Οσο αναπαυτικά και να καθίσεις στην καρέκλα σου, καμία στιγμή δεν θα νιώσεις βολικά στα εβδομήντα λεπτά που διαρκεί η παράσταση «Σαλό, 120 μέρες στα Σόδομα» του Πιερ Πάολο Παζολίνι. Σχεδόν πενήντα χρόνια μετά την ταινία, η οποία εστιάζει στη λογική του φασισμού που εξευτελίζει την ανθρώπινη υπόσταση και στοίχισε τη ζωή του διανοούμενου ομοφυλόφιλου, μαρξιστή, ποιητή, κινηματογραφιστή, ηθοποιού, σεναριογράφου, ανεβαίνει στην, κατά Αρη Μπινιάρη, εκδοχή της στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής. Ο ζόφος του φασισμού είναι ωμός, ακραίος, εφιαλτικός, ανελέητος, σπαρακτικός.
Μυημένο το κοινό της πρεμιέρας το βράδυ του Σαββάτου, αποθέωσε τον σκηνοθέτη και τους συντελεστές της επίπονης παράστασης (εξαιρετικοί όλοι οι ηθοποιοί) που δεν εντάσσεται στο μουσικό θέατρο, αφορά την πολιτική, την κοινωνία, την τέχνη και επιχειρεί ακόμα μεγαλύτερο άνοιγμα της Λυρικής Σκηνής προς το νεότερο, ανήσυχο, κοινό. Σοκαρισμένοι οι θεατές αλλά εντυπωσιασμένοι από το εγχείρημα αποχώρησαν την πρώτη βραδιά από την πολυαναμενόμενη παράσταση που μεταφέρει στη θεατρική σκηνή για πρώτη φορά στην Ελλάδα -και από τις λίγες παγκοσμίως- το πολιτικό μανιφέστο του Παζολίνι σε μια εποχή που ο φασισμός και η βία εξαπλώνονται εκ νέου.
«Η επιδίωξή μου ήταν να εξοργίσω, να θυμώσω τον θεατή. Στην αρχή θα στραφεί εναντίον της ταινίας, εναντίον μου. Μερικοί όμως μπορεί να το ξανασκεφτούν. Ο φασισμός δεν καίει μόνο σάρκες, μας σπρώχνει στον ολοκληρωτικό αφανισμό», είχε πει ο Ιταλός σκηνοθέτης. Ισως, μερίδα των θεατών των επόμενων ημερών νιώσει να εξοργίζεται με τους καλλιτέχνες, την Εναλλακτική Σκηνή, το τολμηρό εγχείρημα (από την πρεμιέρα μάθαμε ότι έφυγε μια κυρία), ίσως αισθανθεί τη βία να μολύνει την όραση και τις αισθήσεις του, ίσως αγνοήσει την ουσία αυτού που πραγματεύεται και η θεατρική εκδοχή της παζολινικής ιστορίας.
Η απόφαση του Γιώργου Κουμεντάκη να αναθέσει η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής στον Αρη Μπινιάρη να ανεβάσει το κύκνειο άσμα του Πιερ Πάολο Παζολίνι είναι θαρραλέα και η παράσταση (ακόμα και σήμερα η ταινία είναι απαγορευμένη σε πολλές χώρες) είναι ιστορική στιγμή για το λυρικό εθνικό μας θέατρο. Θα είναι κρίμα αν δεν περιοδεύσει στο εξωτερικό, στη γειτονική μας Ιταλία έστω, γιατί είναι μια τομή, μια παράσταση-εμπειρία που κόβει την ανάσα και ανεβαίνει σε μια εξίσου ζοφερή περίοδο. Οπως είπε ο Γιώργος Κουμεντάκης (στο αφιέρωμα της Lifo), «η επιστροφή στο ζοφερότερο έργο του Παζολίνι είναι μια καταβύθιση στους φόβους που μοιάζουν να μας κατακλύζουν εκ νέου, τώρα που το «αυγό το φιδιού» εκκολάπτεται ξανά μπροστά στα μάτια μας σε ολοένα περισσότερες περιοχές του εύθραυστου κόσμου μας».
Ο Αρης Μπινιάρης, σε μια εμπνευσμένη σκηνοθεσία που διατηρεί την ανατρεπτική προσωπική ματιά του, έχει κρατήσει τη δομή της ταινίας, μεταφέρει την ιστορία σε χρόνο άχρονο, σε χρόνο ενεστώτα, σ’ ένα ψυχρό περιβάλλον που μπορεί να είναι οπουδήποτε. Η θεατρική εκδοχή εκτυλίσσεται σε έναν απομονωμένο και καλά προστατευμένο χώρο, όπου ο Δούκας, ο Εξοχότατος και ο Υψηλότατος έχουν συγκεντρώσει μια ομάδα αγοριών και κοριτσιών και τα υποβάλλουν σε ακραία σωματικά και ψυχικά βασανιστήρια με τη βοήθεια των φρουρών. Δύο Αφηγήτριες διηγούνται τολμηρές ερωτικές ιστορίες παρμένες από το ημιτελές έργο «Οι 120 μέρες των Σοδόμων» του Μαρκησίου ντε Σαντ.
Το σκηνικό λιτό (της Μικαέλας Λιακατά) από λευκό μάρμαρο με ελάχιστα έπιπλα, αποπνέει ψυχρότητα και είναι ιδανικό για την ένταση που διαδραματίζεται. Το στομάχι ανεβοκατεβαίνει, οι φωνές των νέων τρυπούν τα τύμπανα, η δράση είναι συνεχής μέσω των αποτρόπαιων πράξεων και των αφηγήσεων, η μουσική (του Tζεφ Βάγγερ) συντελεί στο εφιαλτικό περιβάλλον τρόμου, ισοπεδωτικής διαστροφής με σκηνές βιασμών, κοπράνων, την κορύφωση με το λουτρό αίματος και τον αφανισμό. Από τις κορυφαίες στιγμές έντασης είναι όταν ο Εξοχότατος (Κώστας Μπερικόπουλος) ζητάει από τα θύματα που έχουν βιώσει την απόλυτη βία και τον εξευτελισμό να γελάσουν από χαρά.
«Γελάστε! Γελάστε! Γελάστε! Δεν έχετε καταλάβει ότι θα σας σκοτώνουμε ώς το τέλος της αιωνιότητας; Γελάστε! Γελάστε! Η πειθαρχία πρέπει να γίνεται αποδεκτή. Η πειθαρχία πρέπει να επιβάλλεται. Γελάστε! Γελάστε! Ετούτος ο αιώνας είναι ο αιώνας της εξουσίας. Ο αιώνας που ο άνθρωπος μπορεί να κυριαρχήσει πάνω σε κάθε ανθρώπινη αδυναμία. Γελάστε! Γελάστε! Η βία είναι ο σκοπός. Η βία είναι το μέσον! Οι αδύναμοι θα βυθιστούν! Οι δυνατοί θα θριαμβεύσουν! Μόνο το αίμα κινεί τους τροχούς της Ιστορίας. Μόνο το αίμα! Μόνο το αίμα!».
Κατά τη διάρκεια της παράστασης απαγορεύονται η βιντεοσκόπηση και η λήψη φωτογραφιών. Οι άνθρωποι της Εναλλακτικής Σκηνής, σε ένδειξη σεβασμού προς τους ηθοποιούς που παίζουν γυμνοί και καταθέτουν στη σκηνή την ψυχή και το σώμα τους, καλύπτουν τις κάμερες των τηλεφώνων με ένα ευφάνταστο αυτοκόλλητο με το σήμα της παράστασης. Κάτι που οι θεατές -έχουν έτσι κι αλλιώς ενημερωθεί- δέχονται αγόγγυστα.
Η παράσταση έχει γίνει ήδη sold out και για τις 22 βραδιές (έως τις 10 Μαρτίου), γι’ αυτό συζητείται να δοθούν επιπλέον παραστάσεις. Οπως σημειώνει η Εναλλακτική Σκηνή, είναι κατάλληλη για ηλικίες άνω των 18 ετών και περιέχει σεξουαλικές σκηνές, βία και γυμνά σώματα.
Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Κώστας Μπερικόπουλος, Ιωάννα Μαυρέα, Αγορίτσα Οικονόμου, Γιάννης Κότσιφας, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Εβίτα Αγαΐτση, Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Γιώργος Ζιάκας, Απόστολος Καμιτσάκης, Νάντια Κατσούρα, Μάριος Κρητικόπουλος, Λένα Μποζάκη, Εύη Οικονόμου, Ειρήνη Τσέλλου, Γιάννης Χαρκοφτάκης και Κώστας Phoenix.
-320x213.jpg)
