Σκληρή και γλυκιά συμμορία

O Ηστ είναι ένα παιδί «που δεν έχει υπάρξει ποτέ παιδί». Οι πρώιμες εμπειρίες του τον έχουν κάνει «σκληρό και στρυφνό». «Είχε δει να πυροβολούν έναν αιδεσιμότατο στο δρόμο, μια γυναίκα να πηδάει από σκεπή. Είχε δει ένα ελικόπτερο να συντρίβεται στα δέντρα και ένα τρελαμένο άντρα να σηκώνει ένα γυμνό ηλεκτρικό καλώδιο και να γίνεται παρανάλωμα».

Για τους φίλους του, τα μέλη της μικρής του συμμορίας, «δεν είναι διασκεδαστικός, αλλά τον σέβονται, διότι, παρότι μικρός, δεν είχε αυτό που μισούσαν πάνω τους περισσότερο απ’ όλα: την παιδικότητα». Κι όμως, η παιδικότητα είναι παρούσα στο μυθιστόρημα «Ντόντζερς» του Μπιλ Μπέβερλι, όπου πρωταγωνιστεί ο δεκαπεντάχρονος Ηστ· η περιπέτεια είναι εκείνη που θα ξηλώσει τα τελευταία ξεφτίδια της και το ταξίδι από τη μια άκρη της Αμερικής στην άλλη, προς εντοπισμό και εκτέλεση ενός επίφοβου αντιπάλου, θα γίνει μια διαδικασία μύησης στην ενηλικότητα, μια διαβατήρια τελετή, ένας δύσκολος δρόμος μέσα από τον οποίο ο Ηστ θα γνωρίσει τον εαυτό του και θα κατανοήσει ποιος είναι.

Τι είναι όμως αυτό το ιδιαίτερο «αστυνομικό» όπου η καταιγιστική πλοκή συνυφαίνεται με την υπαρξιακή αναζήτηση; Και ποιος είναι ο Μπιλ Μπέβερλι που με το πρώτο του μυθιστόρημα απέσπασε, αμέσως αμέσως, τρία βραβεία ως το καλύτερο αστυνομικό μυθιστόρημα του 2016 και του 2017, το «Χρυσό εγχειρίδιο», όπως λέγεται, από την Crime Writer’s Association, την έγκυρη Εταιρεία Συγγραφέων Αστυνομικών Μυθιστορημάτων, και το Βραβείο Μαρκ Τουέιν, επειδή «αντιμετώπισε με έξοχη διορατικότητα τη δύσκολη και διαπλαστική εποχή της εφηβείας», σύμφωνα με το σκεπτικό της επιτροπής;

Καθηγητής αμερικανικής λογοτεχνίας και γραφής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, ο πενηντάρης Μπέβερλι έχει επιδοθεί επί χρόνια στην έρευνα πάνω στους φυγάδες εγκληματίες και τις ιστορίες που τους συνοδεύουν, η οποία και αποτέλεσε τη βάση για το βιβλίο του «Δραπετεύοντας: αφηγήσεις απόδρασης στην Αμερική του Τζ. Εντγκαρ Χούβερ». Η μυθολογία του φυγά, εξάλλου, εμπνέει και το μυθιστόρημά του, όπως και η μυθολογία του δρόμου, του ταξιδιού, της συνεχούς μετακίνησης σε μια ήπειρο η οποία, από πολιτεία σε πολιτεία, εναλλάσσει τα τοπία και τους τρόπους της.

Πρωταγωνιστής αυτού του συναρπαστικού βιβλίου είναι, λοιπόν, ο δεκαπεντάχρονος Ηστ, που περιβάλλεται από έναν αστερισμό μικρών παραβατικών, τσιλιαδόρων σ’ ένα σπίτι όπου γίνεται διακίνηση ναρκωτικών και το οποίο «χτυπιέται» από την αστυνομία. Οταν ο θείος του συλλαμβάνεται, οι υπόλοιποι της συμμορίας αναθέτουν στον Ηστ και την παρέα του να ταξιδέψουν από το Λος Αντζελες, όπου είναι η βάση τους, στο Ουισκόνσιν και να σκοτώσουν έναν επίφοβο μάρτυρα της δίκης που πρόκειται να επακολουθήσει. Κι εκεί αρχίζει το ταξίδι.

Ο τρόπος με τον οποίο ο Μπιλ Μπέβερλι ταξιδεύει τον αναγνώστη μαζί με τους νεαρούς πρωταγωνιστές του σε μια Αμερική αχανή και εχθρική, μια Αμερική άγνωστη και μαζί συναρπαστική, συνδυάζει τον ρεαλισμό με έναν ιδιότυπο λυρισμό, τον κόσμο των παράνομων δοσοληψιών με την ποίηση των απέραντων εκτάσεων, την εφηβική περιέργεια με την ανακάλυψη όχι μόνο του μεγάλου κόσμου, αλλά και του εαυτού.

Μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι, επίπεδες, ήρεμες κοιλάδες όπου δεν βλέπεις κανέναν, «μόνο θερισμένα σπαρτά και σπάνια κανένα τρακτέρ ή ποτιστικό να ασημίζει πάνω στο χώμα», απομονωμένα συνεργεία, μάντρες μεταχειρισμένων αυτοκινήτων και βενζινάδικα στη μέση του πουθενά, μοτέλ και καντίνες που μυρίζουν μπέικον και καφέ πολλά μέτρα προτού τις φτάσεις, τυχαίες συναντήσεις και βέβαια μπάτσοι, περιπολικά και αστυνομικά τμήματα –κόκκινο πανί για τους μικρούς ταξιδιώτες– συνθέτουν μια ατμόσφαιρα που μας είναι οικεία από τον κινηματογράφο («Μπόνι και Κλάιντ», «Θέλμα και Λουίζ») αλλά και από τη λογοτεχνία – αρκεί να θυμηθούμε τη μορφή του φυγά όπως αποτυπώνεται στο «Φως τον Αύγουστο» του Φόκνερ ή την «Αγαπημένη» της Τόνι Μόρισον. Χωνεμένες όλες αυτές οι επιρροές από τον συγγραφέα, δεν είναι πουθενά εμφανείς, παρ’ όλα αυτά συνδέουν την αφήγησή του με μια παράδοση τυπικά αμερικανική και πάντοτε ζωντανή.

Αλλά καθώς το τοπίο αλλάζει, αλλάζει μαζί του και ο Ηστ, ώσπου έρχεται η απροσδόκητη ανατροπή, ένα αναπάντεχο τέλος που ασφαλώς δεν θα αποκαλύψουμε. Οταν όλα τελειώνουν, το παιδί δεν είναι πια παιδί, ο Ηστ δεν είναι πια ο Ηστ, το σώμα του δεν είναι πια το ίδιο, «ανήσυχο και εφηβικό, ταυτόχρονα σκληρό και πιστό». «Αισθανόταν διαφορετικός τώρα, πιο γεμάτος, πιο μεγάλος», γράφει ο Μπιλ Μπέβερλι. Η περιπέτεια τον έχει ωριμάσει, η ταυτότητά του, αόριστη ακόμα, έχει αρχίσει να διαμορφώνεται προς μια άλλη κατεύθυνση.

Ολα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά σ’ αυτό το γοητευτικό βιβλίο που επίσης δεν κλείνει, αφήνοντας τον αναγνώστη να φαντάζεται όλα τα ενδεχόμενα, όπως μπορεί να φανταστεί όλα τα ενδεχόμενα και ένας έφηβος, αντιμέτωπος με τον απέραντο κόσμο, σαγηνευμένος, ίσως λιγάκι φοβισμένος, αλλά πανέτοιμος να αναμετρηθεί με τους πάντες και κυρίως με τον εαυτό του.