«Δεν μου αρέσει η τέχνη που κάνει δηλώσεις»

renta_katemp.jpg

Ο Ρεντά Κατέμπ  Ο Ρεντά Κατέμπ υποδύεται τον σπουδαίο Τσιγγάνο κιθαρίστα της τζαζ, Τζάνγκο Ράινχαρντ

Εχει περάσει σχεδόν μια δεκαετία απ’ όταν ο Ρεντά Κατέμπ πέρασε αυτόματα στις πρώτες θέσεις των πιο συναρπαστικών νέων Ευρωπαίων ηθοποιών, παίζοντας δίπλα στον Ταχάρ Ραχίμ στον «Προφήτη» του Ζακ Οντιάρ. Και μέσα σ’ αυτή τη δεκαετία, ο Γάλλος πρωταγωνιστής, γιος Αλγερινού μετανάστη, έχει ήδη γίνει διάσημος, χωρίς να χάσει ίχνος από το τεράστιο, ευέλικτο, καθηλωτικό ταλέντο του.

Στο «Τζάνγκο, ο βασιλιάς του σουίνγκ» του Ετιέν Κομάρ, που προβάλλεται στις αίθουσες από την One From the Heart, ο Ρεντά Κατέμπ υποδύεται τον σπουδαίο Τσιγγάνο κιθαρίστα της τζαζ, Τζάνγκο Ράινχαρντ. Η ταινία, που άνοιξε το φετινό Φεστιβάλ Βερολίνου, αποτυπώνει τον Ράινχαρντ την περίοδο της ναζιστικής κατοχής στη Γαλλία, όταν εκείνος βρέθηκε διχασμένος ανάμεσα στην προοπτική της διασημότητας και του πλούτου και στη σύνταξή του με την αντίσταση στους Γερμανούς.

Ο Ρεντά Κατέμπ δούλεψε σκληρά για να ενσαρκώσει τον Τζάνγκο Ράινχαρντ στην ταινία –ειδικά για να εφαρμόσει την τεχνική του μουσικού να παίζει κιθάρα με τα τρία μόνο δάχτυλα του χεριού του:

«Πέρασα ένα χρόνο προετοιμασίας. Εκανα μάθημα κάθε βδομάδα κι έκανα εξάσκηση πολλές ώρες κάθε μέρα. Οσο πλησιάζαμε στο γύρισμα τόσο περισσότερο δούλευα. Σ’ αυτό το διάστημα έκανα άλλες δυο ταινίες, αλλά πάντα είχα την κιθάρα μου μαζί μου και σε κάθε διάλειμμα ήμουν κολλημένος πάνω της. Αυτός ήταν, για μένα, ο καλύτερος τρόπος να πλησιάσω τον ήρωά μου, με το σώμα μου.

Δεν είμαι ηθοποιός της μεθόδου, διαχωρίζω την υποκριτική από τη ζωή, αλλά είχα τόσο καιρό τα δυο δάχτυλα του χεριού μου διπλωμένα που, στην επόμενη ταινία μου, σε όποιον έκανα χειραψία την έκανα με τα τρία δάχτυλα! Ετσι έπινα τον καφέ μου στο σπίτι. Ηταν ένας τρόπος να ζήσω ψυχολογικά τον ήρωα αλλά και μια τεχνική ν’ αποκτήσω την έντασή του και να την ενσωματώσω».

Η ευθύνη

Το «Τζάνγκο», ωστόσο, επικεντρώνεται ακόμα περισσότερο στον διωγμό των Τσιγγάνων στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο: «Οταν ανέλαβα τον ρόλο, συνειδητοποίησα την ευθύνη τού να ενσαρκώνω έναν από τους λίγους εμβληματικούς ήρωες των Τσιγγάνων», εξηγεί ο Κατέμπ.

«Υπάρχουν πολλές ομοιότητες ανάμεσα στην αλγερινή καταγωγή μου και την τσιγγάνικη κουλτούρα. Μια αίσθηση φιλοξενίας, ζεστασιάς, αλλά και ο διαχωρισμός γυναικών και ανδρών, μια επιβεβλημένη σεμνότητα. Δεν ήξερα ότι οι δυο πολιτισμοί ήταν τόσο κοντά.

