Με στόχο τη γυναίκα…

Στην τραγική ιστορία της κοπέλας που την έλουσαν με βιτριόλι, αναφερόμουν παραδίπλα το περασμένο Σάββατο. Ιστορία που θύμισε σε αναγνώστη συναφή συμβάντα στις δεκαετίες του ’50, του ’60, ακόμα και του ’70, όπου το βιτριόλι ήταν το «όπλο» μιας κοπέλας, με το οποίο (αν δεν «καθάριζε» κάποιος συγγενής) τιμωρούσε αυτόν που τη διέφθειρε, την ατίμασε, την αποπλάνησε (οι χαρακτηρισμοί της εποχής) και αρνιόταν να την «αποκαταστήσει» (δηλαδή να τη στεφανωθεί).

Ο οποίος αναγνώστης (υπάρχει ευτυχώς ακόμα το είδος των πολιτών που διαβάζουν εφημερίδες) με παρότρυνε – προφανώς ως… παλιό – να γράψω κάτι περισσότερο για εκείνα τα χρόνια – λες και είμαι ειδικός… Ηταν όμως ένας ερεθισμός, γιατί ζούμε και σε έναν περίεργο τόπο, όπου, εκεί που είμαστε βυθισμένοι σ’ ένα βάλτο (πολιτικό, κοινωνικό) ξαφνικά βρισκόμαστε στην επιφάνεια, σα να μην είχαμε σχέση με τον βάλτο. Οπότε πάμε, μολονότι μερικά απ’ όσα ακολουθούν τα έχω ξαναγράψει…

Παλιοκοινωνία…

Οπως είναι γνωστό ο Εμφύλιος, που στοίχισε τόσα δεινά στον τόπο, τερματίστηκε το 1949. Η νικήτρια όμως παράταξη τον κράτησε -με το κυνήγι των «αντιφρονούντων», τις θανατικές καταδίκες, τις εξορίες, τη λογοκρισία, τα «Πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων» και τη μετανάστευση- ώς την πτώση της χούντας και πιο πολύ ακόμα, ώς την πτώση της Δεξιάς. Μεταξύ των θυμάτων της μετεμφυλιακής εκείνης περιόδου, οι τέχνες και οι άνθρωποί της. Ειδικότερα υπό διωγμό τα πιο δημοφιλή στο ευρύτερο κοινό: οι κινηματογραφικές ταινίες και το τραγούδι. Εν ολίγοις, δεν έπρεπε να υπάρχει κάτι που να θίγει την «καθεστηκυία τάξη».

Για ό,τι κακό έφταιγε η κοινωνία (έτσι στο αόριστο) και η μοίρα. Τίποτα δεν κυκλοφορούσε αν δεν είχε τη σφραγίδα της Επιτροπής Ελέγχου που ελλόχευε στο υπουργείο Προεδρίας. Η οποία επιτροπή, με τον τρόπο αυτό έλεγχε και τα ήθη. Εξ ου και τα εγκλήματα για «λόγους τιμής», τα βιτριόλια, η αυτοδικία, καθώς υπήρχε και μια (στρεβλωτική) κατανόηση από το κοινό. Κι από κοντά ο υποδεέστερος, ο «παρακατιανός» ρόλος της γυναίκας.

Ενδεικτικοί οι τίτλοι μερικών κινηματογραφικών ταινιών της μετεμφυλιακής τριακονταετίας: «Αμάρτησα για το παιδί μου», «Κατέστρεψα μια νύχτα τη ζωή μου», «Καταδικασμένη από το παιδί της», «Κυλισμένη στον βούρκο», «Στο σταυροδρόμι του πεπρωμένου», «Της τύχης τα γραμμένα», «Απαγορευμένη αγάπη», «Το κορίτσι της αμαρτίας», «Το παραστράτημα μιας αθώας», «Οταν η μοίρα κυβερνά», «Μάνα μου παραστράτησα», «Στο κατώφλι της αμαρτίας», «Αγνή και ατιμασμένη», «Μάνα γιατί με γέννησες;» «Το μεγάλο αμάρτημα», «Είμαι μια δυστυχισμένη», «Τα δίχτυα της ντροπής», «Μην αδικήσεις ορφανή», «Ο βιαστής μιας παρθένας», «Ο κατήφορος μιας ορφανής», « Η ντροπιασμένη», «Για μια νύχτα έρωτα», «Σκλάβοι της μοίρας», «Ορκίζομαι είμαι αθώα», «Κουρέλι της ζωής», «Φεύγω με πίκρα στα ξένα». Και δυο στίχοι από ένα τραγούδι μιας εγκαταλειμμένης: «Εκεί που θα πας για τα ξένα / μη σώσεις να βρεις σαν και μένα»…

Οι Ημέρες τους

Οπως βλέπουμε, στη συντριπτική τους πλειονότητα, τα έργα αφορούν γυναίκες. Πουθενά, και σ’ αυτά που περιλαμβάνω, και σ’ άλλα που, για λόγους οικονομίας, έχω αφήσει απ’ έξω, δεν αναφέρεται άντρας που να έχει… ατιμαστεί, διαφθαρεί, αποπλανηθεί από γυναίκα – όπως τουλάχιστον το εννοούμε εν προκειμένω. Αντίθετα υπάρχουν, και στις μέρες μας, χώρες όπου οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονται ως ανθρώπινα όντα, αλλά ως αντικείμενα – αυτό δηλαδή που συνέβαινε και σ’ εμάς πριν μόλις λίγα χρόνια.

Μην ξεχνάμε ότι πριν 50, 60 χρόνια, οι περισσότερες από τις μισές Ελληνίδες ήταν αναλφάβητες – «Δεν θα σε κάνω δασκάλα!» ήταν η έκφραση του πατέρα ή της μάνας προς την κόρη που ήθελε να σπουδάσει. Η «παράδοση» ήθελε τη γυναίκα για το σπίτι, να κάνει παιδιά και να πράττει ό,τι ήθελε ο πατέρας ή ο σύζυγος – αφέντης. Αρκεί να θυμίσω ότι οι Eλληνίδες ψήφισαν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές το 1956, όπ

ου, επίσης για πρώτη φορά, γυναίκα έγινε βουλευτίνα και υπουργός (η Λίνα Τσαλδάρη). Και ακόμα ότι η UNESCO, ενισχύοντας τον φεμινισμό, έχει αφιερώσει πλήθος ημερών στη γυναίκα, με πρώτη την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (8 Μαρτίου). Και ακολουθούν μερικές άλλες, μεταξύ των οποίων και κάποιες περίεργες– ενδεικτικά: Ημέρα της Μητέρας (10 Μαΐου), Ημέρα Μητρικής Γλώσσας (21 Φεβρουαρίου), Ημέρα Αγρότισσας (15 Οκτωβρίου), Ημέρα Μητρικού Θηλασμού (1 Νοεμβρίου), Ημέρα κατά του Ακρωτηριασμού Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων (6 Φεβρουαρίου), Ημέρα της Βίας κατά των Γυναικών (25 Νοεμβρίου)…

Υπάρχει όμως και μια Ημέρα αφιερωμένη στον άντρα (19 Νοεμβρίου), αλλά ποιος σκοτίζεται;…