Μουσικά παραμύθια με ελληνική έμπνευση

moysiki.jpg

Ο Μανώλης Μαυροματάκης αφηγείται «Το θαρραλέο αγόρι και ο δράκος του πηγαδιού» διευθύνει ο Γιώργος Μπαλατσινός Ο Μανώλης Μαυροματάκης αφηγείται «Το θαρραλέο αγόρι και ο δράκος του πηγαδιού» διευθύνει ο Γιώργος Μπαλατσινός | ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΟΥΛΗΣ

Η μουσική για παιδιά είναι ένα ξεχωριστό, ιδιαίτερων απαιτήσεων είδος. Συνεπώς δεν είναι τυχαίο ότι και διεθνώς έχουν υπάρξει ελάχιστα πραγματικά επιτυχημένα παραδείγματα. Το «Ελληνικό σχέδιο», μια ωραία, τολμηρή ιδέα που γεννήθηκε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση πριν από τέσσερα χρόνια, στοχεύει στη δημιουργία νέων έργων συμφωνικής μουσικής για παιδιά με έμπνευση από την ελληνική παράδοση.

Ηδη έχει συμπληρώσει δύο κύκλους (2013, 2014), καρποφορώντας έξι νέα έργα για αφηγητή και ορχήστρα εγχόρδων. Φέτος ακολούθησαν άλλα δύο, αυτή τη φορά για πλήρη συμφωνική ορχήστρα και αφηγητή, τα οποία παρουσίασε η ΚΟΑ υπό τον νεοεμφανιζόμενο αρχιμουσικό Γιώργο Μπαλατσινό στη μεγάλη σκηνή της Στέγης (16 & 17/4/2016).

Ο Ηλίας Καρελλάς αφηγείται τον «Παράξενο βασιλιά» Ο Ηλίας Καρελλάς αφηγείται τον «Παράξενο βασιλιά» | ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΟΥΛΗΣ

Αμφότερα είχαν χαρακτήρα «μελοδράματος», δηλαδή απαγγελίας με συνοδεία μουσικής, και παρουσιάστηκαν με ηλεκτρονικά ενισχυμένο ήχο άριστης ποιότητας και ισορροπίας.

Η βραδιά ξεκίνησε με τον «Παράξενο βασιλιά». Παίρνοντας ως αρχικό ερέθισμα το ρυθμικό μοτίβο της ανελέητης παιδικής κοροϊδίας, ο Κώστας Φασουλάς έφτιαξε ένα σύγχρονο παραμύθι/παραβολή σε πεζό λόγο, με θέμα την εξουσία, το ψέμα, την αλαζονεία και το φόβο.

Η δίχως ενοχές πολυστιλιστική και πολυσυλλεκτική μουσική του Αχιλλέα Γουάστωρ λειτούργησε ως μουσικό κολάζ, συνδυάζοντας πλήθος περιγραφικών μουσικών στερεοτύπων, οικείων από δημοφιλή έργα συμφωνικής μουσικής (Ελγκαρ, Στραβίνσκι, Γκέρσουιν, Ντικά κ.λπ.), τον κινηματογράφο (καρτούν, Χόλιγουντ) και την τηλεόραση, επενδύοντας την αφήγηση με μουσικά και ηχητικά γκαγκς.

Ολ’ αυτά, συνδυασμένα με την εξωστρεφή, κλοουνίστικου στίγματος αφήγηση του πολυδιάστατου performer Ηλία Καρελλά έδωσαν μιαν αβαρή, σύγχρονη σκηνική δράση με έμφαση στο αθώα συνωμοτικό αστείο, το πειρακτικό και το αποσπασματικό.

Στο ακριβώς αντίθετο άκρο, ως κείμενο και ως μουσική, κινήθηκε «Το θαρραλέο αγόρι και ο δράκος του πηγαδιού» του Τάσου Ρωσόπουλου, βασισμένο σε ένα θρακιώτικο παραμύθι μεταπλασμένο σε καλαίσθητης επιτήδευσης έμμετρους στίχους από τον Γιώργο Κοροπούλη.

Ιδανικά επικοινωνιακός ο ηθοποιός Μανώλης Μαυροματάκης απήγγειλε τους στίχους απ’ έξω και έφτιαξε μια σαγηνευτικά πειστική περσόνα λαϊκού παραμυθά που άλλαζε συνεχώς με χαμαιλεόντια άνεση, άλλοτε μονολογώντας φωναχτά, άλλοτε αποτεινόμενος στα παιδιά, άλλοτε υποδυόμενος ήρωες του παραμυθιού.

Δίχως υπερβολή, χάρισε στα παιδιά αλλά και σε κάποιους από τους μεγαλύτερους μια μοναδικά συγκινητική εμπειρία ανακαλώντας ξεχασμένες, αλλοτινές εποχές: τότε που, πριν ραδιόφωνο και τηλεόραση ευνουχίσουν την πρόσληψη με την ευκολία της ασώματης αφήγησης, το παραμύθι ανάβλυζε ζωντανό και επικίνδυνο από το στόμα ενός παραμυθά, μάγου, υποθηκοφύλακα εμπειριών της ζωής. Εξαιρετική ήταν η μουσική του Τάσου Ρωσόπουλου.

Συνδυάζοντας υφάδια μινιμαλισμού και επανεφευρεμένου φολκλόρ σε ένα βασικό καμβά μεταρομαντικής συμφωνικής μανιέρας, η ωραία ενορχηστρωμένη συμφωνική παρτιτούρα του διέθετε ενιαίο ύφος, υγιή πολυαναφορικότητα (π.χ. μνήμες θρακιώτικων ρυθμών κ.λπ.) και πλούτο.

Ισορροπημένος, με σωστά ζυγιασμένο χρονισμό ήταν ο διάλογος ανάμεσα στη μουσική δραματουργία και τη δραματουργία του παραμυθιού: μουσική και λόγος λειτουργούσαν διακριτά και συμπληρωματικά, αφήνοντας εναλλάξ προτεραιότητα και χώρο για δεσπόζουσες ή και αυτόνομες αναπτύξεις άλλοτε της πρώτης και άλλοτε του δεύτερου.

Συναρπαστικά ήχησαν τα σύντομα, καθαρά ορχηστρικά ιντερλούντια όπως η μάχη με τον δράκο –μια αληθινή, μίνιμαλ «battaglia»!- οι μουσικές περιγραφές της νύχτας κ.ά. Ενα έργο με αξιώσεις και αντοχές που θα άξιζε να περάσει σε CD.