Ποιoς πληρώνει τον «κόφτη» στις δαπάνες ειδικής αγωγής

Σε περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας κινδυνεύουν να βρεθούν μετά τις 25 Ιανουαρίου χιλιάδες οικογένειες με παιδιά με αναπηρίες, ψυχικές παθήσεις, κινητικά και αναπτυξιακά προβλήματα, ασφαλισμένοι του ΕΟΠΥΥ και χρήστες των υπηρεσιών Eιδικής Aγωγής. Μαζί τους, στον αέρα, με αβέβαιο εργασιακό μέλλον, βρίσκονται περίπου 2.500 επιχειρήσεις και πολλαπλάσιοι εργαζόμενοι που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα.

Λίγες μέρες πριν από την εκπνοή του 2016, ο ΕΟΠΥΥ αιφνιδίασε άπαντες όταν ανακοίνωσε πως μέσα σε τέσσερις μέρες, μεταξύ άλλων ειδικοτήτων, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς της Ειδικής Αγωγής θα έπρεπε να συμμετέχουν στον διάλογο με τον Οργανισμό, προκειμένου από 1ης Ιανουαρίου 2017 να ισχύσουν οι νέες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών υγείας (ν. 4447/2016).

Με το νέο σύστημα όλοι οι ασφαλισμένοι στον ΕΟΠΥΥ εφεξής δεν θα πληρώνουν για τις υπηρεσίες που λαμβάνουν και οι επαγγελματίες της υγείας θα είναι αυτοί που θα καταθέτουν τις σχετικές αποδείξεις στον Οργανισμό προκειμένου να αποζημιωθούν απ’ αυτόν. Αρχικά το μέτρο φάνηκε ανακουφιστικό για τα εκατομμύρια των ασφαλισμένων, ωστόσο, όπως φαίνεται, οι παράπλευρες απώλειες αυτής της νέας κατάστασης είναι ιδιαίτερα σοβαρές, τόσο για τους ασφαλισμένους όσο και για τους θεραπευτές.

Το θέμα, που έχει προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις εννέα σωματείων του χώρου (Λογοθεραπευτές, Εργοθεραπευτές, Ιδιοκτήτες Μονάδων Ψυχικής Υγείας, Ειδικοί Παιδαγωγοί, Ψυχολόγοι), δεν είναι «συντεχνιακό», αφορά και την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας. Στις 25 του μήνα λήγει η παράταση που δόθηκε από το υπουργείο Υγείας στους επαγγελματίες της ειδικής αγωγής προκειμένου να συμβληθούν με τον ΕΟΠΥΥ, υπογράφοντας συμβάσεις στις οποίες δεν αναφέρεται καν το ποσό το οποίο θα εισπράττουν.

Η φτώχεια φέρνει γκρίνια

Η «Εφ.Συν.» συνάντησε θεραπευτές και οικογένειες θεραπευόμενων, επιχειρώντας να απαντήσει στο ερώτημα αν το επίμαχο νομοσχέδιο θα ανακουφίσει χιλιάδες ασφαλισμένους και θα «εξορθολογίσει» τα έξοδα, όπως διατείνεται το υπουργείο Υγείας, ή θα συμβάλει στην περαιτέρω υποβάθμιση της ειδικής αγωγής υγείας, ειδικά για τα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα, με τον πρόσθετο κίνδυνο να αυξηθεί η φοροδιαφυγή του κλάδου αλλά και να μειωθούν οι εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία.

Ολα ξεκινούν από τη μείωση της δαπάνης. Στην πρόσφατη συνάντηση του αναπληρωτή υπουργού Υγείας Παύλου Πολάκη -παρόντος του προέδρου του ΕΟΠΥΥ Σωτήρη Μπερσίμη- με εκπροσώπους της Ειδικής Αγωγής έγινε γνωστό ότι η δαπάνη περιορίζεται κατά 40% σε σχέση με το 2015, στο πλαίσιο ενός μνημονιακού εξορθολογισμού δαπανών που επιχειρείται σε όλους τους τομείς.

Γεγονός πρώτο: Από τις 25 Ιανουαρίου ο ασφαλισμένος χάνει το δικαίωμα απόδοσης δαπάνης αν δεν επιλέξει κάποιον συμβεβλημένο θεραπευτή. Εφόσον ο ασφαλισμένος επιθυμεί να εξακολουθήσει να καλύπτεται, υποχρεούται να συνεχίσει το θεραπευτικό του πρόγραμμα μόνο σε συμβεβλημένο θεραπευτή. Από την πλευρά τους οι συμβαλλόμενοι πάροχοι θα καταθέτουν παραστατικά θεραπειών ανά μήνα, με βάση την πάθηση και τις ανάγκες του κάθε παιδιού, όπως θα περιγράφονται στον νέο κανονισμό παροχών.

Μέχρι στιγμής οι επαγγελματίες του χώρου, έχοντας τη συμπαράσταση της πλειονότητας των οικογενειών των θεραπευόμενων, αρνούνται να συμβληθούν με τον ΕΟΠΥΥ. Για «σπέκουλα και μια πραγματικότητα η οποία δεν σηκώνει καταστροφολογικού χαρακτήρα προσεγγίσεις περί μαζικών απολύσεων, κλεισίματος κέντρων, ούτε εκβιασμούς γονέων» έκανε λόγο σε δημόσια τοποθέτησή του ο αναπληρωτής υπουργός Υγείας, Παύλος Πολάκης.

Γεγονός δεύτερο: Μετά τις αντιδράσεις, ο αναπληρωτής υπουργός παραδέχτηκε ανοιχτά τη μείωση του ποσού της δαπάνης για την ειδική αγωγή στα 60 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, από τα 106 εκατομμύρια που δόθηκαν το 2015. Κριτήριο γι’ αυτό το «εύλογο» ποσό, όπως το χαρακτήρισε, ήταν «οι πραγματικές ανάγκες, το ύψος της δαπάνης τα προηγούμενα χρόνια, η εκτιμώμενη παραοικονομία που υπολογίζουμε πόση είναι με συγκρίσεις τιμών από άλλες χώρες, η δυναμικότητα του δημόσιου τομέα στην κάθε κατηγορία και βέβαια η συχνότητα των παθήσεων στον γενικό πληθυσμό με βάση διεθνείς και ελληνικές στατιστικές».

Ωστόσο, κανένα επιστημονικό δεδομένο από τις παραπάνω στατιστικές δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, ούτε παρουσιάστηκε στην τετραήμερη (εντός των γιορτών) διαβούλευση του νόμου.

«Ο πρόσφατος νόμος αναφέρει ότι το όριο της δαπάνης θα προσδιορίζεται ανά 3-6 μήνες με απόφαση του υπουργού Υγείας, σε συνάρτηση με τις άλλες υποκατηγορίες, δηλαδή η Ειδική Αγωγή θα “ανταγωνίζεται“ τη δαπάνη για τα νοσήλια και τις διαγνωστικές εξετάσεις», υπογραμμίζει κοινή ανακοίνωση των εννέα συλλόγων.

«Περνάμε σε νέο κοινωνικό συμβόλαιο αναδιανομής των υπαρχόντων πόρων με κριτήριο το συμφωνημένο πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής μέχρι το 2018, την κάλυψη των πραγματικών αναγκών των ασθενών και τον έλεγχο των προσφερόμενων υπηρεσιών από τους ιδιώτες παρόχους», ανέφερε σε ανάρτησή του ο κ. Πολάκης. Και επειδή η διαβούλευση δεν έγινε όπως θα έπρεπε, πραγματοποιείται τις τελευταίες μέρες «ατύπως» στον προσωπικό λογαριασμό στο facebook του αναπληρωτή υπουργού.

«Εντυπωσιακά» ποσά

Ο Οργανισμός μέχρι σήμερα αποζημίωνε για κάθε συνεδρία με τα εξής «εντυπωσιακά» ποσά: Για μία εργοθεραπεία αποδίδεται 1,23 ευρώ, για την ειδική διαπαιδαγώγηση επίσης 1,23 ευρώ, για ψυχοθεραπεία, όταν αυτή εκτελείται από παιδοψυχιάτρους, ψυχιάτρους και νευρολόγους, 15 ευρώ, για ψυχοθεραπεία από ψυχολόγους αποδίδονται μόλις 2,26 ευρώ.

Αν απορεί κάποιος πώς προκύπτει το εκπληκτικό ποσό του 1,23 ευρώ, αυτό είναι ένα κατάλοιπο της εποχής της δραχμής, καθώς προ 20ετίας η εργοθεραπεία αποζημιωνόταν με 400 δραχμές, το οποίο μετατράπηκε σε 1,23 ευρώ. Και έτσι έμεινε!

«Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να συνταγογραφείται παράλογα υψηλός αριθμός λογοθεραπειών προκειμένου να “φτιαχτεί” ένα πακέτο θεραπείας από 240 έως 450 ευρώ τον μήνα ανά παιδί, αναλόγως τη νόσο, τη βαρύτητα και τη χρονική διάρκεια της θεραπείας για να καλυφθεί ένα μέρος του μηνιαίου κόστους από τον ΕΟΠΥΥ», αναγνωρίζει και ο ίδιος ο κ. Πολάκης, ο οποίος όμως καταγγέλλει την υπερβολική συνταγογράφηση, δεσμευόμενος πως θα ανέβει το ποσό αποζημίωσης στα 15 ευρώ για τους εργοθεραπευτές και τους ψυχολόγους, βάζοντας στο στόχαστρο τις λογοθεραπείες.

«Αρνούμαι να υπογράψω»

«Ως επιστήμονας αρνούμαι να υπογράψω μια τέτοια σύμβαση. Είναι τέτοια η προχειρότητα στον σχεδιασμό, που ουσιαστικά καταργείται η δυνατότητα της διεπιστημονικής ομάδας που χειρίζεται ένα παιδί να οργανώσει εξατομικευμένα το δικό της θεραπευτικό σχήμα.

»Επιπλέον, αφού ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες, πώς προκύπτει το αυθαίρετο ποσό των 60 εκατομμυρίων;» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η Αμαρυλλίς Παϊδούση, μέλος της «Πρωτοβουλίας Ψυχολόγων και ψυχοπαιδαγωγών που εργάζονται στην ειδική αγωγή».

Η επόμενη μέρα

Τα παραπάνω παραδείγματα δείχνουν τον δρόμο για την επόμενη μέρα. Ο ασφαλισμένος χάνει, πρώτον, το δικαίωμά του να επιλέγει ελεύθερα τον θεραπευτή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Πλέον ο γονιός θα έχει δύο λύσεις: η μία να αλλάξει ξαφνικά θεραπευτή, αν είναι τυχερός και βρει κάποιον που να πληροί τους γεωγραφικούς περιορισμούς που τίθενται.

Σε αυτήν την περίπτωση, όμως, δεδομένης της άρνησης της πλειονότητας του κλάδου να συμβληθεί, πόσο εύκολα θα μπορεί να εμπιστευθεί οποιονδήποτε πτυχιούχο που θα βρει μια ευκαιρία να έχει μια «κάποια» δουλειά; Λογικά, σε παθήσεις πολύ σοβαρές, ο γονιός θα επιλέξει (με όποιο προσωπικό κόστος) να διατηρήσει τη σχέση με τον θεραπευτή που εμπιστεύεται. Εδώ, φυσικά, υπάρχουν φοβερά περιθώρια φοροδιαφυγής, καθώς πλέον δεν υπάρχει ουσιαστικό κίνητρο για να κόβεται οποιαδήποτε απόδειξη.