• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.1°C / 26.2°C
    1 BF
    54%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 17.6°C / 23.3°C
    0 BF
    81%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.0°C / 23.8°C
    1 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 20.3°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 21.9°C
    2 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.4°C / 17.8°C
    2 BF
    67%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.6°C / 23.5°C
    1 BF
    84%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 26.6°C
    3 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 16.9°C / 23.9°C
    0 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.3°C / 27.7°C
    2 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 22.6°C / 27.3°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    90%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 18.9°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 18.5°C / 22.8°C
    2 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 18.8°C / 25.4°C
    0 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.1°C / 26.4°C
    1 BF
    62%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.3°C / 21.6°C
    1 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.7°C / 22.6°C
    1 BF
    94%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    84%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η «ανατομία» της ιδιωτικής σύνταξης

  • A-
  • A+
Το τεράστιο κόστος μετάβασης, οι παραπλανητικές αναφορές περί κυρίαρχου διεθνούς μοντέλου και η επιχείρηση εξαπάτησης της νέας γενιάς που θα ενταχθεί στο νέο σύστημα ● Γιατί θα οδηγήσει σε χαμηλότερες και διόλου εγγυημένες συντάξεις, παρά τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς για το αντίθετο.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το εγχείρημα της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης αποτελεί μία τυπική νεοφιλελεύθερη πολιτική, η οποία αγνοεί παντελώς τις ζημιές που θα προκληθούν στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, τις μελλοντικές γενιές, που θα κληθούν τα πληρώσουν το κόστος μετάβασης μέσω της φορολογίας τους, τους σημερινούς συνταξιούχους καθώς και τους άνω των 35 ετών που είναι οι γονείς της νέας γενιάς.

Η κυβέρνηση αποκρύπτει ότι το κόστος μετάβασης υπερβαίνει τα 75 δισ.

Παράλληλα, η αναγκαιότητα της ευρύτερης δυνατής κατανόησης της στρατηγικής και του περιεχομένου του συγκεκριμένου Νομοσχεδίου με τίτλο «Ασφαλιστική Μεταρρύθμιση για τη νέα Γενιά», μας οδηγεί στην ανάλυσή του με την μέθοδο Ερωτήσεων-Απαντήσεων, προκειμένου να αναδειχθούν με τον πιο εύληπτο τρόπο οι συνέπειες που θα επιφέρει η εφαρμογή του στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, στους σημερινούς και μελλοντικούς ασφαλισμένους-συνταξιούχους καθώς και στις μελλοντικές γενιές. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το τεράστιο κόστος μετάβασης έχει προκαλέσει και το ενδιαφέρον των δανειστών που απαιτούν θέσπιση ειδικού πόρου χρηματοδότησης, όπως αποκάλυψε το ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.».

  1. Πρόσφατα ο υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων Π. Τσακλόγλου αναγνώρισε το υψηλό κόστος μετάβασης στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς), αλλά το προσδιόρισε στα 56 δισ. ευρώ. Πόσο είναι τελικά το πραγματικό χρηματοδοτικό κενό ή κόστος μετάβασης;
    Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, το «χρηματοδοτικό κενό» -ή το κόστος μετάβασης- είναι 62 δισ. ευρώ και εάν συνυπολογιστούν και οι διακηρυσσόμενες εγγυήσεις των χορηγούμενων κεφαλαιοποιητικών επικουρικών συντάξεων θα φτάσει στο επίπεδο των 75-78 δισ. ευρώ. Γεγονός που αναφέρεται ρητά και στην αναλογιστική μελέτη, στη σημείωση της σελίδας 63, ότι στις συντάξεις χηρείας και αναπηρίας δεν έχουν υπολογιστεί τυχόν εγγυήσεις για κατώτατα όρια και, σε περίπτωση που γίνει αυτό, θα πρέπει να υπάρξει πρόσθετη χρηματοδότηση. Ομως, στην προοπτική αυτή, το σημαντικότερο πρόβλημα, μεταξύ των άλλων, είναι η χρηματοδότηση αυτού του κόστους μετάβασης, η οποία, κατά τη γνώμη μας, σύμφωνα και με τη διεθνή, ευρωπαϊκή βιβλιογραφία και εμπειρία καθίσταται αβέβαιη και επισφαλής.
  2. Εάν δεν καλυφθεί το κόστος μετάβασης στο ύψος των τουλάχιστον 75 δισ. ευρώ, θα κινδυνεύσουν οι επικουρικές συντάξεις του ισχύοντος συστήματος που καταβάλλονται σήμερα;
    Οι συντάξεις θα εξασφαλίζονται μόνο εφόσον χρηματοδοτηθεί το κόστος μετάβασης. Διαφορετικά θα επιβαρυνθεί ο Κρατικός Προϋπολογισμός, ιδιαίτερα μετά το 2030, με μία ετήσια δαπάνη της τάξης του 1 δισ. ευρώ και, μετά το 2040, με μία ετήσια δαπάνη της τάξης των 2,7 δισ. ευρώ. Επίσης, θα πρέπει να επισημανθεί ότι στη μακροοικονομική μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) υπάρχουν ασυνέπειες σε σχέση με τις υποθέσεις εργασίας και τα σενάρια της αναλογιστικής μελέτης, ενώ αυτές οι δυο μελέτες θα έπρεπε να είναι σε πλήρη ευθυγράμμιση. Επιπλέον, η μακροοικονομική μελέτη χρησιμοποιεί ένα μακροοικονομικό μοντέλο που έχει αναπτύξει το ΔΝΤ, δηλαδή σαν αυτό με τους λανθασμένους συντελεστές, όπως αποδείχτηκε εκ του αποτελέσματος και το ίδιο παραδέχτηκε, που εφάρμοσε στις πολιτικές λιτότητας την περίοδο της ύφεσης. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η μελέτη του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) για το χρέος λαμβάνει υπόψη ως κύρια υπόθεση εργασίας ότι οι εισφορές των ασφαλισμένων θα χρησιμοποιούνται για να χρηματοδοτούν το ελληνικό χρέος, δηλαδή αυτό που γινόταν όλα τα προηγούμενα χρόνια στα οποία τα ασφαλιστικά ταμεία ήταν υποχρεωμένα να επενδύουν σε ελληνικά ομόλογα, φτάνοντας στο κούρεμα των ομολόγων.
  3. Η ασφαλιστική αυτή παρέμβαση βελτιώνει την κοινωνικο-ασφαλιστική προστασία της νέας γενιάς, όπως υποστηρίζεται από την κυβέρνηση;
    Οχι. Κι αυτό γιατί ο όρος «νέα γενιά» χρησιμοποιείται ως δούρειος ίππος της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης. Ουσιαστικά αποτελεί μία μονομερή παρέμβαση, εκτός του συνταγματικού και νομολογιακού θεσμικού πλαισίου της χώρας, διεύρυνσης της υπάρχουσας ασφαλιστικής αγοράς, με τη μεταφορά (ασφαλιστικών) πόρων προς τις εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων κ.λπ. Τα άτομα που θα διαχειρίζονται τις αποταμιεύσεις της νέας γενιάς «θα παίζουν στο χρηματιστήριο» χωρίς κίνδυνο, αφού τον κίνδυνο διαχείρισης προστατεύει το ακαταδίωκτο των μελών της διοίκησης και των στελεχών διαχείρισης, ενώ τον κίνδυνο απώλειας πόρων αναλαμβάνει η νέα και η παρούσα γενιά μέσω της φορολογίας και του Κρατικού Προϋπολογισμού.
  4. Η επίκληση του δημογραφικού για την κεφαλαιοποίηση της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης χρησιμοποιείται ως πρόσχημα ή ως πραγματικό πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας που απαιτείται με κάθε τρόπο, κατά τις επόμενες δεκαετίες, να αντιμετωπιστεί;
    Το δημογραφικό πρόβλημα και η γήρανση του πληθυσμού παρουσιάζεται ως η βασική αιτία για την κεφαλαιοποίηση της κοινωνικής επικουρικής ασφάλισης. Στο πλαίσιο αυτό η κυβέρνηση παραλείπει με επιμέλεια να ενημερώσει τους πολίτες και τη νέα γενιά ότι το δημογραφικό πρόβλημα επηρεάζει εξίσου και το κεφαλαιοποιητικό σύστημα. Κι αυτό γιατί η κεφαλαιοποιητική σύνταξη προκύπτει διαιρώντας το συσσωρευμένο ποσόν του ατομικού κουμπαρά με ένα συντελεστή που ενσωματώνει το προσδόκιμο ζωής. Ετσι, παρουσιάζεται λανθασμένα ότι το προσδόκιμο ζωής αποτελεί πρόβλημα, αφού αυξάνει το ηλικιακό όριο ζωής που θα ζήσει η νέα γενιά. Αυτό σημαίνει ότι τη βελτίωση, για παράδειγμα, του προσδόκιμου ζωής κατά οκτώ έτη κατά μέσον όρο σε σχέση με τη σημερινή γενιά, το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) την «τιμωρεί» με τη μείωση της κεφαλαιοποιητικής σύνταξης κατά 35% κατά μέσον όρο της νέας γενιάς σε σχέση με τις σημερινές γενιές!
  5. Η πρακτική της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης έχει εφαρμοστεί από τις αναπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης και η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι υιοθετεί το σουηδικό μοντέλο κοινωνικής ασφάλισης.
    Η κυβέρνηση προκειμένου να δικαιολογήσει τη λανθασμένη επιλογή της κεφαλαιοποίησης των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης, υποστηρίζει ότι έχει ήδη εφαρμοστεί από όλες οι αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και του ΟΟΣΑ. Ειδικότερα, υποστηρίζει ότι θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα το μοντέλο της Σουηδίας.
    Ποια όμως είναι η αλήθεια; Ολες οι χώρες έχουν κεφαλαιοποιητικά συστήματα ασφάλισης αλλά όχι των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) και υποχρεωτικά, όπως και η χώρα μας (Ν. 3029/2002). Η μόνη χώρα που έχει υποχρεωτική κεφαλαιοποιητική κοινωνική ασφάλιση είναι η Σουηδία, αλλά είναι νοητής κεφαλαιοποίησης με ισχυρά διανεμητικά στοιχεία και αλληλεγγύη των γενεών και όχι ατομικός κουμπαράς. Αρα, αυτό που επιλέγει να εφαρμόσει η ελληνική κυβέρνηση στην επικουρική ασφάλιση στη χώρα μας δεν εφαρμόζεται από τις αναπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ. Η Σουηδία εφήρμοσε από μηδενική βάση την υποχρεωτική κεφαλαιοποιητική κοινωνική ασφάλιση της νοητής κεφαλαιοποίησης και όχι του ατομικού κουμπαρά, αποφεύγοντας έτσι τη δημιουργία υψηλού κόστους μετάβασης και την επιβάρυνση της δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας.
    Αντίθετα, η κυβέρνηση επιλέγει να εφαρμόσει αυτό που εφήρμοσαν, με προτροπή του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής, δηλαδή τη μετατροπή ολικώς ή μερικώς της αναδιανεμητικής κοινωνικής ασφάλισης σε κεφαλαιοποιητική των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) και μετά την αποτυχία τους έπειτα από δυο ή τρεις δεκαετίες επέστρεψαν, με σοβαρές οικονομικές, δημοσιονομικές και κοινωνικές συνέπειες στο αναδιανεμητικό σύστημα λόγω, κατά βάση, του υψηλού κόστους μετάβασης.
  6. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών, η νέα γενιά θα λάβει πολύ υψηλότερες επικουρικές συντάξεις από τους σημερινούς συνταξιούχους.
    Η κυβέρνηση παρουσίασε παραδείγματα με αποδόσεις επενδύσεων από άλλες χώρες με κεφαλαιοποιητικά συστήματα. Ομως, παραλείπει με επιμέλεια να υπογραμμίσει ότι το 90% των κεφαλαίων που πέτυχαν αυτές τις αποδόσεις ήταν από Ταμεία Επαγγελματικής Προαιρετικής Ασφάλισης που διαχειρίζονταν μόνοι τους οι εργαζόμενοι-ασφαλισμένοι ή σε συνεργασία με τους εργοδότες. Επιπλέον, η νέα γενιά δεν πρόκειται να λάβει μεγαλύτερη σύνταξη από τους σημερινούς συνταξιούχους και ο λόγος είναι η συνεχής και ραγδαία αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Οι σημερινοί νέοι θα ζήσουν κατά μέσον όρο 8 έτη περισσότερο από τη σημερινή γενιά και αυτό σημαίνει ότι αν όλοι οι άλλοι παράγοντες παραμένουν σταθεροί (ηλικία συνταξιοδότησης), τότε η νέα γενιά θα λάβει 35% μικρότερη σύνταξη από τους σημερινούς συνταξιούχους. Η νέα γενιά θα κληθεί να μειώσει μελλοντικά το επίπεδο διαβίωσής της σε σχέση με τη σημερινή γενιά, αφού θα κληθεί εμμέσως μέσω της φορολογίας να πληρώσει το υψηλό κόστος μετάβασης.
    Για παράδειγμα, στη Χιλή, όταν η κυβέρνηση προσπαθούσε να πείσει τους πολίτες γι’ αυτή την παρέμβαση είχε υποσχεθεί συντελεστή αναπλήρωσης 70%. Επειτα από 35 χρόνια λειτουργίας του νέου συστήματος, ο συντελεστής αναπλήρωσης μειώθηκε κάτω από 35% (Ν. Barr & Diamond, 2016).
  7. Θα μειωθούν οι σημερινές συντάξεις;
    Για να μη μειωθούν οι σημερινές συντάξεις θα πρέπει να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ή το κόστος μετάβασης που θα δημιουργήσει η μετάβαση από το διανεμητικό σύστημα της αλληλεγγύης των γενεών στο ατομικό σύστημα των κεφαλαιαγορών και των χρηματιστηρίων (το κόστος μετάβασης). Αυτό το κόστος μετάβασης υπολογίζεται σε 62 δισ. ευρώ. Αν λάβουμε μάλιστα υπόψη και τις εγγυήσεις για μη αρνητικές αποδόσεις, επιστροφή εισφορών και χορήγηση συντάξεων θανάτου και αναπηρίας έπειτα από 15 έτη ασφάλισης, τότε διαμορφώνεται στα 75-78 δισ. ευρώ.
  8. Αίρεται ο αναδιανεμητικός χαρακτήρας της δημόσιας ασφάλισης;
    Προφανώς και αίρεται αφού, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τις πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ, η δημόσια κοινωνική ασφάλιση αποτελείται από την κύρια και επικουρική ασφάλιση. Αρα, όταν κεφαλαιοποιείται με το σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) η επικουρική κοινωνική ασφάλιση, ουσιαστικά καταργείται η αρχή της αναδιανεμητικότητας και η αρχή της αλληλεγγύης εντός του συστήματος της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης.
  9. Καταργείται η συνταγματική αρχή της αλληλεγγύης των γενεών;
    Προφανώς. Κι αυτό γιατί η ίδρυση της επικουρικής ασφάλισης στην Ελλάδα κατά το 1930 είχε να αντιμετωπίσει νέους εργαζόμενους αλλά και ηλικιωμένους ανασφάλιστους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να εργαστούν. Στις συνθήκες αυτές, θα έπρεπε με κάποιον τρόπο να καταβάλλονται επικουρικές συντάξεις στους τότε ανασφάλιστους ηλικιωμένους. Ετσι, επιλέχθηκε το αναδιανεμητικό σύστημα με το οποίο ουσιαστικά συνάφθηκε ένα κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των γενεών.
    Εάν δεν επιλεγόταν το συγκεκριμένο κοινωνικό συμβόλαιο και η αλληλεγγύη των γενεών και επιλεγόταν το σύστημα που προωθεί σήμερα η κυβέρνηση, τότε οι πρώτοι που θα ελάμβαναν επικουρική σύνταξη θα ήταν έπειτα από 35-40 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι θα υπήρχε για 40 χρόνια σύστημα επικουρικής ασφάλισης, το οποίο δεν θα κατέβαλλε επικουρικές συντάξεις στους ηλικιωμένους με σοβαρές συνέπειες στην κοινωνική συνοχή, δεδομένου ότι οι πρώτοι ασφαλισμένοι που θα συνταξιοδοτούνταν θα ήταν οι εργαζόμενοι που κατά την διάρκεια των 35-40 ετών της εργασίας τους θα διαμόρφωναν με την καταβολή των ασφαλιστικών τους εισφορών τον ατομικό κουμπαρά (κεφαλαιοποιητικό με ατομικούς λογαριασμούς). Ομως, αυτό το σύστημα, σύμφωνα με τη διεθνή και ευρωπαϊκή βιβλιογραφία, δεν φέρει κανένα είδος αλληλεγγύης. Κανενός είδους αλληλεγγύη αφού το κάθε άτομο αποταμιεύει ατομικά (defined contribution) και όχι σε επίπεδο γενιάς (defined benefit) (βλ. ESA 2010).
  10. Είναι μια νεοφιλελεύθερη παρέμβαση που καταργεί την κοινωνική ασφάλιση;
    Βεβαίως. Κι αυτό γιατί το υπάρχον σύστημα επικουρικής ασφάλισης στηρίζεται σε δυο βασικούς άξονες: α) την αλληλεγγύη και την συλλογική αντιμετώπιση των κινδύνων του γήρατος, της αναπηρίας και της χηρείας, και β) η απόδοσή του βασίζεται στην πραγματική οικονομία και την παραγωγικότητα της εργασίας. Αντίθετα, το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) βασίζεται σε δυο άξονες: α) την ατομική αντιμετώπιση των κινδύνων του γήρατος, της χηρείας και της αναπηρίας, και β) η απόδοσή του στηρίζεται στους κινδύνους των κεφαλαιαγορών και χρηματαγορών. Οπότε, η συγκεκριμένη παρέμβαση ως τυπικά νεοφιλελεύθερη πολιτική, καταργεί την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών αλλά και τη συλλογική αντιμετώπιση του κινδύνου του γήρατος και της αναπηρίας, αφού η κάθε γενιά δεν αποταμιεύει συλλογικά (defined benefit), αλλά ατομικά (defined contribution). Ουσιαστικά, η κυβέρνηση υιοθετεί το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών, δηλαδή αυτό που στην σύγχρονη βιβλιογραφία αναφέρεται ως «χρηματιστικοποίηση» (financialization) της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης. Ετσι, ένα τμήμα της κοινωνικής ασφάλισης αποκόπτεται από την συμβολή της στην παραγωγική διαδικασία της οικονομίας και παραδίδεται στην λειτουργία των κεφαλαιαγορών και των χρηματαγορών.
  11. Οι ασφαλισμένοι μπορεί να χάσουν τα χρήματά τους εάν κάτι δεν πάει καλά με τις επενδύσεις;
    Βεβαίως και μπορούν να χάσουν τα χρήματά τους. Παρόλο που η κυβέρνηση «υπόσχεται» και «διαβεβαιώνει» ότι δεν θα επιτρέψει αρνητικές αποδόσεις, αυτό στην πράξη δεν μπορεί να συμβεί. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπως της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, με την κατάρρευση των τιμών των μετοχών και το κούρεμα των ομολόγων, όπου το μέγεθος της ζημιάς είναι τόσο μεγάλο που ο Κρατικός Προϋπολογισμός δεν μπορεί να το χρηματοδοτήσει. Ιδιαίτερα μάλιστα από τη στιγμή που η χώρα μας έχει να αποπληρώσει και ένα υπέρογκο χρέος μέχρι το 2060. Το 2008 σε διεθνές επίπεδο εξανεμίστηκαν από τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα των ατομικών λογαριασμών συντάξεις της τάξης των 5,4 τρισ. δολαρίων και ο συντελεστής κεφαλαιοποίησης των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών ταμείων μειώθηκε από το 110% στο 70% (Yermo & Severinson, 2010). Ετσι, εάν στη χώρα μας το 2012 υπήρχε το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) στις επικουρικές συντάξεις, τότε ο Κρατικός Προϋπολογισμός θα έπρεπε να καταβάλλει 1,5-1,8 δισ. ευρώ κάθε έτος για να καλύψει τις απώλειες των 1,1 εκατ. συνταξιούχων της επικουρικής ασφάλισης.
  12. Οι εισφορές των ασφαλισμένων κινδυνεύουν από την έλλειψη γνώσης των πολιτών σε σχέση με την επιλογή του επενδυτικού χαρτοφυλακίου;
    Η μη σχετική γνώση των ασφαλισμένων προφανώς και θα προκαλέσει ένα κόστος στον οικογενειακό προϋπολογισμό, δεδομένου ότι πολλοί σύμβουλοι θα προσπαθήσουν να προσεγγίσουν τους πολίτες, προκειμένου να τους παρέχουν επενδυτικές υπηρεσίες, αφού πολλοί θα είναι οι πολίτες που δεν θα εμπιστεύονται τα άτομα που θα τοποθετούνται στη διαχείριση των αποταμιεύσεών τους.
  13. Είναι πολλές οι χώρες που λανθασμένα επέλεξαν, σε μία εκ των υστέρων αξιολόγηση, σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών;
    Με αφετηρία τη δυσμενή διεθνή και ευρωπαϊκή εμπειρία η ελληνική κυβέρνηση κακώς σχεδιάζει το εγχείρημα της μετάβασης από το κεφαλαιοποιητικό σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς). Κι αυτό γιατί, όπως σε αυτές τις χώρες έτσι και στη χώρα μας, το υψηλό κόστος μετάβασης, μεταξύ των άλλων, θα προκαλέσει, κατά τις επόμενες δεκαετίες, μία σοβαρή δημοσιονομική πρόκληση. Σε βαθμό που οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες θα την οδηγήσουν στην επιστροφή στο ισχύον σύστημα επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι χώρες που το εγκατέλειψαν ήταν χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Βαλτικής. Πράγματι είναι αυτές οι χώρες, αφού καμία αναπτυγμένη χώρα της Ευρώπης και οι αγγλοσαξονικές χώρες δεν προσπάθησαν να μετατρέψουν ένα διανεμητικό σύστημα σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα ατομικών λογαριασμών, επειδή ακριβώς γνώριζαν πόσο πολύπλοκη είναι αυτή η μετάβαση και πόσο το υψηλό κόστος μετάβασης θα επιβάρυνε τα δημοσιονομικά τους. Ολες οι αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης αντιμετώπισαν τη γήρανση του πληθυσμού φέρνοντας σε ισορροπία τα διανεμητικά συστήματα με τις παραμετρικές αλλαγές. Τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα που εισήγαγαν οι αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και οι αγγλοσαξονικές χώρες, κατά κύριο λόγο, είναι Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης που δημιουργήθηκαν από μηδενική βάση χωρίς κόστος μετάβασης. Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει κατανοήσει ότι άλλο πράγμα είναι η μετάβαση από ένα αναδιανεμητικό σύστημα αλληλεγγύης γενεών σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών και άλλο η εισαγωγή κεφαλαιοποιητικών συστημάτων αναδιανεμητικού χαρακτήρα συμπληρωματικών της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης. Από όλες τις χώρες που αναφέρουν οι κυβερνητικοί παράγοντες, όπως οι Σουηδία, Δανία, Ολλανδία, Φινλανδία, Καναδάς, καμία δεν προσπάθησε να σχεδιάσει και να υλοποιήσει τη μετάβαση από το διανεμητικό στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα, αλλά έχουν συγκροτημένα αναδιανεμητικά κεφαλαιοποιητικά συστήματα από μηδενική βάση χωρίς να υπάρχει κανένα κόστος μετάβασης.
  14. Τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα έχουν υψηλά διαχειριστικά κόστη;
    Σύμφωνα με τις έρευνες που έχουν διεξαχθεί στις χώρες που επιχείρησαν να μετατρέψουν μέρος της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης σε κεφαλαιοποιητική των ατομικών λογαριασμών, αυτό που παρατηρήθηκε ήταν ότι στα πρώτα έτη λειτουργίας τα διαχειριστικά κόστη ήταν χαμηλά. Ομως, έπειτα από λίγα χρόνια, αυξήθηκαν υπέρογκα γιατί παρατηρήθηκαν σημάδια μονοπώλησης και συγκέντρωσης της αγοράς.
  15. Η κεφαλαιοποίηση του ατομικού κουμπαρά της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης θα δημιουργήσει έσοδα για την οικονομία από τις επενδύσεις των εισφορών των ασφαλισμένων;
    Με βάση τη διεθνή και ευρωπαϊκή βιβλιογραφία δεν έχει αποδειχθεί σε καμία έρευνα που έχει διερευνήσει αυτή τη συσχέτιση ότι βελτιώνεται η ροπή προς αποταμίευση μιας χώρας. Παράλληλα, υποστηρίζεται λανθασμένα ότι η επένδυση των εισφορών των ασφαλισμένων της κεφαλαιοποιητικής επικουρικής σύνταξης θα έχει τελικό αποτέλεσμα την αύξηση του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης, αφού ένα τέτοιο συμπέρασμα δεν έχει αποδειχθεί από τη διεθνή και ευρωπαϊκή έρευνα και μελέτη (Orszag and Stiglitz, 2000, N. Barr, 2000).
  16. Το κόστος μετάβασης έχει υποεκτιμηθεί και έχουν υπερεκτιμηθεί τα οφέλη από την αποταμίευση των εισφορών;
    Το κόστος μετάβασης έχει υποεκτιμηθεί, αφού δεν έχουν μετρηθεί οι εγγυήσεις που υπόσχεται η κυβέρνηση για μη αρνητικές αποδόσεις επενδύσεων που αυξάνουν το κόστος μετάβασης στο επίπεδο των 75-78 δισ. ευρώ. Επίσης, η κυβέρνηση στη μακροοικονομική μελέτη θεωρεί ότι η μέση ετήσια εισφορά του 0,6% του ΑΕΠ που θα προστίθεται στο νέο Ταμείο θα προκαλεί ακριβώς αντίστοιχα φορολογικά οφέλη και έσοδα για τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Ετσι, υπολογίζει τα οφέλη σε 50 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας το κόστος μετάβασης διαχειρίσιμο και ουσιαστικά αυτοχρηματοδοτούμενο, γεγονός που δεν ισχύει, αφού η μακροοικονομική μελέτη έχει γίνει χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα πληθυσμιακά δεδομένα για την προβολή του εργατικού δυναμικού της χώρας, διατυπώνοντας συμπεράσματα που δεν τεκμηριώνονται από την πραγματικότητα.
  17. Πώς προκύπτει η κυβερνητική αισιοδοξία ότι είναι εξασφαλισμένες υψηλότερες συντάξεις στους μελλοντικούς συνταξιούχους του κεφαλαιοποιητικού συστήματος των ατομικών λογαριασμών σε σχέση με τους συνταξιούχους του ισχύοντος συστήματος επικουρικής ασφάλισης;
    Ο κυβερνητικός ισχυρισμός, σύμφωνα με τη διεθνή και ευρωπαϊκή βιβλιογραφία καθώς και με την έρευνά μας, είναι αβέβαιος και επισφαλής. Κι αυτό για τους εξής συγκεκριμένους λόγους: α) η αύξηση του προσδόκιμου ζωής κατά 8 χρόνια κατά μέσον όρο σε σχέση με τη σημερινή γενιά σημαίνει ότι οι μελλοντικοί συνταξιούχοι εξ αυτού του λόγου θα λάβουν σύνταξη μειωμένη κατά 35% σε σχέση με το σημερινό επίπεδο των επικουρικών συντάξεων.
    Διαφορετικά, για να λάβουν το ίδιο επίπεδο με τη σημερινή επικουρική σύνταξη θα πρέπει να συνταξιοδοτηθούν στο 74ο έτος της ηλικίας τους, και β) οι κίνδυνοι των αποδόσεων των χρηματιστηρίων και ιδιαίτερα σε περιόδους χρηματοπιστωτικών κρίσεων, τις οποίες κανείς δεν αποκλείει κατά τις επόμενες τρεις δεκαετίες. Αντίθετα, από τα παραδείγματα που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων διαπιστώνεται ο λανθασμένος ισχυρισμός ότι με το ισχύον σύστημα ένας ασφαλισμένος έπειτα από 40 έτη ασφάλισης θα λάβει μηνιαία επικουρική σύνταξη 153 ευρώ, ενώ με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) θα λάβει για τα ίδια έτη ασφάλισης και με τις ίδιες αποδοχές μηνιαία επικουρική σύνταξη 257 ευρώ. Ομως, σύμφωνα με την έρευνά μας και τους υπολογισμούς μας, οι οποίοι βασίζονται σε διαφορετικές υποθέσεις εργασίας, η μέση μηνιαία επικουρική σύνταξη για τους νέους του προαναφερόμενου παραδείγματος με το ισχύον σύστημα θα είναι 221 ευρώ, ενώ με το σύστημα της κεφαλαιοποίησης των ατομικών λογαριασμών θα είναι 145 ευρώ!
  18. Πού στοχεύει η κυβέρνηση με τις αλλαγές ιδιωτικοποίησης που προωθεί στην επικουρική κοινωνική ασφάλιση;
    Η κεντρική επιδίωξη του κυβερνητικού εγχειρήματος μετατροπής του υπάρχοντος στην επικουρική ασφάλιση κεφαλαιοποιητικού συστήματος νοητής κεφαλαιοποίησης (αναδιανεμητικά στοιχεία και αλληλεγγύη των γενεών) σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών (ατομικός κουμπαράς) υψηλού από κάθε άποψη κινδύνου, στοχεύει, μεταξύ των άλλων, στην απελευθέρωση των αγορών δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών και στη δημιουργία «νέων» αγορών (π.χ. ασφαλιστική αγορά, εκπαιδευτική αγορά, υγειονομική αγορά κ.λπ.) με τη μεταφορά πόρων και τη δημιουργία αγοραίων και κερδοσκοπικών συνθηκών σε τομείς παραγωγής δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών.
  19. Γιατί οι αλλαγές αυτές ιδιωτικοποίησης και απελευθέρωσης των αγορών παραγωγής και διαχείρισης δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών της κυβέρνησης επικεντρώνονται, κατά βάση, στην εργασία και το κοινωνικό κράτος;
    Γιατί, ως τυπικά νεοφιλελεύθερης έμπνευσης πολιτική, μειώνοντας τις κοινωνικές δαπάνες και μεταφέροντάς τες από το κράτος στα νοικοκυριά, ενισχύει τους όρους και τις προϋποθέσεις κερδοφορίας και κερδοσκοπίας των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Η συντελούμενη αυτή πορεία στην Ελλάδα και την Ευρώπη, κατά την διάρκεια των τελευταίων τριών δεκαετιών, μεταμόρφωσε σταδιακά το κοινωνικό κράτος σε κράτος φιλανθρωπίας, με την ένταξή του από την κοινωνικο-αναπτυξιακή στη δημοσιονομική και την ιδιωτική σφαίρα της οικονομίας. Ετσι, μειώθηκαν σημαντικά οι κοινωνικές δαπάνες και αυξήθηκαν οι ιδιωτικές δαπάνες των νοικοκυριών.
  20. Οι αλλαγές αυτές απομείωσης της εργασίας και αποδιάρθρωσης της κοινωνικής ασφάλισης και του κοινωνικού κράτους επηρεάζουν τη στρατηγική και τον χαρακτήρα του οικονομικού σχηματισμού στην Ελλάδα;
    Οι αλλαγές αυτές, σε συνδυασμό με τη στρατηγική και τον προσανατολισμό της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, ουσιαστικά αποπειρώνται, μεταξύ των άλλων, να οδηγήσουν τον οικονομικό σχηματισμό στην Ελλάδα σε μία βίαιη αλλαγή του παραγωγικο-αναπτυξιακού και εργασιακο-κοινωνικού μοντέλου, με τον επανακαθορισμό των σχέσεων κεφαλαίου-εργασίας, της διάρθρωσης της παραγωγής και της οργάνωσης της εργασίας.
    Η προοπτική αυτή σημαίνει ότι κατά την τρέχουσα δεκαετία στην Ελλάδα αποπειράται να εγκαθιδρυθεί μία νέα οικονομική, αναπτυξιακή και κοινωνική πραγματικότητα, η οποία θα συνίσταται στην αύξηση της κερδοφορίας όχι μόνο από την επιχειρηματική δραστηριότητα και την ιδιοποίηση της υπεραξίας των εργαζομένων, αλλά επιπλέον και από τη σημαντικού επιπέδου απομείωση της εργασίας και τον περιορισμό των μισθολογικών, εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων, με ό,τι αυτό αρνητικά συνεπάγεται για τη διεύρυνση των ανισοτήτων και όλων των μορφών ευελιξίας της εργασίας, τη μετανάστευση στο εξωτερικό και την περαιτέρω φτωχοποίηση τμήματος του πληθυσμού.

* ομότ. καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου

** δρ Παντείου Πανεπιστημίου

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Την «προίκα» του ΟΛΘ ορέγονται οι «γαμπροί»
Η «Εφ.Συν.» ανοίγει τον φάκελο πώλησης του ΟΛΘ: Η Σύμβαση Παραχώρησης μόνο ανησυχία εμπνέει: οι επενδύσεις που υποχρεούται να κάνει ο αγοραστής, οι στόχοι διακίνησης φορτίων που υπολείπονται αυτών που...
Την «προίκα» του ΟΛΘ ορέγονται οι «γαμπροί»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Eξαγγελία ή πρόβα ολικής ιδιωτικοποίησης;
Η ιδιωτικοποίηση της ασφάλισης δεν θέτει μόνο σε διακινδύνευση τις καταβαλλόμενες και μελλοντικές επικουρικές συντάξεις, τις ήδη καταβληθείσες εισφορές των εργαζομένων, τις εισφορές των μελλοντικών εργαζομένων...
Eξαγγελία ή πρόβα ολικής ιδιωτικοποίησης;
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
ΤΑΙΠΕΔ: δέκα χρόνια κομμάτια και… θρύψαλα
Την 1η Ιουλίου 2021 συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια λειτουργίας τού πλέον μνημονιακού από τους θεσμούς που δημιουργήθηκαν μετά την πτώχευση της χώρας το 2010 και την υπογραφή των μνημονίων. Δεν είναι επέτειος για να...
ΤΑΙΠΕΔ: δέκα χρόνια κομμάτια και… θρύψαλα
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
«Θα δουλεύουμε σαν σκλάβοι ήλιο με ήλιο»
Για κατάργηση του 8ωρου, ρεπό που αποτελούν «τυράκι» στην αντεργατική φάκα και ανάγκη συνέχισης των δυναμικών κινητοποιήσεων, ώστε να μην κατατεθεί ή να ακυρωθεί στην πράξη, μίλησαν οι εργαζόμενοι που...
«Θα δουλεύουμε σαν σκλάβοι ήλιο με ήλιο»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας