Στην τριακονταετία 1965-1993, ο Ιάνης Ξενάκης συνέθεσε τέσσερα κομμάτια μουσικού θεάτρου για χορωδία και ορχήστρα βασισμένα στους αρχαίους τραγικούς. Τελευταίο ήσαν οι ευριπίδειες «Βάκχες», παραγγελία του βρετανικού θεσμού «Opera factory» που τις πρωτοπαρουσίασε το 1993 στο Λονδίνο. Λόγω της μεγάλης δυσκολίας του το έργο δεν ξαναπαρουσιάστηκε έκτοτε. Τη σκυτάλη παρέλαβε 25 χρόνια αργότερα η Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, προσφέροντας την πρώτη ελληνική εκτέλεση (11/7/2018). Παρακολουθήσαμε το εξαιρετικά ενδιαφέρον εγχείρημα, αποκομίζοντας πολύ καλές εντυπώσεις.
Σε συνεργασία με τις Λουκία Χουλιάρα, Δήμητρα Ευθυμιοπούλου (Αγαύη) και Μάγδα Καυκούλα (Σεμέλη), ο σκηνοθέτης Γιάννος Περλέγκας παρήγαγε μια εφευρεμένη, εννοιολογικά αφαιρετική αλλά αφηγηματικά ολοκληρωμένη σκηνική απόδοση της ευριπίδειας τραγωδίας, στην οποία ό,τι δεν μελοποίησε ο Ξενάκης συμπληρώθηκε αριστοτεχνικά μέσω μιμικής. Η ευανάγνωστη παράσταση κινήθηκε με ψυχαναλυτική λογική στο επίπεδο των ασυνείδητων δυναμικών, αξιοποίησε θεατρικά μουσικούς και τραγουδιστές και χρησιμοποίησε μια ευαίσθητη, σύνθετη γλώσσα εικόνων και συμβόλων.
Παίρνοντας αποστάσεις από την «αρχαιολογική» ανάγνωση, ξετύλιξε το αφήγημά της ονειρικά, ως ακολουθία από βαθιές αντιπαραθέσεις και βίαιες συγκρούσεις επάνω σε αυτό που ο σημερινός θεατής θα βίωνε αυθόρμητα ως ασύμβατο ανάμεσα στις επιταγές/όρια του πολιτισμού και στο ανεκπολίτιστο υπόλειμμα των ακατάλυτων ορμών του ασυνείδητου.
Η ευφυώς πολυσήμαντη διάπλαση του σκηνικού χώρου (έπιπλα, λάκκοι, σχηματισμοί) και τα χαρακτηριστικά κοστούμια («Belle époque», ανατολίτικες αναφορές) της Λουκίας Χουλιάρα, η πλούσια, σε βάθος ανεπτυγμένη κινησιολογία της Δήμητρας Ευθυμιοπούλου και οι λιτοί φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου υπηρέτησαν τέλεια τη συλλογική σύλληψη της δραματουργίας. Ολα αυτά έδεσαν αβίαστα με την άκρως στατική, εκφραστικά «αρχαϊκή» μουσική γραφή του Ξενάκη: συλλαβική, αρμονικά υπομνηματισμένη με μνήμες ρομαντικής αρμονίας για τις φωνές (χορικά), αφαιρετική, στεγνή, «μαθηματικά» υπογραμμιστική για τα όργανα (κρουστά, πνευστά).
Οι γυναίκες της Χορωδίας της ΕΡΤ ως Ασιάτισσες ακόλουθοι του Διονύσου, οι οκτώ μουσικοί του «ARTéfacts Ensemble» ως Ακόλουθοι του Πενθέα, ο βαρύτονος Αρκάδιος Ρακόπουλος ως Διόνυσος και ο Νίκος Βασιλείου ως αρχιμουσικός και, ταυτόχρονα, Πενθέας συνέπραξαν με αδιάλειπτη προσήλωση αποδίδοντας το δύσκολο μουσικό κείμενο με ακρίβεια, καθαρότητα και ταιριαστά παγερή αποστασιοποίηση.
