• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.4°C / 26.8°C
    3 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.7°C / 26.1°C
    1 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 26.6°C
    1 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    1 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 21.9°C / 24.9°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 25.4°C
    1 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 22.6°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    59%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 26.5°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 24.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.4°C
    5 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.6°C / 25.6°C
    1 BF
    63%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.3°C / 22.9°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 21.5°C / 27.2°C
    0 BF
    52%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    2 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.6°C / 27.0°C
    1 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 24.4°C
    2 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.7°C / 26.1°C
    1 BF
    88%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    1 BF
    57%

Η χιτλερική επίθεση κατά της ΕΣΣΔ στην πρώτη σελίδα της κατοχικής «Καθημερινής» (23.6.1941)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο αγνώριστος παγκόσμιος πόλεμος

  • A-
  • A+
Ξαναγράψιμο του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου ενόψει του Τρίτου

Με το ενδεχόμενο ενός Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου να προβάλλει απειλητικά στον ορίζοντα, η ριζική αναθεώρηση του Δεύτερου καθίσταται όλο και πιο αναγκαία για όλες τις εμπλεκόμενες, άμεσα ή έμμεσα, πλευρές. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για τη χιλιοδοκιμασμένη προπαγανδιστική αναγωγή κάθε αντιπάλου σε νέο Χίτλερ και κάθε βιαιότητας σε νέο Αουσβιτς, αλλά για μια συνολική αναπροσαρμογή του δημόσιου λόγου όσον αφορά την κατεξοχήν ιδεοτυπική σύρραξη του εικοστού εικόνα.

Το είδαμε πριν από μερικές εβδομάδες με τη σχεδόν γελοιογραφική ομιλία του Ζελένσκι στην ισραηλινή Βουλή (20/3). Ο Ουκρανός πρόεδρος δεν περιορίστηκε στη σκανδαλώδη εξίσωση μερικών δεκάδων εκτελέσεων από τα ρωσικά στρατεύματα κατοχής στην Μπούτσα με τη βιομηχανική εξολόθρευση εκατομμυρίων «υπανθρώπων» από τους ναζί· απαιτώντας από τους Ισραηλινούς να διακόψουν κάθε σχέση με τη Μόσχα, ισχυρίστηκε προκλητικά ότι, στη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου «οι Ουκρανοί έκαναν την επιλογή τους. Εσωσαν Εβραίους. Γι’ αυτό οι Δίκαιοι των Εθνών είναι ανάμεσά μας».

Στην πραγματικότητα, συνέβη βέβαια το ακριβώς αντίθετο: οι Ουκρανοί εθνικιστές πρωτοστάτησαν στη μαζική σφαγή των ντόπιων Εβραίων ήδη από το 1941, αμέσως μετά τη γερμανική εισβολή, προτού καν ο Χίτλερ δρομολογήσει την Τελική Λύση των στρατοπέδων εξόντωσης. Η ευθύνη δεν είναι φυσικά κληρονομική και θα ήταν λάθος να ταυτίσει κανείς αυτόματα τους σημερινούς Ουκρανούς με εγκλήματα που διαπράχθηκαν πριν από σχεδόν έναν αιώνα. Η θρασύτητα όμως με την οποία επιχειρείται αυτό το μνημονικό ξέπλυμα δεν είναι καθόλου σημερινή.

Βάσει ειδικών νόμων του 2015 έχει μεν ποινικοποιηθεί τυπικά η χρήση (και) των ναζιστικών συμβόλων, απαγορεύεται όμως ταυτόχρονα κάθε δημόσια επίκριση των ντόπιων δωσιλόγων που έχουν αναγνωριστεί νομοθετικά σαν πρωτεργάτες της ουκρανικής ανεξαρτησίας.

«Ο Ζελένσκι μας ζήτησε να μεταχειριστούμε τους Ουκρανούς όπως ακριβώς μας μεταχειρίστηκαν αυτοί πριν από 80 χρόνια. Λυπάμαι, αλλά νομίζω πως πρέπει να απορρίψουμε το αίτημά του. Σε τελική ανάλυση, είμαστε ένα έθνος με ηθικές αρχές» | Σίμτσα Ρότμαν, Ισραηλινός ακροδεξιός βουλευτής (20.3.2022)

Εξίσου προβληματικός αποδεικνύεται από την άλλη και ο προσχηματικός «αντιφασισμός» της Ρωσίας του Πούτιν, ένας «αντιφασισμός» βασισμένος ιδεολογικά αποκλειστικά και μόνο στο δίκαιο της πυγμής, όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς παρακολουθώντας οποιοδήποτε πρόσφατο ρωσικό τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων στο διαδίκτυο. «Αντιφασισμός» που αντλεί επιπλέον τα πρότυπα και τις ιστορικές αναφορές του όχι από το εργατικό, αριστερό και δημοκρατικό κίνημα του εικοστού αιώνα αλλά από τις τσαρικές μαύρες εκατονταρχίες – από τους πνευματικούς, δηλαδή, γονείς του ναζισμού, που διαμορφώθηκε ιστορικά σε μεγάλο βαθμό από τα κηρύγματα «Λευκών» τσαρικών εμιγκρέδων στη Γερμανία (Michael Kellogg, «The Russian Roots of Nazism. White Émigrés and the Making of National Socialism, 1917-1945», Κέμπριτζ 2005, εκδ. Cambridge University Press). Οπως και στην περίπτωση των Ουκρανών, έτσι κι εδώ το πρόβλημα δεν αφορά τα σύμβολα αλλά την ουσία: την επεξεργασία και προβολή μιας «γεωπολιτικής» ερμηνείας του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, σύμφωνα με την οποία ο Αξονας δεν ηττήθηκε από τη Σοβιετική Ενωση (και τις δυτικές δημοκρατίες) αλλά από την «Ευρασιατική», σλαβορθόδοξη βαθιά Ρωσία· ερμηνευτικό σχήμα με το οποίο δεν θα διαφωνούσε, σε τελική ανάλυση, ούτε ο ίδιος ο Αδόλφος. Μ’ αυτόν τον τρόπο, ο ρωσικός εθνικισμός των τελευταίων δύο δεκαετιών ανοίγει τον δρόμο σ’ έναν ιδιότυπο εθνοφυλετισμό, βάσει του οποίου ο «αντιφασισμός» δεν αναπαράγεται πολιτικά, ως πλέγμα δημοκρατικών κι αντιρατσιστικών αξιών, αλλά κληρονομείται συλλογικά διά της βιολογικής οδού. Αντίληψη καταφανώς ακροδεξιά, που αποθεώνεται τα τελευταία χρόνια στις παρελάσεις του «Αθάνατου Συντάγματος» (αληθινών ή φανταστικών απογόνων βετεράνων του πολέμου) κατά τους ετήσιους εορτασμούς της 9ης Μαΐου.

Παρόμοια συλλογιστική αναπτύσσεται όμως και στη Δύση, με τη σταδιακή υποκατάσταση του παραδοσιακού αντικομμουνισμού από μια εκδοχή πολιτισμικού ρατσισμού, που αντιμετωπίζει το σοβιετικό καθεστώς σαν συγκυριακή απλώς μορφή ενός διαχρονικού ρωσικού ιμπεριαλισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η πρωταγωνιστική συμβολή της ΕΣΣΔ στη συντριβή του ναζισμού σχετικοποιείται επίσης στο έπακρο με άκρως προβληματικά επιχειρήματα.

Χαρακτηριστικό δείγμα, ένα πρόσφατο άρθρο της «Καθημερινής» (20/4) με τίτλο «Μεγάλος Πατριωτικός Μύθος», σύμφωνα με το οποίο οι εκατόμβες των σοβιετικών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν οφείλονταν στην κλίμακα της εκεί πολεμικής αναμέτρησης ή στο χιτλερικό πρόγραμμα εκκαθάρισης του «ζωτικού χώρου», αλλά στην ίδια τη σοβιετική ηγεσία, που «έστελνε τους στρατιώτες στα τυφλά στη γερμανική κιμαδομηχανή»: «βασική μυθολογία του περιλάλητου “Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου”», διαβάζουμε, «είναι ο φόρος αίματος που πλήρωσε η ΕΣΣΔ με τα 26,6 εκατομμύρια νεκρούς του Β’ Παγκοσμίου. Αυτό είναι το νούμερο που έδωσε το 1993 η Ρωσική Ακαδημία Επιστημών, περιλαμβάνοντας απώλειες αμάχων. Ως προς τις απώλειες στρατιωτικών, το ρωσικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας είχε δώσει 10.668.400 πεσόντες.

Συγκριτικά, οι Αμερικανοί είχαν 400.000 νεκρούς στο πεδίο της μάχης. […] Δεν υπάρχει κανένα κατόρθωμα και κανένα επίτευγμα σε αυτό το σφαγείο. Είναι ντροπή να υπερηφανεύεσαι γι’ αυτές τις εκατόμβες. Σημαίνει ότι κάτι δεν έκανες καλά. Σημαίνει ότι δεν σε ενδιαφέρουν οι ζωές των ανθρώπων σου».

Ενας άλλος αριθμός θα αρκούσε, βέβαια, για να βάλει τα πράγματα στη θέση τους: το 90% περίπου των χιτλερικών στρατευμάτων καθηλώθηκε και καταστράφηκε στο Ανατολικό Μέτωπο· ακόμη δε και μετά την απόβαση στη Νορμανδία, οι Αγγλοαμερικανοί αντιμετώπισαν λιγότερο από το ένα τέταρτο της Βέρμαχτ (σχεδόν 1.000.000 στρατιώτες σε σύνολο 4.400.000) – κι επιπλέον, όχι το πιο αξιόμαχο.

Στην πιο κρίσιμη καμπή του πολέμου, τον Μάρτιο του 1943, ο ίδιος ο Τσόρτσιλ ομολογούσε πάλι στους στρατηγούς του πως οι δυτικοί σύμμαχοι «παίζουν με μισή ντουζίνα γερμανικές μεραρχίες, ενώ ο Στάλιν αντιμετωπίζει 185» (W. Churchill, «The Second World War», τ. 4ος, σελ. 832). Σύγκριση που εξηγεί, και με το παραπάνω, την πελώρια διαφορά του ανθρώπινου κόστους που χρεώθηκε κάθε συνιστώσα της αντιχιτλερικής συμμαχίας, όσο κι αν αυτό δεν βολεύει τα νέα ψυχροπολεμικά αφηγήματα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Από την Μπούτσα στη Σούδα
Κακώς αιφνιδιάστηκαν κάποιοι από το πανηγυρικό ξέπλυμα του ναζιστικού Τάγματος Αζόφ στην ελληνική Βουλή, στο πλαίσιο της βιντεοσκοπημένης ομιλίας του Ουκρανού προέδρου.
Από την Μπούτσα στη Σούδα
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Σημειώσεις στο περιθώριο του πολέμου
Ακόμη κι αν γλιτώσουμε τελικά τον Τρίτο Παγκόσμιο, μάλλον δεν θ’ αποφύγουμε τη συμβολική κήρυξή του στο πεδίο της ενημέρωσης, μέσω της νεκρανάστασης ψυχροπολεμικών πρακτικών .
Σημειώσεις στο περιθώριο του πολέμου
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Ξεχασμένα ρεπορτάζ για τον «προσεχή πόλεμο»
Οι πόλεμοι, ακόμη και οι παγκόσμιοι, δεν έρχονται ξαφνικά, από τη μια μέρα στην άλλη. Κατά κανόνα, έχει προηγηθεί μια φάση συστηματικής ιδεολογικής και ψυχολογικής προπαρασκευής των λαών που θα τους υποστούν...
Ξεχασμένα ρεπορτάζ για τον «προσεχή πόλεμο»
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Ο «Εξορκιστής» και τα δυτικά δαιμόνια
Ενα προπαγανδιστικό βίντεο διακινείται από τους εγχώριους υποστηρικτές της ρωσικής εισβολής. Υπογράφεται από τον Νικίτα Μιχαλκόφ και είναι συρραφή αποσπασμάτων από την εκπομπή του «Εξορκιστής TV».
Ο «Εξορκιστής» και τα δυτικά δαιμόνια
ΚΡΥΦΑ ΧΑΡΤΙΑ
Από τους Χαχόλους στους Ακρίτες
Μια παραγνωρισμένη αλλά κρίσιμη πλευρά του πολέμου που ξέσπασε στις 24 Φεβρουαρίου: το όραμα του Βλαντίμιρ Πούτιν να αναβιώσει όχι τη Σοβιετική Ενωση του 1991 (ή κάποιο υποκατάστατό της), αλλά την αντιδραστική...
Από τους Χαχόλους στους Ακρίτες
ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Το «γερμανικό μάθημα» της CIA
Μια έκθεση του 1949 για τη «χαμένη ευκαιρία» του Γ' Ράιχ στην κατεχόμενη ΕΣΣΔ ● Η 24σέλιδη έκθεση της CIA με θέμα τις «Ρωσικές αντικομμουνιστικές δυνάμεις κατά τον γερμανικό πόλεμο» ● Κεντρικό πρόσωπο ο...
Το «γερμανικό μάθημα» της CIA

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας