Οι τιμές των ακινήτων υποχώρησαν σωρευτικά κατά 42,4% μεταξύ 2008 και 2017. Ωστόσο, από το πρώτο τρίμηνο του 2018, οι τιμές ανακάμπτουν με επιταχυνόμενο ρυθμό, πρώτα για επαγγελματικούς χώρους και μετά και για οικιστικά ακίνητα. Αρχικά, αυτό σχετιζόταν με την αύξηση των βραχυχρόνιων τουριστικών μισθώσεων και τη ζήτηση ακινήτων για τη χρυσή βίζα. Οσο όμως εδραιώνεται η οικονομική ανάκαμψη, η ζήτηση επεκτείνεται και σε άλλα τμήματα της αγοράς ακινήτων.
Οι τιμές ενοικίασης επίσης αυξάνονται τους τελευταίους μήνες, με αποτέλεσμα, εν συγκρίσει, οι τιμές των ακινήτων να παραμένουν σχετικά ελκυστικές. Ταυτόχρονα, τα επιτόκια παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, γεγονός που καθιστά τη στεγαστική πίστη πιο προσιτή σε σχέση με το παρελθόν. Δεδομένου ότι μικρό μέρος της προηγούμενης μείωσης τιμών έχει ανακτηθεί, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις προσδοκίες για τη συνέχιση της ανάκαμψης της οικονομίας, καθώς και την εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι αυξητικές τάσεις στο γενικό επίπεδο των τιμών των ακινήτων αναμένεται να συνεχιστούν.
Οσον αφορά τη φορολογική μεταχείριση των ακινήτων, οι φόροι ακίνητης περιουσίας αυξήθηκαν κατά 2,5 έως 3 δισ. ευρώ ή κατά 6,5 φορές μεταξύ 2010-2018 (σ.σ. βλέπε γράφημα), ώστε πλέον να αντιπροσωπεύουν μεγαλύτερο μέρος των συνολικών φορολογικών εσόδων σε σχέση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Οι μειώσεις των φόρων επί της ακίνητης περιουσίας θα συνεισφέρουν επίσης στην αύξηση των αξιών.
Η ανάκαμψη των τιμών παρέχει και το κίνητρο για τη σταδιακή ανάκαμψη της οικοδομικής δραστηριότητας η οποία, αν και καταγράφει μια ανάκαμψη (+10% σε αριθμό αδειών το 2018, +21% σε όγκο), παραμένει σε επίπεδα 80% χαμηλότερα από αυτά πριν από την κρίση.
Πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι εκείνα τα τμήματα της αγοράς στα οποία σημειώθηκαν υπερβολές στην ταχύτητα ανάκαμψης των τιμών (Airbnb, golden visa, property flipping) παραμένουν ευάλωτα στο ενδεχόμενο αντιστροφής της επενδυτικής εμπιστοσύνης. Η εξομάλυνση των επί μέρους υπερβολών θα οδηγήσει σε ορθολογικότερη ανάπτυξη της κτηματαγοράς.
* Επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου της Eurobank και πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών
