Για πολλές πόλεις η απόθεση και η διαχείριση των αποβλήτων που παράγονται από τα σπιτικά, τις επιχειρήσεις κ.λπ., είναι ένα φορτίο που συνεχώς μεγεθύνεται και που χρόνο με τον χρόνο ολοένα και γίνεται δυσκολότερο για τους δήμους να το διαχειρισθούν, σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα από αρμόδιους φορείς.
Από το 2000 μέχρι το 2012 τα αστικά απόβλητα σχεδόν διπλασιάστηκαν. Από τα 680 εκατομμύρια τόνους εξακοντίστηκαν στο υπέρογκο νούμερο του 1,3 δισεκατομμυρίου τόνους ανά έτος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Climate and Clean Air Coalition, τρεις είναι οι λόγοι της δραματικής αυτής κατάστασης: η αύξηση του πληθυσμού, η αστικοποίηση και η αλλαγή των μοντέλων κατανάλωσης, αιτίες που θα ανεβάσουν την «παραγωγή» σκουπιδιών μέχρι το 2025 στα 2,2 δισεκατομμύρια τόνους.
Και όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, ακόμα υπάρχουν σε όλο τον κόσμο (και στη χώρα μας, φυσικά) ανεξέλεγκτες χωματερές και ακόμα καίγονται σκουπίδια σε ανοιχτούς χώρους -κυρίως σε υπό ανάπτυξη περιοχές, λένε τα στοιχεία- όπου ή δεν υπάρχουν οργανωμένες υπηρεσίες καθαριότητας ή και αν υπάρχουν απλώς δεν τα βγάζουν πέρα με τη διαχείριση των αποβλήτων που μαζεύουν.
Αυτές οι πρακτικές, όμως, έχουν καταστροφικές συνέπειες στη δημόσια υγεία, στο περιβάλλον, στην υγεία των υπαλλήλων καθαριότητας καθώς και των περιοίκων αυτών των περιοχών.
Τα αστικά απόβλητα (με απλά λόγια, τα σκουπίδια μας) είναι σημαντικότατη πηγή βραχύβιων ρύπων του κλίματος.
Κατέχουν την τρίτη θέση στις ανθρωπογενείς πηγές παραγωγής μεθανίου που με τη σειρά του συμβάλλει στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης από το όζον.
Η καύση των στερεών αστικών αποβλήτων σε ανοιχτούς χώρους, όπως και η χρήση ρυπογόνων* (*εξαιτίας των μεγάλων αποστάσεων που διανύουν για να φτάσουν στους ΧΥΤΑ αλλά και επειδή πολλά δεν είναι καλά συντηρημένα ή τελευταίας τεχνολογίας) απορριμματοφόρων, παράγουν αιθάλη, που αντίστοιχα συμβάλλει στη μόλυνση του αέρα.
Η μη βιώσιμη διαχείριση των σκουπιδιών είναι το κατάλληλο υπέδαφος για τη δημιουργία τοξινών και μικροβίων, που έχουν τη δύναμη να μολύνουν τα τρία αγαθά της ζωής: τον αέρα, το έδαφος και το νερό.
Τι δείχνουν τα στοιχεία;
● Το 40% των αποβλήτων, περίπου, παγκόσμια, υπολογίζεται ότι καίγονται σε ανοιχτούς χώρους, απελευθερώντας διοξίνες, αιθάλη και φουράνια στην ατμόσφαιρα.
● Το ένα τρίτο της τροφής, σχεδόν, που παράγεται για ανθρώπινη κατανάλωση, παγκοσμίως και πάλι, χάνεται ή πετιέται στα σκουπίδια και η εκτίμηση σε αριθμούς φέρνει ρίγη, αφού αγγίζει τους 1,3 δισεκατομμύριο τόνους κάθε χρόνο. Το 33% δηλαδή της παραγόμενης τροφής καταλήγει στα σκουπίδια.
● Μέχρι το 2030 υπολογίζεται ότι μπορεί να αποφευχθεί η έκλυση περίπου 589 τόνων διοξειδίου του άνθρακα, αν χρησιμοποιήσουμε πλήρως την παρούσα τεχνολογία «εγκλωβισμού» των αερίων που παράγονται στους χώρους υγειονομικής ταφής, εκπομπές που αντιστοιχούν στο 61% των εκπομπών αερίων.
