Τη «Μήδεια» του Θεάτρου Τέχνης στην Επίδαυρο δεν την είδα, την κριτική του Γρηγόρη Ιωαννίδη διάβασα και ψιλοζαλίστηκα.
Τι κειμενικά μπαλώματα από Πλάτωνα και Μνησίλοχο, τι Μήδεια μοιρασμένη σε δύο ηθοποιούς, τι ένας νέος γυναικείος ρόλος που εφηύρε η σκηνοθέτις.
Παραγίναμε σοφιστικέ οι Ελληνες, σκέφτηκα, παίρνουμε το αρχαίο δράμα κάθε χρόνο και το μπουκώνουμε με όλα μας τα διαβάσματα, με όλες μας τις θεατρικές μας αποσκευές, με όλες μας τις υπαρξιακές αναζητήσεις. Του αλλάζουμε τα φώτα και τα φύλα.
Ακούγομαι γερασμένη και συντηρητική, του στιλ «αν δεν έχει τη χλαμύδα και την τιάρα της η τραγωδία, δε λέει», που άκουσα (φιλάω σταυρό) από μια υπέρκομψη κυρία στην Επίδαυρο;
Α, μπα. Εχω δώσει μάχες στο κοίλο υπέρ Λάνγκχοφ, Γκότσεφ και λοιπών «γιουχαϊσμένων», και στην «Αλκηστη» με κάθε σούρσιμο του πτώματος της ηρωίδας από τον καραγκιόζη Αδμητο αναγάλλιαζε η καρδιά μου και σκεφτόμουνα «φάτε τη σκόνη της Κατερίνας Ευαγγελάτου».
Ο Ολιβιέ Πι φταίει που βγήκε ξαφνικά στην επιφάνεια ένας κάπως «μίζερος» θεατρικός μου εαυτός. Είδα απλούστατα στη Μικρή Επίδαυρο το αισχυλικό δίπτυχο που έφερε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν. Φύσηξε σαν δροσερό αεράκι μέσα στον καύσωνα. Γύρισε τους τυχερούς θεατές πίσω στην ουσία της αρχαίας τραγωδίας και του ίδιου του θεάτρου.
Και να πεις ότι δεν ήταν μοντέρνα η παράσταση; Πολλά είχε κάνει ο, μανιακός με τον Αισχύλο, Γάλλος σκηνοθέτης.
Είχε περικόψει τον «Προμηθέα Δεσμώτη» και τις «Ικέτιδες». Είχε αναθέσει τα έργα σε τρεις μόνο ηθοποιούς, δύο άντρες και μία γυναίκα.
Τους είχε φορέσει σύγχρονα ρούχα. Είχε δώσει την Ιώ σε άντρα, με σκουφάκι, κερατάκια αγελάδας και τσάντα εξέκιουτιβ.
Ο Προμηθέας του έκοβε βόλτες μανιασμένος πάνω στην ξύλινη, μακρόστενη πασαρέλα, σκηνή και σκηνικό μαζί. Επέτρεψε στη μία και μοναδική Δαναΐδα του να εκφράσει την αγωνία της μόνο με χειρονομίες και κινήσεις. Βουβή.
Και λοιπόν; Ολα αυτά τα «περίεργα» είχαν «λιώσει» μαγικά μέσα στην ποιητική του μετάφραση, μέσα στον ίδιο τον Αισχύλο και τις εμμονές του: τη θέση μας, είτε Τιτάνες είμαστε, είτε βασιλιάδες, είτε απλοί πολίτες, απέναντι στην εξουσία και τη συμπαράταξή μας με τον νόμο και το δίκιο.
Είχα πολύ καιρό να δω παράσταση που αντιμετώπιζε στα ίσα το κείμενο -δεν έκρυβε τις πολιτικές προθέσεις του ο Πι- και την ίδια στιγμή το εμπιστευόταν. Είχα πολύ καιρό (ψέμα, από την «Αλκηστη») να δω παράσταση με τόσο ισχυρή θέση, διατυπωμένη με σχεδόν μαθηματική ακρίβεια και σκηνοθεσία χειρουργική. Πάντα όμως με μια κόκκινη γραμμή: την κυριαρχία του λόγου και όχι των ευρημάτων.
Κατακάθαρη, να μη χάνεις λέξη -και όχι επειδή τη διάβαζες στα ελληνικά στο ηλεκτρονικό ταμπλό των δίγλωσσων (και αγγλικά) υποτίτλων-, η ποίηση του Αισχύλου απλώθηκε στις ελιές και τις πορτοκαλιές της Αργολίδας, που υποδέχτηκαν κάποτε τις ξένες γυναίκες από την Αίγυπτο. Πού ξέρεις, μπορεί να ‘φτασε και μέχρι τον δεσμώτη του Καυκάσου…
