναι μια απάντηση σε μια κακή ερώτηση.

Ωστόσο, μπορούν να πουν ότι είναι πολύ πιθανό πως δεν θα υπήρχαν τέτοιες ακραίες επιπτώσεις χωρίς την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Πράγματι, όλα τα καιρικά φαινόμενα επηρεάζονται από την αλλαγή του κλίματος, επειδή το περιβάλλον στο οποίο εμφανίζονται είναι πιο ζεστό απ’ ό,τι παλιότερα.