Βέβαια ο ύψιστος στόχος αυτού του προγράμματος είναι οι πόλεις που συμμετέχουν, όπως και οι εθνικές τους κυβερνήσεις, να μπορέσουν να παρακολουθήσουν και να καταγράψουν τη μείωση των εκπομπών αερίων, να αυτοχρηματοδοτηθούν, να βρουν βιώσιμους τρόπους χρηματοδότησης των προγραμμάτων που θα συμβάλουν στη μείωση και την πρόληψη εκπομπής αερίων και να αναβαθμίσουν τις δράσεις των ήδη υπαρχόντων δικτύων τους.
Δεν θέλω λόγια, θέλω πράξεις
Υπάρχουν λύσεις ώστε να επιτευχθεί μείωση των ρύπων του κλίματος που πηγάζουν από το πρόβλημα που λέγεται «αστικά στερεά απόβλητα»;
Φυσικά, λένε οι επιστήμονες. Υπάρχουν αποδεδειγμένα αποδοτικές πρακτικές στη μείωση της εκπομπής θερμοκηπιακών αερίων.
Η πρωτοβουλία που αφορά τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων (Municipal Solid Waste Initiative) της Climate and Clean Air Coalition, «λειτουργεί» σε ένα δίκτυο χιλίων πόλεων ανά τον κόσμο, με στόχο την προώθηση πρακτικών για τη μείωση των σκουπιδιών που αυτές παράγουν.
Οι πόλεις δεσμεύτηκαν ότι με τη βοήθεια των ιθυνόντων της πρωτοβουλίας αυτής θα αναπτύξουν μέχρι το 2020 συστήματα αυστηρής διαχείρισης των αποβλήτων τους, με στόχους που καθορίστηκαν στους εξής τρεις:
α. Διαχωρισμός των οργανικών αποβλήτων.
β. Εγκλωβισμός και χρήση -με ειδικής τεχνολογίας συστήματα- των αερίων που παράγονται στους ΧΥΤΑ.
γ. Αποτροπή της καύσης αποβλήτων σε ανοιχτούς χώρους.
Οταν μιλούν βέβαια για διαχωρισμό των οργανικών αποβλήτων, στην ουσία μιλούν κυρίως για τη μείωση του ποσοστού της τροφής που αγοράζουμε, δεν καταναλώνουμε και πετάμε στα σκουπίδια.
Αποτέλεσμα αυτής της αλλαγής νοοτροπίας και πρακτικής θα είναι η μείωση της παραγωγής μεθανίου αφενός, αλλά αφετέρου και η μείωση του κόστους είτε κατασκευής χώρων υγειονομικής ταφής είτε και διεύρυνσής τους.
Οσον αφορά τον «εγκλωβισμό» του παραγόμενου μεθανίου προτού εισέλθει στην ατμόσφαιρα, αυτός είναι στόχος που θα συνεισφέρει κατά των «σύννεφων αιθαλομίχλης» που πνίγουν τις πόλεις.
Η δε ενημέρωση των κατοίκων για τις επιπτώσεις της καύσης αποβλήτων σε ανοιχτούς χώρους τόσο στο περιβάλλον όσο και στην υγεία τους θα μειώσει την εκπομπή αιθάλης και οι κατά τόπους πληθυσμοί θα προστατευθούν από την έκλυση καρκινογόνων ρύπων και άλλων τοξικών ουσιών.
Και εγώ, ως πολίτης, τι όφελος θα έχω;
Η βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης αποβλήτων είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για την ενίσχυση των κτηματομεσιτικών αξιών μιας πόλης, όπως φυσικά και της ποιότητας ζωής των κατοίκων, αφού η καλύτερη διαχείριση οδηγεί στην ενίσχυση και της υγείας των οικοσυστημάτων που την περιβάλλουν ή βρίσκονται εντός του ιστού της.
Οσον αφορά τις οικονομικές επιδράσεις, πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι η πλήρης εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για τα απόβλητα θα μπορούσε να εξοικονομήσει 72 δισεκατομμύρια ετησίως, να αυξήσει τον ετήσιο κύκλο εργασιών του τομέα διαχείρισης αποβλήτων και ανακύκλωσης κατά 42 δισεκατομμύρια και να δημιουργήσει περί τις 400.000 νέες θέσεις εργασίας μέχρι το 2020.
