• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.0°C / 26.7°C
    2 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.0°C / 24.4°C
    2 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.0°C / 24.3°C
    3 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.3°C / 21.9°C
    4 BF
    49%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 23.8°C
    0 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.3°C / 19.4°C
    2 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.6°C / 23.6°C
    2 BF
    58%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.3°C / 24.9°C
    1 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.9°C / 22.9°C
    0 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 26.1°C
    3 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    4 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    3 BF
    79%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 23.5°C / 23.5°C
    2 BF
    66%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 23.5°C
    1 BF
    77%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.8°C / 27.7°C
    2 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.2°C / 26.9°C
    2 BF
    80%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.3°C / 22.1°C
    2 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.6°C / 24.5°C
    3 BF
    66%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    2 BF
    47%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το κυνήγι του χαμένου θησαυρού (2 δισ. ευρώ) στα σκουπίδια

  • A-
  • A+
Η αποτυχία της ελληνικής Πολιτείας να χτίσει αποδοτικά πάνω στην ανακύκλωση και ο γαλάζιος εμφύλιος για τους «μπλε κάδους» και τα «σπιτάκια» που κόστισε στους εμπλεκόμενους υπουργούς Τ. Θεοδωρικάκο και Κ. Χατζηδάκη.
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Εκεί όπου απέτυχε το Δημόσιο πληρώνοντας αρκετά, θα πετύχουν οι επιχειρήσεις εισπράττοντας περισσότερα». Θα μπορούσε να είναι το κεντρικό μότο πάνω από το γραφείο κάθε νεοφιλελεύθερης ψυχής που έχει αναλάβει να διαχειριστεί τις τύχες της Ελλάδας. Τι συμβαίνει όμως όταν τέτοια γραφεία καλούνται να ασχοληθούν με θέματα «ταπεινά» όπως τα σκουπίδια;

Η «Εφ.Συν.» ανοίγει σήμερα τον φάκελο της διαχείρισης των απορριμμάτων, πιάνοντάς τον από τη, θεωρητικώς, λιγότερο δύσοσμη άκρη του, την ανακύκλωση. Μια έννοια η οποία ήρθε από την Εσπερία τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις χωματερές τής σήψης, αναγεννώντας χρήσιμα υλικά που ο άκρατος καταναλωτισμός μετέτρεπε σε απόβλητα. Για να αποδειχθεί ότι η ελληνική Πολιτεία όχι μόνο δεν κατάφερε να χτίσει αποδοτικά πάνω στην ιδέα, αλλά επέτρεψε να σηκωθούν «αυθαίρετα» που απορρόφησαν κονδύλια χωρίς να φέρουν αποτέλεσμα.

Στη διαχείριση των απορριμμάτων, σχεδιάζεται αυτήν τη στιγμή ένας πακτωλός επενδύσεων που ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ για μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων και εργοστάσια καύσης. Διαχειριστές του συστήματος που στήνεται θα είναι οι κατασκευαστές των μονάδων μαζί με εταιρείες διαχείρισης και διεθνή funds. Θα αξιοποιήσουν δημόσιους πόρους, ευρωπαϊκά κονδύλια, το Ταμείο Ανάκαμψης και κεφάλαια από μόχλευση. Πώς όμως θα δώσει τη λύση η Αγορά, όταν η ίδια απέτυχε στην ανακύκλωση και μάλιστα στο πιο οικείο κομμάτι υλικών, δηλαδή τα υλικά συσκευασίας;

Η δεκάχρονη διαμάχη ανάμεσα στα δύο συστήματα που δραστηριοποιούνται εκεί, τους «μπλε κάδους» (ΕΕΑΑ) και τα «σπιτάκια ανακύκλωσης» (Α.Α.), έφτασε στο σημείο να προκαλέσει εμφύλιο μέσα στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, ενώ οι δύο κυρίως εμπλεκόμενοι υπουργοί, Τ. Θεοδωρικάκος και Κ. Χατζηδάκης, υπέστησαν βαριές συνέπειες στον πρόσφατο ανασχηματισμό. Αν ξέσπασε τέτοιος καβγάς για μια αγορά των 25 εκατομμυρίων ευρώ, τι θα συμβεί με εκείνη των 2 δισ.;

Η ιστορία της ανακύκλωσης και ο ρόλος της αυτοδιοίκησης

Μπορεί η ανακύκλωση να είναι προϊόν της μοντέρνας εποχής, αλλά στηρίζεται σε πρακτικές του παρελθόντος. Στα παλιά νοικοκυριά, τα αποφάγια κατέληγαν στα ζώα. Η κοπριά των ζώων γινόταν λίπασμα για την παραγωγή τροφής. Από τα ρούχα τού ενός ράβονταν αποφόρια για τους άλλους πριν όλα καταλήξουν σε κουρελούδες για το πάτωμα και τους υγρούς τοίχους. «Κυκλική οικονομία» χωρίς τέλη και πιστοποιήσεις.

Μια από τις βασικές διαφορές σήμερα προκαλείται από τα ποτάμια των συσκευασιών κάθε μορφής (σακούλες, δοχεία, τενεκέδες, χαρτόνια, μπουκάλια, κουτιά κ.λπ.) που τυλίγουν κάθε προϊόν. Αλλη μία αφορά τη σμίκρυνση του νοικοκυριού, που δεν επιτρέπει οικόσιτα ζώα πέραν εκείνων που συνήθως τρέφονται επίσης από συσκευασμένες τροφές. Αποτέλεσμα; Τουλάχιστον 40% των οικιακών αποβλήτων είναι οργανικής μορφής (κουζίνα-κήπος) και ακόμη 25%-30% οι συσκευασίες των προϊόντων.

Η ζωή από μόνη της παράγει ρύπανση, αλλά όταν τα κοινωνικά πρότυπα χαλάρωσαν και το φυσικό περιβάλλον άρχισε να κινδυνεύει, οι αγορές και τα κράτη αποφάσισαν να οργανωθούν πάνω σε μια αρχή τριών λέξεων: «Ο ρυπαίνων πληρώνει». Ακολούθησαν φυσικά τα ερωτήματα: Ποιος ρυπαίνει, αυτός που αγοράζει ένα κουτί αναψυκτικού ή το εργοστάσιο που το παράγει; Και ποιος θα αναλάβει να μαζέψει τις «πληρωμές» για να οργανώσει συστήματα που θα ανακυκλώνουν τα υλικά;

Στο πρώτο ερώτημα την απάντηση έδωσε η αγορά. Θα πληρώνει το εργοστάσιο, αφού προσθέσει το κόστος ανακύκλωσης στον καταναλωτή. Στο δεύτερο, η μάχη δόθηκε ανάμεσα στην ίδια την αγορά και το Δημόσιο, δηλαδή τους δήμους που ως τότε ήταν αποκλειστικοί διαχειριστές των σκουπιδιών.

Τη λύση έδωσε με τον χαρακτηριστικό του τρόπο το «εκσυγχρονιστικό ΠΑΣΟΚ» της προολυμπιακής περιόδου. Το μακρινό 2003, η τότε υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Βάσω Παπανδρέου έδωσε την άδεια για το πρώτο σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης, την Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης, που έγινε γνωστή κυρίως από τους μπλε κάδους. Η αγορά πήρε το πάνω χέρι και το κράτος υποτίθεται πως θα ασκούσε τον έλεγχο, αλλά πέρασαν πολλά χρόνια μέχρι να οργανωθεί στοιχειωδώς η αρμόδια αρχή, ο σημερινός ΕΟΑΝ (Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης), που μόλις το 2017 απέκτησε αρμοδιότητα να ελέγχει εάν τα συστήματα (όπως η ΕΕΑΑ) λειτουργούν αποδοτικά.

Για να χρυσωθεί το χάπι, η αυτοδιοίκηση, μέσω της Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), μπήκε ως μέτοχος με ποσοστό 35% στην ΕΕΑΑ. Στο 65% της ΕΕΑΑ συμμετείχαν μεγάλες επιχειρήσεις που παράγουν συσκευασμένα προϊόντα σε τεράστιες ποσότητες, όπως η Coca-Cola 3E. Μέσα στο «γλέντι» του 2004, το μέλλον έμοιαζε ρόδινο, αν και ο Δήμος Αθηναίων με δήμαρχο την Ντόρα Μπακογιάννη απέκτησε μπλε κάδους πολύ αργότερα από άλλους μικρότερους.

Οταν τα σύννεφα φάνηκαν στον ορίζοντα, τα προβλήματα άρχισαν να βγαίνουν στη φόρα. Ενα από αυτά αφορά τα «εμπορικά μυστικά»... Η ΕΕΑΑ έχει μετόχους, αλλά η λειτουργία της εξαρτάται από εκατοντάδες επιχειρήσεις που παράγουν συσκευασίες και πρέπει να συμβληθούν μαζί τους (είπαμε, «ο ρυπαίνων πληρώνει»). Από τις συνδρομές τους συγκεντρώνονται κεφάλαια για να αγοραστούν μπλε κάδοι, οχήματα μεταφοράς και να οργανωθούν Κέντρα Διαλογής (ΚΔΑΥ) των υλικών. Οπως είναι φυσικό, κάθε συμβαλλόμενος πληρώνει ανάλογα με τα προϊόντα που παράγει. Υποχρεώνεται, λοιπόν, να αποκαλύψει στο σύστημα και «ευαίσθητα εμπορικά δεδομένα» που ώς τότε έμεναν επτασφράγιστα.

Το αποτέλεσμα ήταν πολλές επιχειρήσεις να μη συμβάλλονται, όχι γιατί τους βάραινε μια ετήσια συνδρομή στην ΕΕΑΑ των 5.000-10.000 ευρώ αλλά γιατί δεν ήθελαν να αποκαλύψουν τα μυστικά της παραγωγής τους σε επιχειρήσεις που θεωρούσαν ανταγωνιστικές (ενδεχομένως και στην Εφορία). Ακόμη και σήμερα η ΕΕΑΑ διαμαρτύρεται διότι το 40% όσων παράγουν συσκευασίες δεν της πληρώνουν εισφορές και το κράτος δεν κάνει τίποτε γι’ αυτό. Με άλλα λόγια, σχεδόν τα μισά από τα προϊόντα που πετάμε στους σχεδόν 200.000 μπλε κάδους δεν παράγονται από συμβεβλημένους παραγωγούς με την ΕΕΑΑ. Αυτό, βέβαια, δεν είναι το μόνο παράδοξο:

ΣΤΟΧΟΙ: Ακόμη και σήμερα, τα υλικά που ανακυκλώνονται υπολογίζονται «κατ’ εκτίμηση» με βάση παραδοχές και όχι με πραγματικά δεδομένα ζύγισης. Η Ευρωπαϊκή Ενωση βάζει στόχους που συνεχώς ανεβαίνουν (55% των υλικών το 2025, 60% το 2030, 65% το 2035), αφού επιδοτεί έργα ανακύκλωσης. Αλλοτε δέχεται ότι η Ελλάδα τούς πετυχαίνει έστω κατ’ εκτίμηση και άλλοτε, όπως το 2018, στέλνει «Εγκαιρη προειδοποίηση», απειλώντας με βαριά πρόστιμα.

ΕΜΑΚ: Πριν το ελληνικό κράτος δώσει εγκρίσεις για να οργανωθούν συστήματα ανακύκλωσης για διάφορα υλικά πέραν των συσκευασιών (μπαταρίες, ηλεκτρικές συσκευές, ηλεκτρονικά, ελαστικά αυτοκινήτων, λιπαντικά, μπάζα κ.λπ.), έχει κλείσει το μάτι στους αγαπημένους εργολάβους, αναθέτοντας το 1997 την κατασκευή ενός τεράστιου εργοστασίου ανακύκλωσης (ΕΜΑΚ) μέσα στη χωματερή των Ανω Λιοσίων. Ενώ, δηλαδή, η κατεύθυνση είναι τα υλικά να ξεχωρίζουν «στην πηγή», το εργοστάσιο ΕΜΑΚ λειτουργεί από το 2010 και στέλνει το μήνυμα ότι ανακύκλωση μπορεί να γίνει μέσα από τα ανακατεμένα σκουπίδια... Το αποτέλεσμα είναι να παράγεται προϊόν που κατά το μεγαλύτερο ποσοστό θάβεται στη διπλανή χωματερή.

ΒΕΑΣ: Η ανακύκλωση βασίζεται σε αλλεπάλληλες πιστοποιήσεις ότι πράγματι το κάθε σύστημα συλλέγει κάποια υλικά με διάφορους τρόπους (κάδους όπως οι μπλε, κώδωνες για γυαλί και χαρτί κ.λπ.), πράγματι τα επεξεργάζεται, πράγματι τα επαναφέρει στην αγορά αναγεννημένα. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕΑΑ καταφέρνει να πιστοποιεί ότι πετυχαίνει τους στόχους έως και 200%, αν και πάνω από τα μισά υλικά που ανακυκλώνει δεν είναι συσκευασίες προϊόντων αλλά ΒΕΑΣ, δηλαδή βιομηχανικές συσκευασίες, όπως οι ξύλινες παλέτες, τα τεράστια χαρτόνια και τα χιλιάδες χιλιόμετρα νάιλον που τυλίγουν προϊόντα στις μεγάλες αποθήκες. Βιομηχανικές συσκευασίες υπολογίζουν –και μάλιστα σε ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό 70%-80%– και τα «σπιτάκια» της Ανταποδοτικής για να πουν ότι επιτυγχάνουν στόχους.

ΓΥΡΟΛΟΓΟΙ: Ενα από τα μεγάλα παράπονα της ΕΕΑΑ είναι ότι οι μπλε κάδοι πέφτουν θύματα γυρολόγων που αφαιρούν χρήσιμα υλικά, κυρίως αλουμίνιο και χαρτόνια. Ομως, η ίδια παραδέχεται ότι τα χαρτόνια που από τους γυρολόγους καταλήγουν σε εμπόρους παλαιού χάρτου πιστοποιούνται τελικά ως ΒΕΑΣ, οπότε προσμετρώνται στα αποτελέσματά της.

ΟΡΓΑΝΙΚΑ: Ακόμη και σήμερα, το μεγαλύτερο «κλάσμα» των οικιακών απορριμμάτων, δηλαδή τα οργανικά που παράγει η κουζίνα και ο κήπος (όσων σπιτιών διαθέτουν), μένει στα αζήτητα. Είναι το πιο δύστροπο κομμάτι των σκουπιδιών καθώς μυρίζει και λερώνει, αχρηστεύοντας τα υπόλοιπα υλικά. Είναι όμως και εκείνο που μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε χρήσιμο εδαφοβελτιωτικό – ακόμη και καύσιμο. Ομως ελάχιστοι δήμοι καταφέρνουν να το συγκεντρώσουν χωριστά και το κράτος δεν ασχολήθηκε συστηματικά. Ισως περιμένουν τον επενδυτή που θα το κάψει.

