Ο Ταχτσής αγαπάει τους μικροαστούς

Η παράσταση «Το Τρίτο Στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή, σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά, είναι παραγωγή της Κεντρικής Σκηνής του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου (ΘΟΚ). Ανέβηκε πριν από λίγο καιρό εκεί και τώρα επιστρέφει, για λίγες ημέρες, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Μαζί της επιστρέφει και ο σκηνοθέτης της, καθώς διετέλεσε πρώτος καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρου, με το που ξανάνοιξε τις πύλες του. Ωστόσο, η θητεία του δεν ανανεώθηκε. Εξηγεί με διακριτικότητα το γιατί και ομολογεί πως «ως γενιά υπήρξαμε πολύ τυχεροί, αλλά καταστρέψαμε τα πάντα».

• Εχουμε διάφορα κρούσματα αλλαγής καλλιτεχνικών διευθυντών τελευταία. Με εσάς τι έγινε; Τι δεν τους άρεσε κάτι από τη δουλειά σας;

Ισα ίσα, αν κρίνω από το σκεπτικό που διατυπώθηκε από την επιτροπή για την εκλογή καλλιτεχνικού διευθυντή, που διόρισε ο Οργανισμός του Δήμου Πειραιά, η δουλειά μου τους άρεσε και πολύ μάλιστα. Είπαν πως κατόρθωσα να βγάλω το θέατρο από την αφάνεια και μάλιστα σε μια πολύ δύσκολη οικονομική περίοδο. Ηρθε ο Πίτερ Μπρουκ, το θέατρο ακούστηκε. Σαφώς και θα ήθελα να παραμείνω, καθώς όταν ανέλαβα, τέλη του 2013, λειτούργησα πρώτα ως Πειραιώτης και μετά ως καλλιτέχνης. Η ιστορία του θεάτρου μάς πονά εδώ στον Πειραιά. Είναι ένα κόσμημα με πολλά προβλήματα και το να το υπηρετήσω ήταν διακόνημα για μένα. Αυτό φάνηκε και από το ότι, όταν έληξε η θητεία μου, πέρυσι τον Αύγουστο, παρέμεινα αμισθί, προσπαθώντας να βγάλω πρόγραμμα μέχρι τον Ιούνιο. Δεν τα κατάφερα, για πολλούς λόγους. Είναι λεπτή η θέση μου. Αρκεί να πω ότι το θέατρο βρήκε τον βηματισμό του με πολύ κόπο. Δυστυχώς, ο δήμαρχος με αποχαιρέτησε μόνο μέσα από ένα δελτίο Τύπου, που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του δήμου. Δεν μου εστάλη καν προσωπικά. Παρότι η θητεία μου κρίθηκε επιτυχημένη, προκρίθηκε ο Νίκος Διαμαντής. Του εύχομαι κάθε επιτυχία, καθώς τα οικονομικά είναι δύσκολα. Εξάλλου, ποτέ δεν κατάλαβα γιατί το υπουργείο αποφάσισε να δώσει το θέατρο στον Δήμο, που ο προϋπολογισμός του είναι ακόμη στενότερος.

• Πώς βλέπετε τις τελευταίες αλλαγές στο πολιτιστικό τοπίο της χώρας; Περιμένατε κάτι καλύτερο;

Οι αλλαγές σε εποχή κρίσης επιβάλλεται να είναι ουσιαστικές και να βασίζονται σε ένα σύστημα αξιοκρατικό και καινοτόμο. Να απορρέουν από οραματικό πλαίσιο. Δεν είναι μιούζικ χολ με θυμικά συμπτώματα η πολιτιστική πολιτική. Χρειάζεται χρόνος αποδελτίωσης και θεσμικό πλαίσιο. Καλό θα είναι να αποφύγουμε τακτικισμούς εντυπώσεων και να περάσουμε στην ουσία.

• Ο Ταχτσής κάλυψε όλη την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, με όλες τις παθογένειες που προαναφέρατε, ειδικά στο «Τρίτο Στεφάνι», που είναι και αυτοβιογραφικό.

Ολοι οι χαρακτήρες είναι πρόσωπα της οικογένειάς του, εκτός από τη μυστηριώδη Νίνα, που ερμηνεύει η Στέλλα Φυρογένη. Μετά τη δολοφονία του, βρέθηκαν χειρογραφά του, όπου έγραφε πως «τώρα ήρθε καιρός να βγάλω τα γυναικεία ρούχα και να δείξω ποια είναι στ’ αλήθεια η Νίνα», γεγονός που καταδεικνύει πως είναι το alter ego του ίδιου του συγγραφέα. Γι’ αυτό και θέλησα να προβάλω ακόμα περισσότερο τον χαρακτήρα της. Οπως και ο Ελληνας, έτσι και η Νίνα είναι «αγία και διάβολος». Υπάρχουν στιγμές που τη μισείς και άλλες που θαυμάζεις τη δύναμη και τις ψυχικές αντοχές της. Μοχλός για την ανάπτυξη της ιστορίας στην παράστασή μας γίνεται ο Ακης, που είναι ο ίδιος ο Ταχτσής, εμβληματική περσόνα στην παράστασή μας. Η αυτοβιογραφία, πάντως, λειτουργεί αλληγορικά για την ανάδειξη μιας άλλης ελληνικότητας, που αυτοσαρκάζεται και χλευάζει μέσα από το στόμα δύο γυναικών σε μια γλώσσα σφύζουσα, σαρκασμού και ειρωνείας. Ετσι ξεδιπλώνει μια άλλη Ελλάδα ο Ταχτσής.

• Τι καινούργιο έχει να μας δώσει το έργο;

Ο αποκλεισμός των μεγαλύτερων τμημάτων του ελληνικού λαού σε όλες τις φάσεις της κοινωνικής και ιστορικής εξέλιξης της Ελλάδας, σε συνδυασμό με έναν ανελέητο αγώνα επιβίωσης δημιούργησαν σύγχυση και θολούρα, καλλιέργησαν μικροαστική νοοτροπία και ιδεολογήματα. Ομως, ο συγγραφέας δεν κρατάει αποστάσεις, δεν απορρίπτει τον μικροαστό Ελληνα. Τον αποκαλύπτει, αλλά τον αγαπάει. Φανερώνει με σαρκασμό και ειρωνεία μιαν άλλη ελληνικότητα, αντιτσαρουχική και αποδομημένη. Στην ιστορική της πορεία, η Ελλάδα μεγαλούργησε όταν απομακρύνθηκε από μυθεύματα και ιδεολογήματα και ήρθε αντιμέτωπη με τον εαυτό της. Ο Ταχτσής μάς βοηθάει ν’ αντιληφθούμε πόσα πράγματα στην κοινή μας ζωή θα είχαμε αποφύγει αν είχαμε συνειδητοποιήσει τις μικροαστικές ρωγμές μας. Να επαναπροσδιορίσουμε, λοιπόν, την ταυτότητά μας και τις σχέσεις μας με την οικογένεια και την κοινωνία και κάπως να ερμηνεύσουμε το σημείο στο οποίο φτάσαμε.

• Τι καινούργιο θα θέλατε να κάνετε;

Νομίζω είναι καιρός να καταπιαστώ με κλασικά, μεγάλα έργα. Τσέχοφ, Ντοστογιέφσκι. Η πρωτοπορία για μένα ξεκινάει από το κείμενο πρώτα από όλα και σε αυτό δεν έχουμε δείγματα γραφής, που να ανατρέπουν κώδικες και νόρμες. Εξ ου και η επιστροφή σε κλασικά κείμενα. Κατά τη γνώμη μου ζούμε μεταβατική περίοδο δραματουργίας. Σίγουρα υπάρχει αναζήτηση και κάτι θα προκύψει, που δεν έχει διαφανεί όμως ακόμα.

Info:

1-5 Απριλίου, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (2104143300). Τετ.-Σάββ. 20.30, Κυρ. 19.00. Στον ρόλο της Εκάβης, η Αννίτα Σαντοριναίου. Η μουσική είναι της Ευανθίας Ρεμπούτσικα.