Δεν μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε ότι θα ήταν δυνατόν το γενεαλογικό δέντρο των Ατρειδών να γίνει ρυθμικό τραγούδι. Μόλις το ακούσαμε ωστόσο το πρώτο πράγμα που σκεφτήκαμε είναι πως αυτό πρέπει να μπει σε όλα τα σχολεία και μαζί με τους μαθητές να το μάθουμε και εμείς απέξω. Οχι μόνο για την ομορφιά του ως άκουσμα, αλλά και για τη σημειολογία του: η Ηρώ Μπέζου και ο Χρήστος Θάνος είναι ξαδέρφια, είναι και οι δύο ηθοποιοί και σκηνοθέτες, η Ηρώ τραγουδάει και ο Θάνος γράφει μουσική.
Στην παράσταση «Οι Απόγονοι» οι δυο τους όχι μόνο τραγουδούν, ως σύγχρονοι ραψωδοί, το γένος τον Ατρειδών φτάνοντας ώς την Ηλέκτρα και τον Ορέστη (πράγμα διόλου εύκολο καθώς ήθελε καλό ψάξιμο), αλλά συνδέουν το αρχαίο δράμα καθώς και την ποίηση του Γιάννη Ρίτσου με επίκαιρα ζητήματα όπως αυτό της οικογένειας και του κατά πόσο τελικά αυτοί οι δεσμοί είναι και δεσμά. Βρίσκουν όμως τρόπο να μιλήσουν και για τη δική τους οικογενειακή σχέση με τον πλέον δημιουργικό και ευρηματικό τρόπο.
● Πείτε μας λίγο για τη μεταξύ σας σχέση. Για το γενεαλογικό δέντρο που ακούμε στην παράσταση και σας αφορά προσωπικά, για το πόσο πίσω πήγατε… Βρήκατε ακόμα και φωτογραφίες προγόνων σας και λέτε όλη τους την ιστορία!
Ηρώ Μπέζου: Οι φωτογραφίες ήταν το ευκολότερο. Για τις πληροφορίες επισκεφτήκαμε τη θεία μας -την αδελφή των μαμάδων μας- που μας βοήθησε πάρα πολύ: είχε καταγεγραμμένα ονόματα και πληροφορίες που έφταναν ώς το 1790. Απευθυνθήκαμε και σε μια άλλη συγγενή, συλλέξαμε όλα τα δεδομένα και αποφασίσαμε τι μας ενδιαφέρει να κρατήσουμε. Το πιο αστείο ήταν οι αντιφατικές πληροφορίες που έρχονταν από διάφορες μεριές: έχουμε ζήσει τραπέζι με τις μητέρες μας να μαλώνουν αν η προγιαγιά μας ήταν από το Ναβαροσίσκ ή το Μινσκ κι αν η άλλη προγιαγιά ήταν βαρόνη ή κόμισσα.
● Γιατί θελήσατε να το κάνετε αυτό; Είναι σαν ένα «ευχαριστώ» σε κάποιον πρόγονο;
Η.Μ.: Η αφετηρία γι’ αυτό το εγχείρημα είναι η μεταξύ μας συνάντηση και η ανάγκη μας να εξελίξουμε την καλλιτεχνική και προσωπική μας σχέση, κοιτώντας όχι μόνο προς τα μπρος αλλά και προς τα πίσω. Ηταν σαν φυσική συνέχεια της δουλειάς μας, μια αναφορά στο δικό μας ταπεινό γενεαλογικό δέντρο μετά την αφήγηση και διερεύνηση της θηριώδους ιστορίας των Ατρειδών. Επίσης, αν και δεν το έχουμε πει ποτέ μεταξύ μας, νιώθω ότι η παράσταση είναι αφιερωμένη στη γιαγιά μας.
Χρήστος Θάνος: Ο πιο ισχυρός μεταξύ μας σύνδεσμος είναι η γιαγιά μας. Τη ζήσαμε σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, αλλά υπήρξε πολύ καθοριστική και για τους δυο μας, πράγμα που μπορούμε να διακρίνουμε ο ένας στον άλλο. Και η γιαγιά μας με τη σειρά της μετέφερε σε εμάς πολλές ιστορίες από πολλούς άλλους προγόνους. Αυτό ήταν το παραμύθι των παιδικών μας χρόνων! Δεν έχω σκεφτεί ότι θα ήθελα να την ευχαριστήσω μέσα από αυτό που κάνουμε. Αυτό όμως που ξέρω είναι πως σε μια συγκεκριμένη στιγμή της παράστασης, στην οποία κάνουμε μια ιδιαίτερη αναφορά σ’ εκείνη, καταβάλλω πάντα μεγάλη προσπάθεια να συνεχίσω. Νιώθω έναν αλμυρό κόμπο στον λαιμό σ’ εκείνο το σημείο. Και αφού οι ζωντανοί είναι ζωντανότεροι των πεθαμένων, θα προτιμήσω να διαθέσω το «ευχαριστώ» μου στην Ηρώ, την ξαδέλφη μου.
● Οταν το προσωπικό γίνεται συλλογικό και μάλιστα με τρόπο που να αφορά το συλλογικό, τότε μιλάμε για υψηλή τέχνη. Εσείς έχετε βρει όλους τους προγόνους της Ηλέκτρα και του Ορέστη, μιλάτε όμως και για τους δικούς σας. Ποιο είναι το «κοινό νήμα» σ’ αυτές τις ιστορίες;
Η.Μ.: Το καλοκαίρι παρουσιάσαμε την παράσταση in progress στο Οur Festival στη Ρεματιά. Τότε απουσίαζε η αναφορά στην προσωπική μας ιστορία, είχαμε επικεντρωθεί στην πορεία των δύο αδελφών, της Ηλέκτρας και του Ορέστη. Ηταν πράγματι πολύ χρονοβόρο και σύνθετο να καταγράψουμε όλη την ιστορία αυτής της φρικαλέας οικογένειας και μάλιστα να συνθέσουμε κείμενα μαζί με τη μουσική του Χρήστου. Παραμένει όμως ένα παραμύθι. Η αναρώτηση που μας κινεί είναι κατά πόσο συνδεόμαστε εμείς μ’ αυτό το αδιέξοδο, που στους Ατρείδες είναι συμβολικά γιγαντωμένο. Ποια είναι τα όρια για να βρεις τον εαυτό σου; Λογοδοτείς τελικά ολοκληρωτικά στα μοτίβα που παρατηρούνται ως κάτι αυτονόητο σε κάθε οικογένεια; Στο γένος του Ταντάλου ήταν να αλληλομαγειρεύονται –στο δικό μας να παίζουν βιολί. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να απαντήσεις στην ερώτηση: Παίζεις βιολί; Σκότωσες τη μάνα σου;
Χ.Θ.: Κάθε άνθρωπος κουβαλάει μια προσωπική ιστορία. Είτε αφορά τον βιολογικό του σταθμό στο παρόν είτε σε μια πορεία περασμένων αιώνων που έχει καταλήξει στο σήμερα, για να πάρει ακόμα μία ώθηση και να συνεχίσει στο επέκεινα. Και κάθε ιστορία έχει ένα σημαντικό αφήγημα. Ενα αφήγημα που έχει και ατομική και συλλογική υπόσταση. Η ατομική σχετίζεται με τη στιγμή και η συλλογική με ό,τι την περιβάλλει. Η Ηλέκτρα και ο Ορέστης είναι παιδιά της Κλυταιμνήστρας και του Αγαμέμνονα, ο Αγαμέμνoνας είναι γιος του Ατρέα, ο Ατρέας γιος του Πέλοπα, ο Πέλοπας γιος του Τάνταλου και ο Τάνταλος γιος του Δία. Η πορεία αυτή σκιάζεται από προδοσίες, δολοπλοκίες, αιμομιξίες, φόνους, κανιβαλισμούς, ύβρεις, μητροκτονίες… Χωρίς την ακρότητα των πράξεων αυτών οι μύθοι θα είχαν παραμείνει στην αρχαιότητα και δεν θα έφταναν ώς το σήμερα ίσως. Και καθεμία από τις πράξεις αυτές κουβαλάει έναν βαθύ συμβολισμό, με ξεκάθαρα ψυχαναλυτικές προεκτάσεις, που έχει ως πυρήνα της τον κυτταρικό καθορισμό: η Ηλέκτρα και ο Ορέστης κατέληξαν και οι δύο μόνοι τους, φέροντας αμέτρητους προγόνους, αμέτρητες ιδέες, φυλές και έθνη. Πρόκειται για μια πληθωρική μοναξιά στο πλαίσιο μιας συλλογικής συνειδητότητας.
● Τελικά πόσο μας καθορίζουν οι πρόγονοί μας; Αυτό το ρωτάω και υπό το πρίσμα της δημόσιας συζήτησης που έχει ξεκινήσει σε σχέση με το τι συνιστά «οικογένεια», «γονείς» κ.λπ.
H.Μ.: Θέλω να πιστεύω ότι μας καθορίζουν τόσο ώστε να μας αφήνουν έστω ένα ελάχιστο παράθυρο ως δυνατότητα εξόδου. Δεν θα βγεις ολόκληρος από αυτή, αλλά με πολλή προσπάθεια θα κατορθώσεις να βγάλεις έξω το κεφάλι σου και να πάρεις ανάσα!
Χ.Θ.: Καθοριζόμαστε από τους προγόνους μας στον απόλυτο βαθμό. Οπως κληρονομούμε το χρώμα του δέρματος, έτσι κληρονομούμε κοινωνικές θέσεις, ιδεολογικές τάσεις, θρησκευτικές πεποιθήσεις κ.λπ. Εάν όμως επιθυμούμε να θεωρούμε πως κάτι έχουμε μάθει από τους μύθους και την Ιστορία, τότε θα ήταν καλό να επιδιώκουμε να αντιλαμβανόμαστε αυτά που χαρακτηρίζουν την καθεμία και τον καθένα μας ως συνδετικά και όχι ως διαχωριστικά στοιχεία. Εξάλλου η προσέγγιση και η συνύπαρξη είναι που εξάρουν εν τέλει τον ίδιο τον εαυτό. Απαιτείται μεγάλος μόχθος για να αποδεσμευτεί κανείς από αυτά που τον κρατούν δέσμιο του παρελθόντος. Στις περισσότερες μάλιστα των περιπτώσεων ο αγώνας είναι άνισος. Για παράδειγμα, ενώ πάντα αντιλαμβανόμουν τον εαυτό μου ως αυτονόητα άθεο, μεγαλώνοντας συνειδητοποιώ όλο και πιο έντονα πόσο βαθιά «χριστιανός» είμαι τελικά. Αφού είμαι εμποτισμένος με ηθικές, συνήθειες και παραδόσεις που στη γεωγραφική θέση που γεννήθηκα θεωρούνται ως αυτονόητες τα τελευταία 2.000 χρόνια, αυτό έπαθα! Εχω όμως χρέος να κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου ώστε αυτές τις αντιλήψεις η κόρη μου η Ελλη να τις θεωρεί λιγότερο αυτονόητες απ’ ό,τι εγώ.
ℹ️ Κάθε Πέμ., Παρ., Σάββ. στις 21.00, Κυρ. 20.00. Στο ΠΛΥΦΑ (Κορυτσάς 39, Βοτανικός). Κρατήσεις στο τηλ. 210-7234567 και στο www.ticketservices.gr
-320x213.jpg)