ΓΥΑΛΙ: Ενα άλλο υλικό που συνεχίζει να χάνεται σε μεγάλες ποσότητες είναι το γυαλί. Η ΕΕΑΑ έχει τοποθετήσει χιλιάδες μπλε κώδωνες, αλλά δεν πετυχαίνει τον στόχο. Ισως να παίζει ρόλο το γεγονός ότι η εισφορά που πληρώνουν οι εταιρείες με γυάλινες συσκευασίες αντιστοιχεί στο 20-25% του κόστους για τη συλλογή και ανακύκλωσή του.

ΔΥΣΦΟΡΙΑ: Η αγορά που ανέλαβε την ανακύκλωση απεδείχθη ότι δυσφορεί να πληρώνει τις εισφορές της στα συστήματα ανακύκλωσης (όπως κάνει και με τον ΦΠΑ), αν και είναι χρήματα που έχει ήδη εισπράξει από τους καταναλωτές. Το αποτέλεσμα είναι τα περισσότερα από τα συστήματα να υπολειτουργούν. Οι επενδύσεις δεν προχωρούν και η ΕΕΑΑ συνεχίζει να μιλά για τους μπλε κάδους, ενώ θα έπρεπε εδώ και καιρό να οργανώνει συστήματα χωριστής συλλογής, όπως κάνει με το γυαλί.

Αλλος αποτυγχάνει, άλλος πληρώνει

Τα παράδοξα της ανακύκλωσης και η αδυναμία του δημόσιου συστήματος να επιβάλει κανόνες έχουν οδηγήσει την Ελλάδα να θάβει τα σκουπίδια της στο χώμα σε ποσοστό που αγγίζει ακόμη και το 90%. Στο δεδομένο αυτό πατούν οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί, σύμφωνα με τους οποίους προωθούνται έργα ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα) συνολικού ύψους άνω των 2 δισ. ευρώ για Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) και εργοστάσια καύσης των προϊόντων που θα παράγονται εκεί.

Οι διαμάχες που ώς τώρα είδαμε ανάμεσα σε κατασκευαστικές επιχειρήσεις για τα συνήθη δημόσια έργα ή τις εμπορικές για την επικράτηση των προϊόντων τους μάλλον θα μοιάζουν παιδικά παιχνίδια σε σχέση με το ποιος θα αναλάβει αυτό το «πακέτο». Οποιος επικρατήσει δεν θα εξασφαλίσει μόνον εργολαβίες αλλά και εγγυημένα έσοδα από τους δήμους, που θα πληρώνουν για να παραδίδουν τα σκουπίδια σε βάθος χρόνου. Επίσης, άλλα έσοδα από την πώληση όσων υλικών ανακυκλώνονται και ακόμη περισσότερα από την πώληση της ενέργειας που θα παράγεται. Επιπρόσθετα, θα ελέγχει μια λειτουργία κρίσιμη για την ομαλή καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων και τη δημόσια υγεία.

Στα όσα έργα έχουν γίνει ώς σήμερα σχετικά με τα σκουπίδια (Φυλή, Δυτική Μακεδονία, Ηπειρο) ρόλο εξασφάλισαν οι εταιρείες ΑΚΤΩΡ (άλλοτε όμιλος Μπόμπολα, σήμερα ΕΛΛΑΚΤΩΡ) και ΤΕΡΝΑ. Στην ΤΕΡΝΑ διαθέτει ήδη σημαντικό μερίδιο ολλανδικό fund που διεκδικεί ρόλο και στην ΕΛΛΑΚΤΩΡ.

Πολλά θα κριθούν από το νομοσχέδιο για την ανακύκλωση που ετοίμαζε να φέρει στη Βουλή τον Ιανουάριο ο Κωστής Χατζηδάκης πριν φύγει από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Χατζηδάκης ανέθετε στο υπουργείο και στον εαυτό του ρόλο απόλυτου κυρίαρχου σχετικά με το πού και πώς θα κατασκευαστούν οι τέσσερις μονάδες καύσης των απορριμμάτων.

Η διαμάχη με τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης για τα «σπιτάκια»

Τα «σπιτάκια» της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους γύρω στο 2008 στις πλατείες των μεγάλων πόλεων ως καινοτομία. Τα υλικά συλλέγονται χωριστά και αυτός που τα φέρνει παίρνει και κάποιο κουπόνι με συμβολικό αντίτιμο. Η Α.Α. ακολουθεί επιθετική πολιτική και ζητά λιγότερες εισφορές από τους παραγωγούς που ήταν συμβεβλημένοι με την ΕΕΑΑ.

Η υπόγεια διαμάχη δεν αργεί να βγει στην επιφάνεια με διάφορα δημοσιεύματα. Αλλωστε, πίσω από τα συστήματα υπάρχουν εταιρείες που δίνουν διαφημίσεις... Τα «σπιτάκια» αρχίζουν να ξηλώνονται από τις πλατείες, άλλοτε ξαναστήνονται ή αναζητούν τόπο σε χώρους συνάθροισης κοινού, χωρίς ποτέ να εξασφαλίσουν μια μαζικότητα.

Οταν ο ΕΟΑΝ αποκτά αρμοδιότητες να αφαιρεί άδειες από συστήματα το 2017, προσπαθεί να το κάνει με την Α.Α. πριν από τις εκλογές του 2019, χωρίς επιτυχία. Λίγους μήνες μετά, εμφανίζεται ο τότε υπουργός Εσωτερικών Τάκης Θεοδωρικάκος, υποσχόμενος να γεμίσει τη χώρα με σπιτάκια για να προχωρήσει η ανακύκλωση.

