Η Ρηνιώ Κυριαζή πειραματίζεται, με σύμμαχό της τη μουσική του Νίκου Βελιώτη, πάνω στο ποίημα του Διονυσίου Σολωμού «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι». Η παράσταση γνώρισε μεγάλη επιτυχία και πήρε παράταση για ακόμη τέσσερις βραδιές στο Θέατρο Φούρνο.
Εμείς μιλήσαμε μαζί της για όλα όσα την εμπνέουν και της δίνουν δύναμη, αλλά και για το έργο του κορυφαίου ποιητή.
Τι σε συγκίνησε σ’ αυτό το ποίημα και αποφάσισες να το παρουσιάσεις;
Με συγκινεί το τίποτα, το μικρό, το αλωνάκι. Η ομορφιά της φύσης σε αντίθεση με την σκληρότητα της πολιορκίας. Ο άνθρωπος στο ανάμεσα του τραγουδιού και της κενής σιωπής. Η αδυναμία των ηρώων, η πίστη, το πείσμα, το ανείπωτο, το άγνωρο, ο έρωτας για τη ζωή. Αυτός ο ποιητής, ο αλαφροΐσκιωτος. Η παιδικότητα, η αφέλεια, το λάθος. Η πάλη του με τα ελληνικά που ταυτόχρονα ανακαλύπτει και δημιουργεί. Με συγκινεί ότι το ποίημα αυτό, το αποσπασματικό και ανολοκλήρωτο, μάς είναι οικείο και ταυτόχρονα κρυπτικό. Κυλάει μέσα μας χωρίς ποτέ να αποκαλύπτεται στην ολότητά του. Έχουμε ακούσει ή απαγγείλει το «άκρα του τάφου σιωπή», αλλά δεν αναρωτηθήκαμε το νόημά του, το αντιμετωπίσαμε σαν κάτι δεδομένο, που θα είναι πάντα εκεί. Δεν ξέρω πώς αποφάσισα να παρουσιάσω τους Ελεύθερους Πολιορκημένους, νομίζω πως νήματα υπόγεια με έβγαλαν σε αυτή την ακτή. Σε μια πολύ δύσκολη στιγμή για μένα, κάτι μού έκανε τη χάρη να με οδηγήσει εκεί.
Η παράσταση δημιουργήθηκε για ανοιχτό χώρο. Πώς ήταν η προσαρμογή του στο Θέατρο Φούρνος;
Η παράσταση ξεκίνησε για το ραδιόφωνο, επομένως δημιουργήσαμε πρώτα ένα ακουστικό έργο, σαν να μπήκαμε στο ποίημα από την κλειδαρότρυπα. Μετά ανοίξαμε στον μεγάλο χώρο του Αρχαίου Θεάτρου των Φιλίππων, μια μέρα με καταιγίδα που άστραφτε πίσω μας, με αέρα να φυσάει, μια μαγική βραδιά. Το Θέατρο Φούρνος μού είναι γνώριμο, ξέρω κάθε γωνιά του. Η ατμόσφαιρά του σε υποβάλλει, το ερείπιο πίσω μας και η πολύ καλή ακουστική έδεσαν ατμοσφαιρικά με τα ζητούμενά μας.
Πρόσφατα πήρατε παράταση. Γιατί νομίζετε ότι το κοινό αγκάλιασε τη συγκεκριμένη δουλειά;
Ο λόγος του Διονυσίου Σολωμού είναι βάλσαμο, ολίγο φως και μακρινό σε μέγα σκότος κι έρμο. Πιστεύω πως όπως για μας είναι ανάγκη να στραφούμε στο έργο του έτσι και οι θεατές ψάχνουν ένα αποκούμπι. Είναι μια καταβύθιση σε δύσκολα νερά που όμως αναδύει φως και ελπίδα. Νομίζω πως οι δυσκολίες της εποχής ζητούν μια ανακούφιση και το έργο αυτό την προσφέρει. Εμείς το ανιχνεύσαμε με σεβασμό και αγάπη, πήγαμε όσο μακριά μας επέτρεπε η στιγμή, οι συνθήκες, ίσως και πιο πέρα από ό,τι μπορούσαμε. Αυτό μας προσφέρουν οι μεγάλοι ποιητές, μας βοηθούν να μας υπερβούμε, μας περνάνε απέναντι.
Πώς είναι ένας σκηνοθέτης να συνομιλεί μ’ έναν συνθέτη; Πώς ήταν αυτή η συνεργασία;
Συνήθως στις δουλειές μου δεν υπάρχει μουσική, γιατί ο τρόπος που σκηνοθετώ είναι μουσικός. Δημιουργώ ηχητικά τοπία με τις φωνές των ηθοποιών με τον λόγο ή το τραγούδισμά τους. Η μουσική στο θέατρο μού φαίνεται περιττή ή συναισθηματική. Ο Νίκος Βελιώτης όμως είναι κάτι άλλο. Δεν κάνει μουσική, δεν υπογραμμίζει αισθήματα, δημιουργεί χώρους και κενά, γκρεμούς, ρωγμές και αντιφάσεις που εδώ ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόμουν, ώστε οι λέξεις να μην αντέχουν, να κατακριμνήζονται – όπως σημειώνει ο Στέφανος Ροζάνης για το έργο του Διονυσίου Σολωμού.
Η παράσταση είναι για ένα πιο «ειδικό» κοινό. Θα σας ενδιέφερε να σκηνοθετήσετε κάτι πιο «εμπορικό»;
Δεν καταλαβαίνω τί σημαίνει ειδικό, κάθε παράσταση είναι ειδική, κάθε δημιουργός είναι ειδικός, κάθε θεατής ξεχωριστός. Η σχέση είναι απόλυτα προσωπική και δεν μπαίνει σε κανόνες. Ποτέ δεν θα όριζα αυτό που έχω ανάγκη να κάνω με συμβατικούς όρους, δε ζω συμβατικά, ζω μοναδικά. Η τέχνη μου δεν είναι εμπόρευμα, είναι ανάγκη υπαρξιακή.
Είναι εύκολη η πορεία μιας γυναίκας στην τέχνη;
Θα κάνατε την ερώτηση αυτή σε έναν άντρα; Όχι. Γι’ αυτό ακριβώς η πορεία μιας γυναίκας στην τέχνη, και όχι μόνο, είναι τραγικά δύσκολη.
Τι σας δίνει έμπνευση;
Οι ποιητές, τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι, τα τοπία και τα πλάσματα της φύσης. Το σκουληκάκι βρίσκεται σ’ ώρα γλυκιά και κείνο.
Τι σας κάνει να χαμογελάτε στην καθημερινότητά σας;
Η κόρη μου.
«Ανάμεσα στα ερείπια των Ελεύθερων Πολιορκημένων», μια περιπλάνηση στο κείμενο του Διονυσίου Σολωμού, ένα μουσικό έργο στο Ανάμεσα του τραγουδιού και της κενής σιωπής
4&5, 11&12 Δεκεμβρίου
Τελευταίες παραστάσεις
Σάββατο και Κυριακή στις 21:00
στο θέατρο Φούρνος, Μαυρομιχάλη 168, 2106460748, www.fournos-culture.gr
