Δημιουργικότητα και καθημερινότητα

Με επιπλήττει συχνά πυκνά φίλος εκδότης γιατί δεν δίνεται, εκ μέρους μου, χώρος στη δημιουργικότητα των Ελλήνων και αντίθετα, με έμφαση, δέχεται επιθέσεις το πολιτικό σύστημα. «Τα ξέρουμε αυτά –συνηθίζει να λέει– στα δύσκολα σε θέλω». Και ποια είναι τα δύσκολα; «Η δημιουργία – τίποτα άλλο».

Αντε να τη βρεις ή άντε να δημιουργήσεις ο ίδιος. Με τι κουράγιο; «Εδώ σε θέλω» επιμένει ο εκδότης. Είναι εκδότης πρώτης, σημειώνεται, απ’ αυτούς που λαμπρύνουν το επάγγελμα. Διαβάζει ο ίδιος τα κείμενα, ο ίδιος και τα διορθώνει και τα επιμελείται. Πενήντα χρόνια τώρα, ίσως και παραπάνω, έχει γνωριστεί με τους κορυφαίους των ελληνικών γραμμάτων.

Ολους αυτούς τους ενδιέφερε το έργο τους –μου λέει στοργικά– σνόμπαραν τις πολιτικές διενέξεις και τα καθημερινά μαλλιοτραβήγματα· τις έριδες τις είχαν για πάρτη τους, όχι για να γίνονται ο περίγελως της αγοράς – στον δήμο ήθελαν να είναι σεβαστοί και αγαπητοί. Θεωρούσαν ότι με το έργο τους βοηθούσαν την ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας και ανάτασης, ήθελαν τη μεταρσίωση όλων των Ελλήνων, μακριά από κρατικές μέριμνες και ακαδημαϊκές κατευθύνσεις.

Μα πόσοι ήσαν αυτοί, ρωτάω απορημένος. Μου απαντά ότι πράγματι ήσαν λίγοι, αλλά αυτοί διασώζουν το ελληνικό πνεύμα και κατά συνέπεια το οικουμενικό. Εχει τον τρόπο του να σε πείθει, επιμένω με τη σειρά μου όμως ότι: απ’ ό,τι ψυχανεμίζομαι, οσφρίζομαι, πέφτει στην αντίληψή μου, οι περισσότεροι είναι στα όρια της κατάθλιψης.

Πού να βρεθεί η διάθεση που ενθουσιάζει, που ενωτίζει, που φέρει τον εφικτό ανταγωνισμό; Και ποιος από το πόπολο να βρει χρόνο [ή χρήμα] ώστε να ανοίξει ο κύκλος της καλλιτεχνικής ανάστασης και δημιουργίας;

Αυτά είναι υπεκφυγές και πρόχειροι κοινωνιολογισμοί – άσε την Αριστερά στην ησυχία της, αυτό μπόρεσε, αυτό έκανε, πάμε γι’ άλλα, δονητικά και ορχηστικά. Δώσε χώρο στο θέατρο και τη μουσική, στην αρχιτεκτονική και στην ποίηση· αυτά διασώζουν τον ελληνισμό και όχι οι εκάστοτε κυβερνώντες. Οι τελευταίοι δεν έχουν ευρυχωρία και μεγαλοθυμία, δεν τους την παραχωρούν οι πραγματικοί κυβερνώντες [αλλοδαπής ιθαγένειας].

Από κάτω πρέπει να ξεκινήσει η όποια αναγέννηση της χώρας, αφού οι από πάνω είναι νεκροί, ούτως ή άλλως – απλές μαριονέτες. Τα ξέρεις όλα αυτά, αλλά επιμένεις να διαπληκτίζεσαι με το τίποτε, με τις αρχομανίες και τις ματαιοδοξίες των ανθρώπων των πολιτικών κομμάτων.

–Και να είναι ασύδοτοι; –Μη σου πω ότι θα ήταν καλύτερα, μπας και έβλεπαν την υποταγμένη τους προσωπικότητα και σήκωναν έτσι, από φιλότιμο, το κεφαλάκι τους, μήπως και αποθαρρύνονταν από την αδράνεια του κόσμου – διότι θέλουν και μία αντίδραση, τάχα για την πάλη των τάξεων, για τη διακίνηση των ιδεών.

Μου έκανε την καρδιά περιβόλι, αλλά μάλλον έχει περισσότερο δίκιο – έλα όμως που η καθημερινότητα σε καθηλώνει, άσε που η πραγματικότητα δεν λανθάνει αλλά είναι εδώ, πλάι, μέσα, παντού γύρω. Και δεν περιέχει και πολλά στοιχεία τέχνης και δημιουργικότητας τούτη η [ανυπόφορη;] πραγματικότητα. Να την κάνεις μόνος σου υποφερτή – λέει πάντα τον τελευταίο λόγο.