Επίσης, είναι γνωστό πλέον ότι τα αστικά απόβλητα μπορούν άριστα να μετατραπούν σε πηγή ενέργειας, πρακτική την οποία εφαρμόζουν ήδη κάποιες πόλεις του κόσμου.
Δεν έχω αέρα να αναπνεύσω!
Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) τα επίπεδα μόλυνσης του αέρα παραμένουν σταθερά σε επικίνδυνα επίπεδα σε πολλά μέρη του κόσμου.
Για την ακρίβεια, εκτιμάται ότι οι εννέα στους δέκα ανθρώπους αναπνέουν αέρα με υψηλά επίπεδα ρύπων, ενώ επτά εκατομμύρια άτομα κάθε χρόνο χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας της (εξωτερικής) ατμοσφαιρικής ρύπανσης αλλά και της ρύπανσης του αέρα στους εσωτερικούς χώρους (σπίτια, εργασιακοί χώροι, κ.λπ.).
Οι αριθμοί καταδεικνύουν τη σκληρή πραγματικότητα των 4,2 εκατομμυρίων θανάτων κάθε χρόνο από την έκθεση στην (εξωτερική) ατμοσφαιρική ρύπανση, 3,8 εκατ. από τη ρύπανση του αέρα στο εσωτερικό των σπιτιών, ενώ εκτιμάται ότι 91% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε περιοχές όπου η ποιότητα του αέρα ξεπερνά τα ασφαλή όρια που έχει θέσει ο Οργανισμός.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ελπίζει στην κινητοποίηση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού και μέσω των επαγγελματιών υγείας, καθώς τα στοιχεία συσχετίζουν την ατμοσφαιρική ρύπανση με το ένα τέταρτο όλων των θανάτων ενηλίκων από καρδιολογικά προβλήματα (24%), ενός ποσοστού 25% από εγκεφαλικό επεισόδιο, του 43% από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και ένα 29% από καρκίνο των πνευμόνων.
Τα υψηλότερα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης καταγράφονται στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ασίας και ακολουθούν οι χαμηλού και μεσαίας τάξης εισοδήματος πόλεις στην Αφρική και του Δυτικού Ειρηνικού.
Τι μπορώ να κάνω εγώ ένας άνθρωπος μόνος;
Κάθε ένας από εμάς μπορεί να συμβάλει στην ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής, διαφοροποιώντας μερικές από τις συνήθειές μας.
Η διαχείριση των αποβλήτων θα πρέπει να ξεκινά κατ’ αρχάς από την πηγή, δηλαδή τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και όλη την αλυσίδα φυσικά (βιομηχανίες κ.λπ.). Γιατί, στόχος είναι να φτάνουν στους ΧΥΤΑ όλο και λιγότερες ποσότητες στερεών αποβλήτων.
Αυτό μπορεί με τη μέχρι τώρα γνώση που έχουμε να επιτευχθεί μέσα από τα τρία R (Reduce, Reuse, Recycle, που σημαίνει: Μείωση, Επανάχρηση, Ανακύκλωση).
Αν το κάθε σπιτικό, λοιπόν, κομποστοποιούσε τα οργανικά του υπολείμματα -υπόλοιπα τροφών, φλούδες φρούτων/λαχανικών, μέχρι και τρίχες των μαλλιών ή κομμάτια ύφασμα μπορούν να μετατραπούν σε υγιές θρεπτικό λίπασμα για τα φυτά του κήπου ή στις γλάστρες- σε έναν απλό οικιακό κομποστοποιητή, διαχώριζε τα υπόλοιπα σκουπίδια σε ανακυκλώσιμα και μη, ανακύκλωνε δηλαδή με τον σωστό τρόπο όσα μπορούν να ανακυκλωθούν και επαναχρησιμοποιούσε συσκευασίες όπως τα γυάλινα μπουκάλια ή βάζα από μαρμελάδες κ.λπ. και δεν πετούσε χωρίς να σκεφτεί δεύτερη φορά τι θα μπορούσε να κάνει π.χ. τα ρούχα που δεν θέλει πια να φορέσει, τότε με αυτές και μόνο τις κινήσεις οι σημερινοί αριθμοί της μάζας αστικών αποβλήτων θα κατέρρεαν.
Οι υπόλοιπες απλές προτροπές προς υιοθέτηση είναι:
◈ Μείωση της χρήσης air condition αλλά και της κεντρικής θέρμανσης (αν λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα).
◈ Αντικατάσταση των παλιών λαμπτήρων με υψηλής ενεργειακής τάξης λαμπτήρες.
◈ Επιλογή υψηλής ενεργειακής κλάσης οικιακών συσκευών.
◈ Περιορισμός στη χρήση του αυτοκινήτου αλλά και «έξυπνη» οδήγηση όταν το χρησιμοποιούμε.
◈ Λιγότερη χρήση ζεστού νερού.
◈ Μετά τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών, γυρνάμε τον διακόπτη στη θέση «Off».
Σε ένα απλό παράδειγμα που αντλήσαμε από την έκθεση της WWF «Κλιματικό χάος, ενημερωτικό υλικό για εκπαιδευτικούς», καταγράφεται ότι:
«Ενα µέσο αυτοκίνητο µε κατανάλωση βενζίνης περίπου 7,8 λίτρα ανά 100 χλµ., που καλύπτει 16.000 χλµ. ανά έτος, εκπέµπει περίπου 3 τόνους διοξειδίου του άνθρακα κάθε χρόνο. Το οποίο ισούται περίπου µε το τριπλάσιο βάρος του αυτοκινήτου.
Το διοξείδιο του άνθρακα είναι ο βασικός συντελεστής των κλιµατικών αλλαγών. Κάθε φορά που ανάβουµε ένα φως, χρησιµοποιούµε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, βλέπουµε τηλεόραση ή ταξιδεύουµε µε οποιοδήποτε µηχανοκίνητο µέσο, δηµιουργούµε διοξείδιο του άνθρακα. Οσο αυξάνουν οι ανθρώπινες δραστηριότητες, οι συγκεντρώσεις των αερίων του θερµοκηπίου -ιδιαίτερα του διοξειδίου του άνθρακα, αλλά και του µεθανίου και του οξειδίου του αζώτου- αναπτύσσονται σταδιακά στην ατµόσφαιρα.
Περίπου τα δύο τρίτα της ρύπανσης µε αέρια του θερµοκηπίου προέρχονται από το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέµπεται κατά την καύση ορυκτών καυσίµων, όπως το κάρβουνο, το πετρέλαιο και η βενζίνη. Οι δύο βασικές πηγές διοξειδίου του άνθρακα είναι τώρα η ενέργεια και οι µεταφορές».
«Ολοι μοιράζονται τον αέρα με την ίδια πνοή.
Τα ζώα, τα δέντρα, ο άνθρωπος μοιράζονται την ίδια ανάσα.
…Ο καιρός της δικής σας παρακμής είναι ακόμα μακριά, αλλά θα ‘ρθει.
Κανείς δεν ξεφεύγει από το γραφτό του.
Μολύνετε το κρεβάτι σας και μια νύχτα
θα πάθετε ασφυξία από τα ίδια σας τα απορρίμματα.
Ο ουρανός που πάντα έχει ένα δάκρυ συμπόνοιας για το λαό μου
που μας φαίνεται αμετάβλητος και αιώνιος μπορεί τώρα ν’ αλλάξει.
Σήμερα είναι καθαρός αύριο όμως ίσως σκεπαστεί με σύννεφα».
Λόγια ειπωμένα το 1855 από τον αρχηγό των Ινδιάνων Ντουγάμι Σιατλ, μέρος της απάντησής του στον πρόεδρο των ΗΠΑ που ζητούσε να αγοράσει τη γη της φυλής του.
► Από το βιβλιαράκι «Πού είναι ο αετός; Ενας χαιρετισμός στη Γη», εκδ. ΚΟΑΝ.
► www.wwf.gr/images | ► energy-saving.dei.gr
Σας παρακαλώ, μαζεύετε τα σκουπίδια σας!
Μεσούντος του καλοκαιριού δεν θα μπορούσαμε να μη χτυπήσουμε ένα καμπανάκι στο συνειδητό των λουομένων (μόνο;) ανά την επικράτεια.
Εξήντα χιλιόμετρα ακτογραμμής καθάρισαν 4.810 εθελοντές από απορρίμματα που έφτασαν τα 116.937 τεμάχια και είχαν βάρος 6,8 τόνων.
Αυτά είναι τα αποτελέσματα για το 2017 από τον Παγκόσμιο Εθελοντικό Καθαρισμό Ακτών που οργανώθηκε και συντονίστηκε στην Ελλάδα από τη HELMEPA μεταξύ 16 Σεπτεμβρίου και 16 Οκτωβρίου.
Στους συνολικά 99 καθαρισμούς ακτών και βυθού που διοργανώθηκαν από 108 ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς, με σύνθημα «Καθαρίζουμε ό,τι αφήσαμε πίσω μας το καλοκαίρι», οι εθελοντές με την προσφορά τους συνέβαλαν και στην έρευνα που διεξάγει κάθε χρόνο η HELMEPA για τις ποσότητες, τη σύνθεση και την προέλευση των απορριμμάτων, στοιχεία που κατόπιν προωθούνται στον οργανισμό Ocean Conservancy, παγκόσμιο συντονιστή της πρωτοβουλίας.
Περίπου 1 στα 3 απορρίμματα είναι αποτσίγαρα
Τα αποτσίγαρα ήταν και για το 2017 στην κορυφή του καταλόγου «εγκαταλελειμμένων τεμαχίων» στις ελληνικές παραλίες, αποτελώντας το 37% του συνολικού αριθμού των απορριμμάτων που συλλέχθηκαν, δηλαδή περίπου 1 στα 3 απορρίμματα ήταν… αποτσίγαρα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της HELMEPA:
«Τα τελευταία χρόνια, ο κατάλογος συμπληρώνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από πλαστικά απορρίμματα, που προέρχονται από τις δραστηριότητες αναψυχής στην παράκτια ζώνη και ρυπαίνουν κάθε “γωνιά” των θαλασσών και των ακτών μας.
Ειδικά τα μικροπλαστικά είναι μία από τις περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής μας, γιατί γίνονται ένας νέος τύπος “τροφής” που εισβάλλει ανεξέλεγκτα στις θαλάσσιες τροφικές αλυσίδες καθώς θαλασσοπούλια, ψάρια, θαλάσσια θηλαστικά αλλά και μικρότεροι οργανισμοί καταναλώνουν αυτή τη θανάσιμη λιχουδιά.
Για άλλη μια φορά όμως βρέθηκαν στις ακτές πεταμένα είδη οικιακού εξοπλισμού, όπως:
86 ηλεκτρικές συσκευές, 1 μαγκάλι, 15 καρέκλες, 1 πάπλωμα, 2 χαλιά, 3 φιάλες υγραερίου αλλά και είδη ρουχισμού και υπόδησης ήτοι, 72 παπούτσια και σαγιονάρες!
Επίσης, ανασύρθηκαν επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία υλικά, όπως: 355 μπαταρίες, 164 χρησιμοποιημένες πάνες και 92 σύριγγες, καθώς και εγκαταλελειμμένα αλιευτικά σύνεργα, όπως 685 μέτρα συνθετικών διχτυών, 420 μέτρα πετονιάς και 1.006 μέτρα σχοινιού, καθώς και 469 ελαστικά αυτοκινήτων.
Από τους 6,8 τόνους απορριμμάτων που συλλέχθηκαν, οι 1,3 τόνοι ανακυκλώθηκαν σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (Ε.Ε.Α.Α.)».
Είδος τμχ.
- Αποτσίγαρα 43.339
- Καλαμάκια 9.987
- Κομμάτια πλαστικού κάτω των 2,5 εκ. 7.808
- Συσκευασίες τροφίμων 7.773
- Πλαστικά πώματα μπουκαλιών 6.881
- Πλαστικά μπουκάλια 5.252
- Καπάκια συσκευασιών πλαστικά 5.172
- Πλαστικές σακούλες 3.282
- Κομμάτια γυαλιού κάτω των 2,5 εκ. 3.032
- Κομμάτια φελιζόλ κάτω των 2,5 εκ. 2.389
Ας ελπίσουμε ότι το φετινό καλοκαίρι θα αφήσει πίσω του λιγότερη δουλειά για τους εθελοντές.
