Ανάβατος Χίου: Πέθανε η «κυρα-Σμαράγδα», η τελευταία κάτοικος του ατμοσφαιρικού μεσαιωνικού χωριού [εικόνες – βίντεο]

Στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο της Χίου, όπου νοσηλευόταν, άφησε χθες, Τετάρτη 10 Ιουνίου, την τελευταία της πνοή η 85χρονη Σμαράγδα Παπαστυλιανού. Η τελευταία μόνιμη κάτοικος του «Μυστρά του Αιγαίου», της μεσαιωνικής καστροπολιτείας του Ανάβατου.

Η «κυρά-Σμαράγδα», όπως ήταν γνωστή, έζησε στον Ανάβατο, χωριό του πατέρα της, τα τελευταία 35 χρόνια. Επιστρέφοντας εκεί από τον Πειραιά Αττικής, όπου ζούσε μέχρι τότε, ασκώντας με επιτυχία το επάγγελμα της διακοσμήτριας.

Παρέα με 3000 δίσκους βινυλίου και κοντά 4000 CD, αλλά και τους σκύλους της, η Σμαράγδα είχε επιλέξει την καστροπολιτεία ως μόνιμο τόπο, για να ζήσει ακούγοντας τζαζ, και επισκεπτόμενη μια φορά το μήνα την πόλη, μόνο για να ψωνίσει. Και δικαιολογούσε αυτή της τη μοναξιά, λέγοντας μεταξύ των άλλων «γιατί, δεν βλέπεις και πολλούς ανθρώπους, οπότε μιλάς και σου μιλάνε λιγότερο. Κι όλα καλά…».

Η εξόδιος ακολουθία της Σμαράγδας Παπαστυλιανού, της οποίας ο θάνατος της κλείνει ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο για την ιστορία του Αναβάτου, θα ψαλεί αύριο Παρασκευή στις 5 το απόγευμα στην εκκλησία των Ταξιαρχών του χωριού της και όπως ζήτησε θα ταφεί στον Ανάβατο.

Ανάβατος: Ο απίστευτης γοητείας μεσαιωνικός οικισμός που αποκαλείται «Μυστράς του Αιγαίου»

Όπως αναφέρει στις ιστορικές της πληροφορίες η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, το μεσαιωνικό – βυζαντινό χωριό Ανάβατος υψώνεται σαν φρούριο σε απόσταση 16 χιλιομέτρων από την πόλη της Χίου, κρυμμένο από τα αδιάκριτα βλέμματα και δύσβατο στην ανάβασή του. Το χωριό βρίσκεται στο κέντρο του νησιού και αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, τον «Μυστρά του Αιγαίου».

Σήμερα είναι ένα έρημο χωριό που κουβαλάει ως τις μέρες μας την ιστορία του νησιού, έτσι που ο επισκέπτης με σεβασμό περιπλανιέται στα πέτρινα σοκάκια του. Εδώ γράφτηκε ένα από τα κομμάτια της ιστορίας του νησιού, στην επανάσταση του 1821 και στις σφαγές του 1822. Ήταν ένας τόπος μαρτυρικός, το τελευταίο προπύργιο της ελευθερίας, το «Ζάλογγο της Χίου» που με προδοσία έπεσε στα χέρια του κατακτητή.

Μέχρι και σήμερα μένει ζωντανός ο μεγάλος Ταξιάρχης, το μόνο κτίσμα το οποίο δεσπόζει από μακριά, υπερήφανο ανάμεσα στην μυστηριακή γαλήνη της αέρινης νεκρής αυτής πόλης.

Όχι πολύ μακριά από την μοναδική πύλη του τείχους, είναι ορατή μία επιβλητική οικοδομή που κυριαρχεί ανάμεσα στα κτίσματα της ανατολικής πλευράς του. Είναι το λεγόμενο «Τριώροφο», που αποτελείται από το λιοτρίβι, το διδακτήριο, τη δεξαμενή και την εκκλησία της Παναγιάς. Ο οικισμός-μνημείο είναι ένα ποίημα ομορφιάς, χάρη στα πυργωτά σπίτια του, τις αψίδες, τα τόξα και τα, κατακόρυφα σχεδόν, καλντερίμια του.