Ο ΕΟΑΝ συνεχίζει να θέλει να ελέγξει την Α.Α. και τότε νέα δημοσιεύματα εμφανίζονται σε συμπολιτευόμενα μέσα που χτυπούν ανελέητα τον υπουργό Περιβάλλοντος Κ. Χατζηδάκη και συγκεκριμένους υπαλλήλους του Οργανισμού, ενώ σε άλλες σελίδες εκθειάζουν τον Τ. Θεοδωρικάκο. Υπό την πίεση και των οικολογικών οργανώσεων που στέλνουν επιστολή διαμαρτυρίας στον πρωθυπουργό, το Δ.Σ. του ΕΟΑΝ προγραμματίζεται να συνεδριάσει στις 4/1/2021 για να απορρίψει το Επιχειρησιακό Σχέδιο της Ανταποδοτικής.

Στην εισήγησή τους, οι υπηρεσίες του ΕΟΑΝ διαπιστώνουν μεταξύ άλλων ότι η Α.Α. δεν κατάφερε να πετύχει στόχους από το 2008, η διαχείριση γίνεται από υπεργολάβο (την ίδια εταιρεία που προκρίνεται να αναλάβει προμήθειες έως 70 εκατ. ευρώ από την Περιφέρεια Αττικής), λειτουργεί με δανεισμό που φτάνει το 1561% των εσόδων και ενεχυριάζει μελλοντικά έσοδα.

Η συνεδρίαση όμως δεν πραγματοποιείται. Εχει προηγηθεί αφενός ο ανασχηματισμός με έξοδο Θεοδωρικάκου από την κυβέρνηση και απομάκρυνση Χατζηδάκη σε άλλο υπουργείο, αφετέρου εξώδικο του γνωστού ποινικολόγου Αλέξη Κούγια που ζητά αναβολή, χαρακτηρίζοντας τον ΕΟΑΝ «εγκληματική οργάνωση».

ΜΕΤΟΧΟΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΕΕΑΑ: COCA-COLA-3Ε, COLGATE PALMOLIVE, CHIPITA, CROWN HELLAS CAN, ION, NESTLE ΕΛΛΑΣ, PEPSICO-HBH, VIVARTIA ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ, ΕΛΑΪΣ-UNILEVER, ΕΛΒΑΛ ΧΑΛΚΟΡ, ΜΕΒΓΑΛ, ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ, ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, ΤΕΤΡΑ ΠΑΚ, ΒΑ ΥΑΛΟΥΡΓΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΦΑΓΕ, ΦΡΗΣΛΑΝΤΚΑΜΠΙΝΑ ΕΛΛΑΣ, ΨΥΓΕΙΑ ΘΕΟΔ. ΚΛΙΑΦΑ (όπως αναφέρονται στο επίσημο σάιτ herrco.gr)

AΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ: ΧΗΤΟΣ 9,83%, JUMBO 8,33%, ALFA ALFA ENERGY 26,4%, ROLCO ΒΙΑΝΙΛ 11,5%, ΛΑΚΩΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 8,92%, ΣΟΥΡΩΤΗ 20,17%, QUEST ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Α.Ε. 14,85% (στο παλιό σάιτ του υπουργείου Περιβάλλοντος και με ημερομηνία Οκτώβριος 2009 αναφέρονται ως μέτοχοι οι Δήμοι Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Πατραίων και Ηρακλείου και οι εταιρείες ΚΑΡΦΟΥΡ ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, INFOQUEST, ΣΟΥΡΩΤΗ, ΑΤΛΑΝΤΙΚ και ALFA ALFA ENERGY)

ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΔΟΥΛΕΥΕΙ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

Ασυδοσία, αδιαφορία και αδιαφάνεια στον ίδιο... κάδο

Ασυδοσία σε συστήματα που έχουν αναλάβει την ανακύκλωση, αδιαφορία από πλευράς δήμων και έλλειψη ελέγχου από πλευράς κράτους, αδιαφάνεια και διασπάθιση πόρων απαριθμούν ως βασικά αίτια αποτυχίας ο Αχιλλέας Πληθάρας, υπεύθυνος προγραμμάτων πρόληψης αποβλήτων της WWF Ελλάς, και η Αντιγόνη Δαλαμάγκα, διευθύντρια της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης

  • Αχιλλέας Πληθάρας

● Κανείς δεν γνωρίζει αν καλύπτεται το πλήρες κόστος, μια και δεν υπάρχουν αναλογιστικές μελέτες που να το πιστοποιούν. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι τα αποτελέσματα στην ανακύκλωση είναι πενιχρά, πράγμα που υποδηλώνει ότι τα συστήματα δεν προβαίνουν στις απαραίτητες επενδύσεις για τη βελτίωση της ανακύκλωσης.

● Οι παραγωγοί συσκευασιών στην Ελλάδα πληρώνουν πολύ λιγότερες εισφορές σε σχέση με άλλες χώρες στην Ε.Ε. Για την πλαστική συσκευασία, η εισφορά ήταν επί χρόνια 66 ευρώ ο τόνος και σήμερα είναι 70,5 ευρώ, πέντε με δέκα φορές πιο κάτω από άλλες χώρες.

● Τα συστήματα ανακύκλωσης πετυχαίνουν όταν γίνεται η διαλογή στην πηγή με χωριστά ρεύματα και όταν γίνεται συλλογή πόρτα πόρτα. Εδώ έχουμε μόνο τον μπλε κάδο και τα υπολειτουργούντα σπιτάκια ανακύκλωσης.

● Η Πολιτεία δεν μπορεί να επιβληθεί στα συστήματα ανακύκλωσης, τα οποία σε μεγάλο βαθμό λειτουργούν με τον δικό τους ρυθμό και τη δική τους ατζέντα. Οι όροι δεν τηρούνται σε μεγάλο βαθμό και δεν επιβάλλονται ποινές. Τελευταίο παράδειγμα, η ΕΕΑΑ που δεν προχώρησε έως τέλος του 2020, ως όφειλε, σε αύξηση εισφορών, μεθοδολογία για εκτίμηση ανακύκλωσης ανά ΟΤΑ και διαφοροποίηση εισφορών (eco modulation) ανάλογα με την ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών.

● Οι δήμοι αδιαφορούν ή κάνουν πολύ κακή δουλειά στις περισσότερες των περιπτώσεων. Κανένας δήμος δεν πετυχαίνει υψηλά νούμερα ανακύκλωσης, με εξαίρεση μεμονωμένες περιπτώσεις, όπως ο Δήμος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης ή οι Λειψοί. Ελάχιστοι δήμοι έχουν εφαρμόσει τη συλλογή πόρτα πόρτα, κανένας το «Πληρώνω όσο πετάω». Τέλος ταφής δεν εφαρμόζεται αν και θεσμοθετήθηκε το 2012 και, άρα, δεν υπάρχει κίνητρο για σωστή ανακύκλωση, ενώ πράσινα σημεία δεν λειτουργούν ακόμη.

● Πολλές συσκευασίες, ιδίως πλαστικές, ανακυκλώνονται μόνο κατ’ όνομα και όχι στην πράξη. Οι τιμές στην αγορά ανακύκλωσης έχουν κατρακυλήσει μετά το κλείσιμο της αγοράς της Κίνας και την πτώση της τιμής πετρελαίου. Δεν ξέρουμε πού πάνε εξαγωγές. Ξεσπούν πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης γιατί λειτουργούν σαν ρακοσυλλέκτες και όχι ως σύγχρονες μονάδες.

● Υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης των πολιτών, που δεν γνωρίζουν τι ανακυκλώνεται και τι όχι. Απαιτούνται καμπάνιες και χρηστικοί οδηγοί. Το WWF ετοίμασε έναν οδηγό ανακύκλωσης πλαστικών, κάτι που όμως θα έπρεπε να έχει συμβεί χρόνια πριν, είτε από τα συστήματα διευρυμένης ευθύνης είτε από δήμους

  • Αντιγόνη Δαλαμάγκα

● Εδώ και πολλά χρόνια έπρεπε να είχε γίνει χωριστή διαλογή των οργανικών απορριμμάτων ,ώστε να μην καταλήγουν στις χωματερές ή ενδεχομένως και στον κάδο ανακύκλωσης, αλλά να πηγαίνουν για κομποστοποίηση ή αναερόβια χώνευση.

● Υπήρχε στόχος να γίνεται διαλογή στην πηγή των οργανικών 40%, σύμφωνα με το ΕΣΠΑ. Πετύχαμε κάτω του 1%. Αν βάλουμε και την οικιακή κομποστοποίηση, μπορεί να έφτασε το 3%, σύμφωνα με δικές μας εκτιμήσεις. Σήμερα γίνονται κάποια πράγματα, έχει αρχίσει η Περιφέρεια να μοιράζει κάδους και τίθεται ζήτημα αγοράς από την εστίαση του δικού της κάδου.

● Θα έπρεπε να υπήρχαν κίνητρα και αντικίνητρα προς τους δήμους. Για παράδειγμα, το «Πληρώνω όσο πετάω». Στην Ευρώπη λειτουργούν τέτοια προγράμματα και ο δημότης πληρώνει τα δημοτικά τέλη με βάση το τι πετάει ως τελικό αληθινό απόβλητο. Στην Ελλάδα υπήρχαν νομικά εμπόδια για να γίνει αυτό για πολλά χρόνια.

● Για την πρόληψη υπάρχουν δύο σκέλη. Αφορούν τι προγράμματα ενδεχομένως τρέχουν οι δήμοι και πώς συμμετέχουν οι πολίτες, αλλά έχει να κάνει και με το πώς σχεδιάζουν τα προϊόντα οι παραγωγοί. Για παράδειγμα, στα ηλεκτρικά/ηλεκτρονικά, μετράει το πόσο επισκευάσιμο είναι ένα προϊόν, αν μπορούμε να βρούμε στην αγορά ανταλλακτικά και σε ποια τιμή, από πόσα υλικά είναι κατασκευασμένο. Εχει φτιαχτεί για να χαλάσει σε 5 χρόνια ή παραπάνω, τι λογισμικό το υποστηρίζει και μέχρι πότε, είναι μίας χρήσης ή επαναχρησιμοποιούμενο;

● Ενα άλλο θέμα είναι τα προϊόντα μιας χρήσης. Είδαμε ότι με την πλαστική σακούλα υπήρξαν κίνητρα και αντικίνητρα με το τέλος που επιβλήθηκε. Βλέπουμε ότι έγιναν κάποια πράγματα, αλλά από την άλλη αυξήθηκαν οι εξαιρέσεις με κάποιες πλαστικές σακούλες όπου δεν επιβλήθηκαν τέλη. Ως οικολογικές οργανώσεις θεωρούμε ότι θα πρέπει να μιλάμε πια για χρονοδιάγραμμα κατάργησης της πλαστικής σακούλας.

Τα κατάφεραν στα Βριλήσσια, σκόνταψαν στη Λακωνία

Τα Βριλήσσια σήμερα, σύμφωνα με τον κ. Μαυραγάνη, ανακυκλώνουν μέσω διαλογής στην πηγή το 33% των απορριμμάτων τους, ποσοστό που προσεγγίζει το 55%, συμπεριλαμβανομένων των απορριμμάτων που οδηγούνται προς μηχανική ανακύκλωση στο εργοστάσιο (ΕΜΑΚ) των Λιοσίων

Προτίμηση στην παρωχημένη πρακτική της ταφής έχουν δείξει στην πράξη οι Δήμοι στην Αττική όπου το 80% των απορριμμάτων θάβεται στο περιβαλλοντικό έκτρωμα της Φυλής. Εξαιρέσεις υπάρχουν, αλλά όσοι έχουν να παρουσιάσουν σήμερα απτά αποτελέσματα στον τομέα της ανακύκλωσης έπρεπε πρώτα να έρθουν «κόντρα με θεούς και δαίμονες», εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος του Δήμου Βριλησσίων, Αλ. Μαυραγάνης.

Τα Βριλήσσια σήμερα, σύμφωνα με τον κ. Μαυραγάνη, ανακυκλώνουν μέσω διαλογής στην πηγή το 33% των απορριμμάτων τους, ποσοστό που προσεγγίζει το 55% συμπεριλαμβανομένων των απορριμμάτων που οδηγούνται προς μηχανική ανακύκλωση στο εργοστάσιο (ΕΜΑΚ) των Λιοσίων. Εκτός από ένα δίκτυο καφέ κάδων για οργανικά απορρίμματα και ένα δίκτυο κίτρινων κάδων για χαρτί, η «βεντάλια» των –συνολικά 15– διακριτών ρευμάτων ανακύκλωσης περιλαμβάνει χωριστή συλλογή για γυαλί, ηλεκτρικές-ηλεκτρονικές συσκευές, ελαστικά, ρούχα έως και καπάκια.

Απαριθμώντας τα εμπόδια, ο αντιδήμαρχος Βριλησσίων μιλά για τραγικές καθυστερήσεις στους πόρους που διεκδικούσε ο Δήμος από το πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ, δράσεις που διαμορφώθηκαν το 2016 αλλά «εγκρίθηκαν το 2020 για να εφαρμοστούν το 2021», στασιμότητα έως οπισθοχώρηση στο περιφερειακό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και τον φορέα διαχείρισης απορριμμάτων της Αττικής (ΕΔΣΝΑ) να περιορίζει τα οικονομικά κίνητρα ανακύκλωσης πράσινων αποβλήτων, αυξάνοντας το κόστος διαχείρισής τους.

Ως κεντρικό σύμμαχο στην προσπάθεια κατονομάζει τις δημοτικές υπηρεσίες, χωρίς να παραλείπει το χρηματοδοτικό πρόγραμμα «Φιλόδημος» για την αγορά μηχανημάτων και οχημάτων. Οπως λέει, η ανακύκλωση οδηγεί στην εξοικονόμηση πόρων και το αποτέλεσμα ήταν σε λίγα χρόνια να επιτευχθεί και μια πολιτική μείωσης δημοτικών τελών, με τελικούς ωφελουμένους τους δημότες, ενώ στόχος για την τρέχουσα πενταετία είναι να γίνουν τα Βριλήσσια ένας ευρωπαϊκός δήμος μηδενικών αποβλήτων.

Λακωνική Βιοενεργειακή

Πρωτοβουλίες ανακύκλωσης ανέπτυξε και η κοινωνία των πολιτών, δίνοντας διεξόδους σε εκρηκτικές καταστάσεις, αλλά οι περισσότερες έπεσαν σε έναν τοίχο γραφειοκρατίας και στα μεγάλα συμφέροντα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Λακωνικής Βιοενεργειακής Α.Ε.

Το συνεταιριστικό σχήμα ξεκίνησε ως ιδέα το 2011 από τον Στ. Αργυρόπουλο, γεωπόνο, και μια ομάδα 29 Σπαρτιατών, με σκοπό να δοθεί διέξοδος στην κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή. Το εγχείρημα αγκαλιάστηκε από την τοπική κοινωνία και από τον Απρίλιο του 2012 ο κόσμος άρχισε να φέρνει οικιακά προδιαλεγμένα απορρίμματα για ανακύκλωση.

Τον Μάρτιο του 2013 ο κ. Αργυρόπουλος κατέθεσε στην Περιφέρεια Πελοποννήσου αίτημα για έκδοση άδειας με σκοπό τη δημιουργία μονάδας κομποστοποίησης. «Μέχρι τον Νοέμβριο του 2013 οι υπηρεσίες της Περιφέρειας άρχισαν να βάζουν διάφορα προσκόμματα και κωλύματα, τα οποία στην αρχή ήταν τεχνικής φύσεως. Μόλις είδαν ότι θεραπεύαμε μία μία τις αιτιάσεις τους, μου είπαν ότι δεν μπορώ να πάρω άδεια αν δεν συνεργαστώ με τον ΦοΔΣΑ (σ.σ. Φορέα Διαχείρισης Απορριμμάτων στον οποίο συμμετέχουν οι οικείοι δήμοι)», περιγράφει ο κ. Αργυρόπουλος στην «Εφ.Συν.». Απευθύνεται στον ΦοΔΣΑ, ο οποίος του… ζητά να έχει άδεια λειτουργίας αν πρόκειται να συνεργαστούν, δηλώνοντας όμως αναρμόδιος για ό,τι σχετίζεται με την έκδοση αδειών ή την εξέταση αιτημάτων αδειοδότησης.

Παράλληλα, ο κ. Αργυρόπουλος ανακαλύπτει ότι την ίδια ακριβώς άδεια που ζητούσε για μονάδα παραγωγής κομπόστ, είχε λάβει από την Περιφέρεια άλλη εταιρεία από τον Νομό Κορίνθου, τον Φλεβάρη του 2013. «Μετά από αυτό κατάλαβα ότι το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να προσφύγω στο Συμβούλιο της Επικρατείας», εξηγεί. Προσέφυγε στο ΣτΕ τον Ιανουάριο του 2014. Λίγους μήνες μετά, έκπληκτος εντοπίζει τον βασικό λόγο απόρριψης του αιτήματός του. Σε ένα τετρασέλιδο υπόμνημα που έστειλε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση τον Αύγουστο του 2014 στο ΣτΕ, οι υπηρεσίες επιχειρούν να δικαιολογηθούν λέγοντας λίγο-πολύ ότι εάν έδιναν στη Λακωνική Βιοενεργειακή την άδεια, θα… κινδύνευε η ΣΔΙΤ για τα σκουπίδια όλης της Πελοποννήσου!

Ως προς την υπόθεση της ΣΔΙΤ Πελοποννήσου, έχει γίνει γνωστό μέσα από τις σελίδες της «Εφ.Συν.» ότι προ μηνών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε τη χρηματοδότηση του έργου, κρίνοντάς το ασύμβατο με τις κοινοτικές οδηγίες, όσο και υπερκοστολογημένο –μεταξύ άλλων–, ενώ οι ελληνικές αρχές έχουν αποσύρει τον σχετικό φάκελο (λέγοντας ότι θα τον επανακαταθέσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Το ΣτΕ δικαίωσε τη Λακωνική Βιοενεργειακή με απόφαση του Ε΄ Τμήματος που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2019, ακυρώνοντας τις απορριπτικές πράξεις των υπηρεσιών της Περιφέρειας. Οταν ο κ. Αργυρόπουλος επανήλθε στο αίτημά του για αδειοδότηση, οι περιφερειακές υπηρεσίες «λένε με έκπληξη ότι δεν γνωρίζουν καμία απόφαση του ΣτΕ και αρνούνται να μου απαντήσουν, επικαλούμενες πάλι διάφορες προφάσεις». Εξετάζει πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο αγωγών.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Κύρια προτεραιότητα η ανακύκλωση
Επτά χρηματοδοτικά εργαλεία για τους δήμους και τους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ), με στόχο την ενίσχυση της ανακύκλωσης και την επίτευξη των στόχων που θέτουν ο Εθνικός Σχεδιασμός και οι...
Κύρια προτεραιότητα η ανακύκλωση
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Επιμένουν να στέλνουν τα απόβλητα στη Φυλή
Οι δημοτικοί άρχοντες της χώρας παίρνουν μηδέν στην ανακύκλωση και δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση στην ταφή των απορριμμάτων, μοντέλο κοστοβόρο για τους πολίτες και επιβλαβές για το περιβάλλον. Ταυτόχρονα μόνο...
Επιμένουν να στέλνουν τα απόβλητα στη Φυλή
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Σκουπίδια: «Οι φτωχοί θα φάνε τη ρύπανση»
«Καμπανάκι» για το μέλλον της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Αττική χτυπά ο συντονισμός συλλογικοτήτων Δυτικής Αθήνας και Αττικής «Δυτικό Μέτωπο», με τη σύνοψη των όσων είπαν τα μέλη του σε χθεσινή...
Σκουπίδια: «Οι φτωχοί θα φάνε τη ρύπανση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας