Μπορεί σε χώρες της δυτικής Ευρώπης να έγιναν πολυπληθείς πορείες ενάντια στα άρθρα 11 και 13 (μετέπειτα 15 και 17) της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Πνευματικά Δικαιώματα, με σύνθημα «Σώστε το Ιντερνετ», όμως στην Ελλάδα ελάχιστοι χρήστες του διαδικτύου σηκώθηκαν από τους καναπέδες τους να αντισταθούν σε αυτό που ονομάστηκε «ταφόπλακα στην ελευθερία της έκφρασης».
Οι αντιδράσεις ήταν μεν μαζικές, αλλά περιορίστηκαν σε οργισμένες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εστω κι έτσι, χάρη σε οργανωμένες διαδικτυακές καμπάνιες με «καταιγίδες τιτιβισμάτων» (twitter storms), συλλογή υπογραφών και βομβαρδισμό των Ελλήνων ευρωβουλευτών να καταψηφίσουν τα επίμαχα άρθρα, το θέμα πήρε δημοσιότητα – παρά τη σιωπή της πλειονότητας των ελληνικών ΜΜΕ.
Ποια θα είναι η επόμενη ημέρα για τις ελευθερίες στο διαδίκτυο; Απαντήσεις δίνουν στην «Εφ.Συν». ο Αντώνης Μπρούμας, δικηγόρος και ακτιβιστής για τα ψηφιακά κοινά, και ο Χάρης Γεωργίου, γραμματέας της Ενωσης Πληροφορικών Ελλάδας, του μοναδικού επαγγελματικού και επιστημονικού σωματείου που αντιτάχθηκε ρητά και επίμονα στην ψήφιση των δύο άρθρων της Ευρωπαϊκής Οδηγίας.
«Δεν είναι υπερβολικό να πούμε ότι η 26η Μαρτίου ήταν μαύρη μέρα για την ελευθερία στο διαδίκτυο. Η οδηγία που ψηφίστηκε πλήττει το διαδικτυακό περιεχόμενο που παράγεται από τους ίδιους τους χρήστες με δύο τρόπους. Με το άρθρο 15 (πρώην 11) οι εκδότες θα μπορούν να αποκλείουν οποιεσδήποτε ιστοσελίδες από την αναπαραγωγή έστω και παραθέσεων», επιμένει ο Αντώνης Μπρούμας.
«Αυτό που ψηφίστηκε δεν κατοχυρώνει τους δημοσιογράφους, ούτε θα επιλύσει το θέμα της αντιγραφής και επικόλλησης-λογοκλοπής. Το όφελος σε σχέση με τις παράπλευρες επιπτώσεις στην ελευθερία της έκφρασης δεν αξίζει. Η Google θα βρει τα χρήματα και θα ορίσει αυτή τους κανόνες πληρωμής. Αλλά μία ελληνική μηχανή αναζήτησης δεν θα έχει να πληρώσει. Συγκεντροποιείται περισσότερο η αγορά».
Σύμφωνα με τον Αντώνη Μπρούμα, το άρθρο 13, νυν 17, είναι ακόμα πιο αρνητικό:
«Με τη νέα διάταξη οι πάροχοι χώρου έκφρασης ευθύνονται για το περιεχόμενο που παράγεται από τους χρήστες. Εμμέσως καθίσταται υποχρεωτικό να εφαρμόσουν τεχνολογικά φίλτρα. Θεωρείται βέβαιο, με βάση τη σημερινή εμπειρία, όπου εφαρμόζονται τέτοια φίλτρα από τα μονοπώλια του διαδικτύου, ότι ένα μεγάλο τμήμα διαδικτυακού περιεχομένου παραγόμενου από τους χρήστες θα πάψει να υπάρχει εν μια νυκτί».
Πώς απαντάει στην κατηγορία ότι όσοι αντιδρούν παίζουν το παιχνίδι των πολυεθνικών όπως η Google;
«Η κατηγορία είναι γελοία. Η σύγχρονη δημιουργικότητα στηρίζεται στο μοίρασμα και στον συνεργατισμό. Η Ε.Ε., με οδηγίες όπως αυτή που ψηφίστηκε, ακολουθεί την ίδια αναχρονιστική αντίληψη περιορισμού του μοιράσματος και του συνεργατισμού, όρθωσης νέων περιφράξεων με νέα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, περιορισμό της δημόσιας και κοινωνικής χρήσης του πνευματικού μας πλούτου.
»Τα μονοπώλια του διαδικτύου λειτουργούν ως παράσιτο πάνω στα σύγχρονα διανοητικά κοινά. Αντλούν υπεραξία από το μοίρασμα και τη συνεργατική μας δημιουργία. Η λύση δεν είναι να πλήττεται με νόμο ο τρόπος που δημιουργούμε πληροφορία, γνώση και πολιτισμό. Απάντηση είναι η φορολόγησή των ψηφιακών γιγάντων, το σπάσιμο των μονοπωλίων, η εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού».
Εύγλωττο είναι το παράδειγμα που φέρνει ο γραμματέας της Ενωσης Πληροφορικών, Χάρης Γεωργίου, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά σε θέματα μηχανικής μάθησης – τεχνητής νοημοσύνης:
«Σήμερα οι εφημερίδες διανέμονται σε περίπτερα, τις κρεμάει το περίπτερο να βλέπει ο αναγνώστης τα πρωτοσέλιδα, ανάλογα με τις πωλήσεις αποζημιώνεται η εφημερίδα. Με το καινούργιο καθεστώς ο περιπτεράς, στην περίπτωσή μας η ψηφιακή πλατφόρμα, είναι υποχρεωμένος να ελέγξει αν ό,τι λέει το πρωτοσέλιδο έχει γραφτεί οπουδήποτε, σε οποιοδήποτε άλλο περίπτερο του πλανήτη τα τελευταία 20 χρόνια. Ως επιστήμονες της πληροφορικής, σας απαντάμε ότι αυτό είναι αδύνατο.
»Αυτός που φιλοξενεί την ανάρτηση θα εφαρμόσει προληπτικά φίλτρα, που εύκολα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς. Στη Γαλλία ο Μακρόν ξεκινάει άμεσα την υλοποίηση της οδηγίας με 3 κυβερνητικές υπηρεσίες. Ακόμα και αν το άρθρο 13 δεν στόχευε στη λογοκρισία, προφανώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί και γι’ αυτό».
