Σβήνουν τα φώτα στη Δυτική Μακεδονία

Φαίνεται ότι η Δυτική Μακεδονία τώρα αρχίζει να συνειδητοποιεί μαζί με τους κατοίκους της το πραγματικό «μακεδονικό» πρόβλημα. Ποια είναι η «αμοιβή» της για το φως που έδωσε σε όλη της χώρα, για τις γενιές των παιδιών της που δούλεψαν στα εργοστάσια και στα ορυχεία, για την καταστροφή του φυσικού πλούτου της, για την υπομονή των ανθρώπων της στην κάπνα και στην τέφρα, τουλάχιστον μέχρι να γίνουν τα πιο σύγχρονα εργοστάσια;

Τώρα συνειδητοποιεί ότι θα απομείνει με τα ξεκοιλιασμένα βουνά, τα κατεστραμμένα ορυχεία, την ανεργία και τη φτώχεια που γρήγορα θα χτυπήσουν την πόρτα σε πάνω από 10.000 ανθρώπους οι οποίοι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο συνδέονται με τη λειτουργία των εργοστασίων της ΔΕΗ.

Για τη βίαιη απολιγνιτοποίηση που αποφασίστηκε να εφαρμοστεί τόσο γρήγορα στην Ελλάδα δεν υπάρχει έτοιμο κανένα έργο, καμία πρόβλεψη, κανένα σχέδιο και καμία στρατηγική εναλλακτική για τους νομούς που όλα δείχνουν ότι θα ρημάξουν.

Οσο για τα επιβαλλόμενα έργα αποκατάστασης, δεν υπάρχει ούτε καν σκέψη και όσοι κάτοικοι απομείνουν θα παραμείνουν στο διηνεκές «αγκαλιά» με τη ρύπανση απαλλοτριωμένων εκτάσεων που έχασαν για πάντα. Οι αφημένες στην τύχη τους καταστροφικές κατολισθήσεις και οι αυτοαναφλέξεις στα εγκαταλειμμένα εδώ και χρόνια ορυχεία είναι αδιάψευστος μάρτυρας για το πόσο μετρούν οι ζωές των πολιτών της Δυτικής Μακεδονίας στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς.

Σύμφωνα με τους ανθρώπους που συναντήσαμε σε αυτό το απογοητευτικό οδοιπορικό, οι κάτοικοι, κουρασμένοι από την κρίση, δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμα το πώς άλλοι προδιαγράφουν το άμεσο μέλλον τους. Αντίθετα με τις κινητοποιήσεις της Μεγαλόπολης ενάντια στη βίαιη απολιγνιτοποίηση, οι κάτοικοι των χειμαζόμενων νομών Κοζάνης και Φλώρινας και ειδικότερα του Αμύνταιου, του Φιλώτα και κυρίως της Πτολεμαΐδας μέχρι στιγμής μοιάζει να βρίσκονται σε μια ιδιότυπη χειμερία νάρκη.

Μια συζήτηση με τους Τάσο Τοκμακίδη και Ηλία Αρσενίδη, εργαζόμενους στα λιγνιτωρυχεία

Ο ΟΤΕ, η «Αλουμίνιον» και τα παραμύθια του κ. Χατζηδάκη

Με την πυκνή ομίχλη να έχει υποχωρήσει πάνω από την πεδιάδα του Αμυνταίου, συναντηθήκαμε το πρωί της Κυριακής και με δύο εργαζόμενους στη ΔΕΗ σε μια καφετέρια στο κέντρο της πόλης. Στην παρέα προστέθηκε αργότερα κι ένας εργαζόμενος -από τους τελευταίους- που απασχολήθηκαν στην επιχείρηση με οχτάμηνο.

Ο Τάσος Τοκμακίδης είναι ο παλιός, ενώ ο Ηλίας Αρσενίδης δεν έχει πολλά χρόνια που έχει προσληφθεί στη ΔΕΗ. Η καθημερινότητά τους: σκληρές βάρδιες εναλλάξ όλο το εικοσιτετράωρο με παγωνιά ή με καύσωνα εκεί στα ορυχεία του λιγνίτη και στις μεγάλες μονάδες που παράγουν το ρεύμα.

Ο Τάσος δουλεύει στο ορυχείο του Αμυνταίου, ενώ ο Ηλίας στο Νότιο. Μας διαβεβαιώνουν και οι δύο ότι η περιοχή διαθέτει ακόμα μεγάλα αποθέματα, ενώ ειδικά στο ορυχείο Λακκιάς (Λεβαία), που άνοιξε για τους εργολάβους, αλλά και σε άλλα ιδιωτικά ορυχεία υπάρχουν μεγάλες ποσότητες που φτάνουν για πολλά χρόνια.

Ολική καταστροφή

«Ολα αυτά όμως δεν είναι τίποτα μπροστά στην επερχόμενη οικονομική καταστροφή και την κατάσταση που θα βιώσει ο τόπος μας με την απολιγνιτοποίηση» εξηγεί ο Τάσος. «Η απολιγνιτοποίηση ακόμα και για το 2050 -όπως προβλέπει η Ε.Ε.- έχει τρελές αντιδράσεις.

Η Πολωνία είναι στα κάγκελα, ζητάει κι άλλο χρόνο. Για την περιοχή μας η επίσπευση θα σημάνει ολική καταστροφή – και δεν μιλάμε μόνο για τις θέσεις εργασίας στη ΔΕΗ. Ολη η οικονομία των νομών έχει βασιστεί αποκλειστικά στην εξόρυξη και στη λειτουργία των εργοστασίων, ενώ η ποσότητα του λιγνίτη αρκεί για να καλύψει τουλάχιστον άλλα σαράντα χρόνια.

»Πολλά χωριά πράγματι αναγκάστηκαν να μεταφερθούν με τις απαλλοτριώσεις. Ετσι ανοίγουν όμως τα ορυχεία. Ολα είναι θέμα κυβερνητικών πολιτικών που συμπλέουν με τα διάφορα κατά καιρούς συμφέροντα. Μας λέει, για παράδειγμα, η Κομισιόν ότι δεν έχουν πρόσβαση στους λιγνίτες οι ιδιώτες.

Ποιος εμποδίζει έναν ιδιώτη να ζητήσει άδεια για να απαλλοτριώσει χωράφια και να εξορύξει; Κανείς. Το μέγεθος όμως μιας τέτοιας επένδυσης είναι τεράστιο. Αρχικά ζητάς και παίρνεις την άδεια, πάντα έτσι γινόταν. Προχωράς μετά στις γεωτρήσεις για να ελέγξεις τον χώρο κι όταν δεις ότι αξίζει, χρειάζεται πλέον να επενδύσεις. Εμείς δεν συνηθίζουμε να έχουμε επενδυτές, έχουμε αυτούς που μόνο παίρνουν χωρίς να βάζουν μια δεκάρα. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

»Μπορεί κάποιος, ακόμα και με τη βοήθεια του κράτους, να πάρει τα χωράφια. Από εκεί και πέρα όμως πρέπει να πάρει φορτωτές, τσάπες, φορτηγά και να κάνει την αποκάλυψη και μετά από τουλάχιστον ένα χρόνο να ξεκινήσει η διαδικασία για την εξόρυξη και τη μεταφορά του καύσιμου. Μέχρι τότε πρέπει να πληρώσει, χρειάζεται μια μεγάλη επένδυση.

Σήμερα, για παράδειγμα, που θέλουν να τελειώνουν με τον λιγνίτη για να σώσουν τον πλανήτη -και καλώς να τον σώσουν- για ό,τι κι αν παθαίνει ο πλανήτης εδώ και δεκαετίες φταίει πάντα η ΔΕΗ. Θα σώσουμε εμείς πρώτοι τον πλανήτη με 0,01% αποτύπωμα στο ενεργειακό γίγνεσθαι της Γης; Αν γίνει αυτή η βίαιη απολιγνιτοποίηση, η περιοχή θα ερημώσει. Μόνο οι εκτός ΔΕΗ θέσεις εργασίας είναι σήμερα πάνω από 10.000 (Κοζάνη, Πτολεμαΐδα, Αμύνταιο, Φλώρινα, Φιλώτας). Κυρίως όμως θα ρημάξει η Πτολεμαΐδα, η εργατούπολη της ΔΕΗ».

• Ακούσαμε κάποιους να λένε εδώ ότι οι εργαζόμενοι περιμένουν να βγουν στη σύνταξη και δεν νοιάζονται για το αύριο.

«Αυτά τα παραμύθια που λέγονται είναι το γνωστό να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα. Σήμερα έχουμε τον κ. Χατζηδάκη που μας λέει μέσα στα μούτρα μας -κι εδώ να πω ότι είμαστε ο λαός που ξεχνάει εν ριπή οφθαλμού τα πάντα- για το πόσο πετυχημένη ήταν η ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ και σήμερα κάποιοι τον χειροκροτούνε ξανά.

Οταν την ίδια ώρα αυτός και η κυβέρνηση μας λένε ότι πιέζουν τις εταιρείες τηλεφωνίας να χαμηλώσουν τις τιμές, γιατί έχουμε την πιο ακριβή τιμή σε όλη την Ευρώπη. Σε λίγο καιρό, όταν πουληθεί και η ΔΕΗ αφού ιδιωτικοποιηθεί πλήρως, έτσι όπως πηγαίνεις τώρα με το αυτοκινητάκι σου να βάλεις βενζίνη, έτσι θα πληρώνεις και τη φόρτιση του κινητού σου. Κατάλαβες; Μπορεί να ακούγεται τραβηγμένο, αλλά εκεί θα καταλήξουμε.

»Προς το παρόν ο κόσμος σκέφτεται ότι καλά είναι, δεν θέλει να δει το τι έρχεται. Μετά από 10 χρόνια κρίσης ο κόσμος έχει φτάσει στα όριά του. Είχαμε μια ελπίδα σε λίγο πιο αριστερές καταστάσεις κι ότι τα πράγματα θα πήγαιναν όπως έπρεπε. Δεν κατηγορώ κανέναν, αλλά όλοι, μα όλοι ακολούθησαν τον δρόμο που μας επέβαλαν».

Το νήμα πιάνει ο Ηλίας, που έχει τρία μικρά παιδιά και είκοσι χρόνια μέχρι να βγει στη σύνταξη. Mας δείχνει τα δύο του δάχτυλα που είναι παραμορφωμένα.

«Το ατύχημα το έπαθα δουλεύοντας στα ορυχεία σε αποκατάσταση ταινιοδρόμου ως μόνιμος με 850 ευρώ. Η κατηφόρα ξεκίνησε το 2018, όταν εμείς ελπίζαμε ότι θα πάμε για πάνω από το 20% (για τους λιγνίτες) και μας κατέταξε τότε η κυβέρνηση στο 17%. Κι από εκεί που είχαμε πιστέψει ότι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα στήριζε τους σχεδιασμούς για να αποτελεί ο λιγνίτης στην Ελλάδα το εθνικό ενεργειακό καύσιμο μέχρι το 2040 ή 2050 ώστε να είναι η χώρα έτοιμη να βγάλει τους δικούς της φυσικούς πόρους, όλα άλλαξαν. Και τώρα ήρθαμε σε μια βιαιότερη απολιγνιτοποίηση.

Οι συνθήκες εργασίας μας είναι δύσκολες. Βαρύς χειμώνας, τεράστια μεγέθη στα ορυχεία, λίγο το προσωπικό. Παλεύουμε να αντεπεξέλθουμε στην εξόρυξη και σε ό,τι μας αναθέτει η επιχείρηση. Πρέπει να βγάζουμε τον λιγνίτη με τη σκέψη ότι μεθαύριο θα μας κλείσουν!»

Ο Τάσος κλείνει αυτή την κουβέντα εκφράζοντας την αγωνία του για τα μελλούμενα, ενώ ήδη ο καφές στο Αμύνταιο μας έχει αφήσει πολλή πίκρα.

«Οταν βγήκαν στο σφυρί δύο υπερσύγχρονες μονάδες και μας έδωσαν τώρα μέχρι το 2024-2025 κλείσιμο άλλων τεσσάρων μονάδων (γύρω στα 1.400 μεγαβάτ), τι να πούμε; Εδώ τώρα ο άνθρωπος είναι μαέστρος στο να πουλάει. Να τα απαξιώνει και να τα πουλάει. Σαν να έχουμε ένα μεταχειρισμένο αυτοκινητάκι και πριν το πουλήσουμε λέμε ότι έχει τρακάρει δέκα φορές και ότι έχει κάνει χιλιάδες χιλιόμετρα.

Ποιος θα αγοράσει τα εργοστάσια, θα πρέπει να είναι χαζός γιατί γρήγορα θα πρέπει να τα κλείσει. Η περιοχή θα ερημώσει, σκεφτείτε ότι δουλεύουν 6.000 φορτηγά, χώρια οι τσάπες, τα συνεργεία, τα βενζινάδικα. Δουλεύει τόσος κόσμος γύρω από την εξόρυξη. Ακόμα και το 2038 που είπε ο Σταθάκης ήταν λίγο.

Εγώ δεν καταλαβαίνω πώς το 1,5 δισ. επένδυση που έγινε στη νέα υπερσύγχρονη μονάδα θα ξεκινήσει το 2023 και θα κλείσει σε πέντε χρόνια; Οι μεγάλοι παγκόσμιοι παίκτες θέλουν να προτάξουν το φυσικό αέριο ως πιο καθαρό. Λέγεται ότι ίσως και η Ελλάδα έχει φυσικό αέριο. Αυτή τη στιγμή όμως δεν έχει και, αν το δούμε ακόμα και από αμυντική άποψη εθνικής κυριαρχίας, όταν έχει η χώρα βάση το εισαγόμενο αέριο, έτσι και σου κλείσει ο άλλος τη στρόφιγγα έχεις τελειώσει. Δεν έχεις ρεύμα, δεν έχεις τίποτα!

«Ζούμε σε πόλεμο»

»Θα πάνε όλα λοιπόν στους ιδιώτες και μετά θα δούμε πόσο θα στοιχίζει το ρεύμα, πώς δεν θα μπορεί να επιβιώσει ο κόσμος και πώς θα αναγκαστούν να τα ξανακρατικοποιήσουνε. Ετσι πάει, τα παίρνουνε οι έχοντες, γίνονται κατέχοντες κι όταν τα στραγγίσουν θα αρχίσουν τις απειλές τις…όμορφες, όπως αυτοί που αγόρασαν την “Αλουμίνιον”, που ζητούν τώρα τιμές προ χούντας δήθεν για να κρατήσουν το προσωπικό.

»Ζούμε σε μια περίοδο πολέμου αυτή τη στιγμή, αλλά εδώ τα αποτελέσματα δεν έχουν φανεί και δεν αντιδράει ακόμα ο κόσμος. Εδώ πέρα, παιδιά, η Δυτική Μακεδονία εξήντα χρόνια τώρα βασίζεται στον λιγνίτη, τα πάντα. Οι όποιες αλλαγές έπρεπε να είχαν ξεκινήσει πολύ καιρό πριν.

Αν λέγαμε σήμερα ότι δεν θα συμβεί τίποτα και πάλι για τη νέα μονάδα που θα έχει μέσο όρο ζωής σαράντα χρόνια έπρεπε ήδη να σχεδιάζεται το τι θα γίνει στην περιοχή μετά. Τώρα, όπως πάει, θα μας κάνουν εμάς χωματερή όλης της Ευρώπης, όχι μόνο της Ελλάδας. Ισως γι’ αυτό θέλουν να αφήσουν ανοιχτά και τα ορυχεία, για να γίνεται δήθεν υγειονομική ταφή. Οι οικολόγοι δεν ενοχλούνται που όλα αυτά θα μείνουν μετά στα νερά που θα πίνουμε; Κι εγώ θα ήθελα να γίνω Γκρέτα!»