Ανακοινώθηκε προ ημερών η καταγραφή ιδιαίτερα αρνητικών και ανησυχητικών για την ποιότητα του περιβάλλοντος δεδομένων. Για πρώτη φορά η συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ξεπέρασε τα 410 μέρη στο εκατομμύριο (ppm). Δηλαδή σε ένα εκατομμύριο μέρη ατμοσφαιρικού αέρα, πάνω από 410 είναι διοξείδιο του άνθρακα.
Ασήμαντη ποσότητα, μπορεί να σκεφτεί κάποιος – ούτε καν 0,5%. Αλλά δεν είναι έτσι. Δεν πρόκειται για ένα ευκαιριακό, περιστασιακό μέγιστο (όπως συνέβη το περασμένο έτος, όπου και πάλι είχαμε τιμή 410 ppm που υποχώρησε στη συνέχεια), αλλά για ένα νέο σταθερό επίπεδο που διατηρήθηκε για ολόκληρο τον μήνα Απρίλιο.
Η τιμή αυτή είναι κατά περίπου 30% υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα του 1958, πριν από 60 χρόνια, όταν κυμαινόταν στα 315 ppm. Το πλέον ενδεικτικό της σοβαρότητας της κατάστασης είναι το γεγονός ότι μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα, δηλαδή πριν από την έναρξη της βιομηχανικής επανάστασης, τα αντίστοιχα επίπεδα ήταν περίπου 280 ppm.
Υπολογίζεται, δε, ότι κατά τη διάρκεια των τελευταίων 800 χιλιάδων ετών κινήθηκαν γύρω από αυτήν την τιμή με κάποιες μικρο-διακυμάνσεις. Μέχρι να αρχίσουν να ξεφυτρώνουν οι καμινάδες των εργοστασίων, ουδέποτε ξεπεράστηκε το όριο των 300 ppm.
Η κατάσταση αυτή έχει αλλάξει άρδην τα τελευταία 250 χρόνια, λόγω της παρουσίας και των δραστηριοτήτων του ανθρώπου. Η περιβαλλοντική αλλά και η αισθητική υποβάθμιση του αστικού τοπίου από τις υψικαμίνους, τις καμινάδες και τις καπνοδόχους καταγράφηκε ποικιλοτρόπως.
Ισως την πλέον άρτια λογοτεχνική αναφορά να αποτελούν οι πρώτες παράγραφοι από το μνημειώδες βιβλίο «Ο ζοφερός οίκος» του Τσαρλς Ντίκενς, όπου ο αέρας του Λονδίνου της βικτωριανής εποχής περιγράφεται κατά τρόπο απαράμιλλο ως «πυκνός καφετί καπνός» που αποτελεί «ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Λονδίνου».
Αλλά και στη χώρα μας, ο σιορ-Διονύσης, η συμπαθητική φιγούρα του Νιόνιου στο θέατρο σκιών του Καραγκιόζη, εισέρχεται κάθε φορά στη σκηνή τραγουδώντας τους στίχους «Σου λένε Πάτρα, Πειραιά / που είναι ολό φουγάρα / Κι εσύ καημένη Ζάκυνθος / με πόθο και λαχτάρα!», καθώς οι δύο μεγαλουπόλεις πρωτοστατούσαν από τον 19ο αιώνα στη μετάβαση της χώρας μας στη βιομηχανική εποχή.
Ηδη στη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες συζητείται η δωρεάν χρήση των αστικών μέσων μαζικής μεταφοράς, ώστε να μειωθεί η χρήση των αυτοκινήτων, η εκπομπή ρύπων και διοξειδίου του άνθρακα. Καιρός είναι να αρχίσουν ανάλογες συζητήσεις και στη χώρα μας.
* (Ph.D.)2 επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
