Στην επιφάνεια τα μυστικά της λίμνης

Tμήματα οχύρωσης, κατάλοιπα οικιών, ταφές ενδεχομένως παιδικές εντοπίστηκαν στη συστηματική ανασκαφική έρευνα στις νησίδες Αγιος Ιωάννης και Πύργος-Αγία Μαρίνα στον βορειοανατολικό μυχό της λίμνης στη βόρεια Κωπαΐδα.

Η ανασκαφή γίνεται υπό τη διεύθυνση της δρος Ελενας Κουντούρη, προϊσταμένης της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο του διετούς ερευνητικού προγράμματος «The Mycenaean Northeastern Kopais – MYNEKO».

Στενός συνεργάτης είναι ο καθηγητής Μichael F. Lane του Πανεπιστημίου Maryland Baltimore, ενώ η Εύη Μαργαρίτη, επίκουρη καθηγήτρια Επιστήμης και Τεχνολογίας του Ινστιτούτου Κύπρου, ανέλαβε τη μελέτη των φυτικών καταλοίπων, προκειμένου να υπάρξει ανασύνθεση του παλαιοπεριβάλλοντος και των αγροτικών πρακτικών της περιοχής.

Το έδαφος στις δύο θέσεις είναι βραχώδες για εκμετάλλευση, οπότε δεν αποκλείεται οι κάτοικοι να δημιούργησαν καλλιεργήσιμο έδαφος στις παρυφές της λίμνης. Αν επιβεβαιωθεί η υπόθεση, θα ενισχυθεί η άποψη ορισμένων ερευνητών για το μεσοελλαδικό υπόβαθρο των αποστραγγιστικών έργων.

Ο Ορχομενός, ηπειρωτική και κατ’ εξοχήν παραλίμνια δύναμη, διαδραμάτισε από νωρίς προεξάρχοντα ρόλο στην περιοχή, επιδιώκοντας να δαμάσει τον μοναδικό φυσικό πόρο του, υπέρ του στόχου της αυτάρκειας σε σιτηρά και άλλες προσόδους. Ετσι κατασκευάστηκε εκτεταμένο τεχνικό έργο αποστράγγισης του βόρειου τμήματος της λίμνης, ιδρύθηκε η ακρόπολη του Γλα σε καίριο σημείο, επανιδρύθηκε σειρά εγκαταστάσεων στις παρυφές της λίμνης και ιδιαίτερα στον βορειοανατολικό μυχό, όπως ο Αγιος Ιωάννης και η Αγία Μαρίνα.

Στην ακρόπολη του Αγίου Ιωάννη υπάρχει κυκλώπεια οχύρωση, ενώ ενδιαφέρον προκαλεί η αποκάλυψη τμήματος σκελετού ζώου, «θηλυκό ιπποειδές, που βρίσκει παράλληλα παραδείγματα σε άλογα που συνοδεύουν ταφές σε θολωτούς τάφους των μυκηναϊκών χρόνων» αναφέρει η ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού.

Οσο για τα οικοδομικά κατάλοιπα που εντοπίστηκαν στον λόφο του Αγίου Ιωάννη, «σε συνδυασμό με την αποτελούμενη κυρίως από χονδροειδή και ημιχονδροειδή μαγειρικά σκεύη κεραμική επιτρέπουν τη χρονολογική αναγωγή της παλαιότερης, προς το παρόν, οικοδομικής φάσης κατοίκησης στη θέση αυτή γύρω στα μέσα του 17ου αιώνα π.Χ.». Τα αποτελέσματα της έρευνας χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, «καθώς έφεραν στο φως νέα δεδομένα για το μεσοελλαδικό και πρώιμο μυκηναϊκό υπόβαθρο των οικισμών που αναπτύχθηκαν στο βόρειο περιθώριο της λίμνης».

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με την οικονομική ενίσχυση του Ινστιτούτου Αιγαιακής Προϊστορίας, του Ιδρύματος Ψύχα και της εταιρείας Λάβα, ενώ ο Δήμος Ορχομενού και η Τοπική Κοινότητα Ακραιφνίου υποστήριξαν θερμά την έρευνα.