Διάβασα βιβλία, γνώρισα κόσμο. Με πολλούς από τους ηθοποιούς στην ταινία, γνωριστήκαμε οκτώ μήνες πριν από το γύρισμα, πήγαμε στην ανατολική Γαλλία όπου υπάρχει μια μεγάλη κοινότητα Τσιγγάνων. Με καλωσόρισαν, αισθάνθηκα σαν φιλοξενούμενος αυτών των ανθρώπων και νιώθω ότι ήταν σημαντικό, δεν ήθελα η συνάντηση των πολιτισμών να είναι γεμάτη κλισέ, αλλά μια συμπάθεια αμοιβαία».

Ο Κατέμπ νιώθει συνδεδεμένος με την καταγωγή του: «Ο πατέρας μου ήταν ηθοποιός, μεγάλωσε στην Αλγερία στη διάρκεια του πολέμου με τη Γαλλία και για να κάνει πρόβα έπρεπε να διασχίσει τον δρόμο: ήταν πολύ επικίνδυνο γιατί υπήρχε απαγόρευση κυκλοφορίας.

Αρα το θέατρο, τότε, εμπεριείχε σωματικό κίνδυνο. Υπάρχει μια κληρονομιά. Κι ο θείος μου, Κατέμπ Γιασίν, είναι διάσημος Αλγερινός συγγραφέας. Κι από τους δυο έβλεπα την τέχνη ως μέσο ν’ αγωνιστείς. Μεγάλωσα στα θέατρα, ακολουθούσα τον μπαμπά μου σε περιοδείες από τα 4, ανέβηκα στη σκηνή στα 8.

Ηταν ωραίο να βιώσω πώς ήταν η ζωή του ηθοποιού σε καλές περιόδους και σε πιο δύσκολες. Με βοήθησε να μπορώ να διαχειριστώ τα πάνω και τα κάτω. Ηταν υπέροχο να βλέπω αυτούς τους ανθρώπους που μπόρεσαν να διατηρήσουν την παιδικότητά τους, ήταν ένας αισιόδοξος τρόπος να μεγαλώνω».

Την ίδια φιλοσοφία ζωής διαπίστωσε ο Κατέμπ και στην τσιγγάνικη κουλτούρα: «Είναι ένας ποιητικός τρόπος να ζεις, να ζεις στο παρόν και σε βοηθά και στη διαδικασία της υποκριτικής γιατί οι ηθοποιοί πρέπει να χτίζουμε το παρόν».

Καθώς η ταινία έκανε την πρεμιέρα της, λοιπόν, σ’ ένα τεταμένο πολιτικά παρόν, ο Κατέμπ αναγνωρίζει και την πολιτική αναλογία της με το σήμερα: «Η τέχνη είναι πάντα πολιτική», λέει, «με την έννοια της ειλικρίνειας γι’ αυτό που κάνεις και τον τρόπο που κοιτάζεις τον κόσμο και λες κάτι.

»Είναι περισσότερο στον τρόπο που μιλάς, στην καλλιτεχνική χειρονομία, παρά σε όποια συζήτηση θέλεις να κάνεις. Συχνά είμαι πολύ προσεκτικός κι επιφυλακτικός για την τέχνη που προσπαθεί να κάνει μια δήλωση γιατί νιώθω ότι υπάρχει απλώς για να καμουφλάρει την καλλιτεχνική αδυναμία».

Η λίμνη των ημερών μας

Γι’ αυτό και για τον Κατέμπ είχε ιδιαίτερη σημασία ο αντιρατσιστικός χαρακτήρας της ταινίας: «Μου φάνηκε σημαντικό στο “Τζάνγκο” ότι δεν είναι μόνο μια ταινία για ένα έμβλημα, αλλά και για μια οικογένεια που για να επιβιώσει πρέπει να αφήσει το σπίτι της.

»Ο Ροσινιόλ, ένας από τους ήρωες, μιλά κάποια στιγμή για τα πτώματα που βρέθηκαν στην άκρη μιας λίμνης στην κατοχή. Για μένα αυτή η λίμνη, η λίμνη των ημερών μας, είναι η Μεσόγειος, η μεγάλη ντροπή της εποχής μας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό ότι η ταινία θίγει το σήμερα και δεν είναι απλώς μια καρτ ποστάλ από το παρελθόν».

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας