Εξαιρετικοί χειρισμοί στο Κυπριακό

Οι συνθήκες εγγύησης, συμμαχίας και εγκατάστασης, που ίδρυσαν την Κυπριακή Δημοκρατία το 1960, είναι κατά βάση κατάλοιπα της παρωχημένης αγγλικής αποικιοκρατίας στην Κύπρο, που αποκλειστικό στόχο είχαν τη διαφύλαξη των στρατιωτικών τους βάσεων στο νησί και τη μονιμοποίηση της διχοτόμησης με αιχμή την πολιτική τού «διαίρει και βασίλευε».

Οι συνθήκες δεν επέτρεπαν στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας (Ελληνοκύπριος) να κυβερνήσει, ακριβώς επειδή ο αντιπρόεδρος (Τουρκοκύπριος) είχε ίσα δικαιώματα αρνησικυρίας σε καίρια ζητήματα άσκησης πολιτικής.

Αυτό αποδεδειγμένα κατοχύρωσε τις μετέπειτα δεκαετίες το δικαίωμα στους Τουρκοκύπριους -παρότι μειονότητα του 18%- να ζητούν πολιτική ισότητα στη διακυβέρνηση του νησιού, δικοινοτικό Σύνταγμα και διζωνικό κράτος.

Αυτά τα αιτήματα έχουν εδώ και καιρό αναγνωριστεί από τα Ηνωμένα Εθνη.

Το σχέδιο Ανάν, το οποίο απορρίφθηκε με δημοψήφισμα το 2004, προτάθηκε σ’ αυτήν ακριβώς τη βάση.

Σημειωτέον, ότι δικοινοτικό/διζωνικό Σύνταγμα και πολιτική ισότητα στην Κύπρο δίνουν το δικαίωμα στην Τουρκία, μέσω της μειονότητάς της -που τώρα είναι δυο φορές μειονότητα διότι οι έποικοι είναι περισσότεροι απ’ τους εναπομείναντες Τουρκοκύπριους- να ασκεί κυριαρχία όχι μόνο στο δικό της κρατίδιο αλλά και στο ελληνο-κυπριακό κρατίδιο, δηλαδή σ’ όλη την Κύπρο (έδαφος, υφαλοκρηπίδα, αιγιαλίτιδα ζώνη, ΑΟΖ, διάδρομοι αέρος).

Αυτό ήταν το σχέδιο Ανάν. Για λόγους χώρου, αφήνουμε εδώ στην άκρη το εδαφικό, την επιστροφή των προσφύγων κ.λπ.

Εδώ μας ενδιαφέρει το ζήτημα των συνθηκών του 1960, τις οποίες η Τουρκία και η Αγγλία θέλουν να εφαρμόσουν επιλεκτικά, δηλαδή να κρατήσουν ό,τι τους συμφέρει.

Τα στοιχεία που τους συμφέρουν είναι και τα πιο αποικιοκρατικά.

Τουλάχιστον από το 1955 και δώθε, η Τουρκία, με παρότρυνση της Αγγλίας, χρησιμοποιεί τη μειονότητά της ως στρατηγικό μέσο για την αποφυγή δημιουργίας μιας ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας, ειδικά σοσιαλιστικής φύσης, όπου το ταξικό στοιχείο της αλληλεγγύης υπερίσχυε του εθνικιστικού.

Γι’ αυτό και όποια προσπάθεια προς αυτήν την κατεύθυνση συντριβόταν είτε από Τούρκους εθνικιστές είτε από αγγλικές υπηρεσίες.

Ακόμα, η Συνθήκη της Εγγύησης απέκλειε «ένωση» και «διχοτόμηση» και, με κλασική αποικιακή φρασεολογία, καθόριζε και το τι θα πρέπει να κάνουν οι «εγγυήτριες δυνάμεις» (Αγγλία, Τουρκία και Ελλάδα) σε περίπτωση που η ειρήνη στο νησί δεν μπορεί να διατηρηθεί λόγω της «αντιπαλότητας μεταξύ των δύο κοινοτήτων».

Διαβάζουμε στη συνθήκη: «Εάν η κοινή και συντονισμένη δράση των εγγυήτριων χωρών είναι αποδεδειγμένα αδύνατη, κάθε μία από τις τρεις δυνάμεις που εγγυώνται διατηρεί το δικαίωμα να αναλάβει δράση με μοναδικό σκοπό να αποκαταστήσει την κατάσταση πραγμάτων που καθιερώνεται με την παρούσα συνθήκη».

Από τις 20 Ιουλίου του 1974 η Τουρκία έχει ξεχάσει να «αποκαταστήσει την κατάσταση πραγμάτων» που καθιέρωσαν οι συμφωνίες και συνθήκες του 1960 συνολικά.

Δεν έχει κανένα συμφέρον να το πράξει όχι τόσο διότι οι συνθήκες δεν ήταν ευνοϊκές προς αυτήν, αλλά διότι -κι αυτό είναι κάτι που ξεχνούν πάρα πολλοί- η απόφαση 186 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ του Μαρτίου 1964, η οποία ήρθε μετά τα δικοινοτικά επεισόδια του Δεκεμβρίου-Ιανουαρίου πάνω ακριβώς στο συνταγματικό ζήτημα, αναγνώριζε ως μόνη νόμιμη κυβέρνηση στο νησί αυτή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, κι όχι τους τουρκο-κυπριακούς θύλακες μέσα στους οποίους αποσύρθηκαν με σχέδιο διχοτόμησης στοιχεία της τουρκο-κυπριακής κοινότητας.

Μάλιστα, η ίδια η απόφαση καλούσε την ελληνο-κυπριακή κυβέρνηση να επιβάλει την τάξη σε όλη την κυπριακή επικράτεια, κάτι το οποίο ο Μακάριος δεν το έπραξε για να μην κινηθεί ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τον διεθνή παράγοντα.

Είναι ακριβώς η ισχύς αυτής της απόφασης που απέτρεψε την αναγνώριση του τουρκικού μορφώματος στο βόρειο μέρος του νησιού από την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου 1974 μέχρι σήμερα.

Ετσι, σήμερα, η Τουρκία έχει συμφέρον να κάνει επιλεκτική χρήση των συνθηκών ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, ακριβώς επειδή θέλει ένα τουρκικό κράτος στον Βορρά κι ένα ελληνο-τουρκικό κράτος στον Νότο, δηλαδή θέλει έλεγχο ολόκληρης της εδαφικής επικράτειας της Κύπρου (στεριά, αέρα, θάλασσα).

Πραγματικές εγγυήτριες αυτού του μορφώματος που πρότεινε το σχέδιο Ανάν -και λεπτομέρειές του ξανασυζητιούνταν στη Γενεύη- θα ήταν οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, ενώ οι Αγγλοι θα διατηρούσαν επί της ουσίας τις βάσεις τους με τη διατήρηση αυτής της αποικιοκρατικής Συνθήκης Εγγύησης του 1960.

Three cheers (τρία μπράβο) στον Νίκο Κοτζιά που θύμισε σε κάποιους υψηλόμισθους γραφειοκράτες της «ειρήνης» στην Τουρκία και στον ελληνικό λαό πώς έχουν τα πράγματα.

*Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου και συγγραφέας, μαζί με Αλεξ Τάκη, του «Ο Καρλ Μαρξ στη Λευκωσία. Η Αριστερά, το Κυπριακό και Κριτική της Διεθνούς Πολιτικής» (Θεμέλιο, 2009)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας