«Ο μεγαλύτερος εχθρός των Βαλκανίων είναι ο εθνικισμός»

Ο Ντάνις Τάνοβιτς μιλά πάντα έξω από τα δόντια: και με τις ταινίες του και με τα λόγια του.

Ηδη από το «No Man’s Land» πριν από 15 χρόνια, όπως και πριν από δύο, με το «Οι στιγμές στη ζωή ενός ήρωα», όπως και τώρα, με το τελευταίο του φιλμ, το «Θάνατος στο Σαράγεβο», που τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Βερολίνου.

Είναι ένας σκηνοθέτης Βόσνιος, ένας άνθρωπος των Βαλκανίων, ένας άντρας με μεγάλο Εγώ, αλλά και μεγάλη γκάμα εμπειριών που σταθερά και μαχητικά μεταφέρει στην οθόνη.

Το «Θάνατος στο Σαράγεβο» αποτελεί μια ελεύθερη μεταφορά του θεατρικού έργου «Hotel Europa» του Μπερνάρ Ανρί-Λεβί.

Το κεντρικό ξενοδοχείο Europa του Σαράγεβο προετοιμάζεται για ένα γκαλά της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τα 100 χρόνια από τη δολοφονία του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου, την ίδια ώρα που το προσωπικό οργανώνεται για απεργία κι ο μάνατζερ ζητά βοήθεια από τον τοπικό μαφιόζο.

Ολη η διαφθορά και η πολυπρισματικότητα των Βαλκανίων εγκλωβίζεται μέσα στους τοίχους του κι ο Ντάνις Τάνοβιτς την κρατά όμηρο με την ευκίνητη, γεμάτη σασπένς, διαδρομή της κάμεράς του.

«Οταν έχεις ζήσει όσα έχω ζήσει εγώ, ξέρεις ότι ο άνθρωπος μπορεί να είναι πιο καλός με τον ξένο που δεν γνώρισε ποτέ και για τον γείτονά του να είναι ο χειρότερος εφιάλτης», λέει ο Τάνοβιτς.

«Πάντα έχει να κάνει με το τι επιλέγουμε. Γι’ αυτό τον λόγο έκανα αυτήν την ταινία, για να πω ότι, παιδιά, ποτέ δεν θα αποδεχτούμε ό,τι έγινε, το πρόσφατο παρελθόν, αλλά ας το αφήσουμε στην άκρη, ποιος νοιάζεται για την Ιστορία εν τέλει, ας προχωρήσουμε. Αλλά όχι, πάντα επιστρέφουμε εκεί. Με κουράζουν πια τα Βαλκάνια, αυτά όλα τα σκατά χωρίς τέλος».

Για τον ίδιο, ο μεγαλύτερος εχθρός των Βαλκανίων είναι ο εθνικισμός:

«Δεν είμαι θρήσκος, αλλά πολιτισμικά μ’ αρέσει να έχω φίλους εβραίους, καθολικούς, αυτό σε κάνει πιο πλούσιο. Αλλά η διχόνοια δεν θα εξαλειφθεί, όσο οι εθνικιστές είναι στην εξουσία.

Ο εθνικισμός είναι το πιο ποταπό συναίσθημα που μπορεί να έχει κανείς. Συγγνώμη, αλλά αν νομίζεις ότι έχει οτιδήποτε θετικό το να αγαπάς τη χώρα σου και να μισείς όλους τους άλλους, κάνεις μοιραίο λάθος.

Απλώς δεν μπορούμε να βοηθήσουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας, είναι προφανές αυτό πια. Εγώ –και θα με μισήσετε γι’ αυτό που θα πω– δεν πιστεύω στη δημοκρατία πια.

Γιατί η δημοκρατία στη χώρα μου σημαίνει την εξουσία της πλειοψηφίας και στη χώρα μου η πλειοψηφία είναι αμόρφωτη, δεν έχει δει τίποτα και είναι οπισθοδρομική με πολλούς τρόπους. Λυπάμαι. Η εναλλακτική είναι η πεφωτισμένη δικτατορία.

Αλλά το πρόβλημα είναι ότι αυτήν δεν μπορείς να την ψηφίσεις. Δεν υπάρχουν πια ήρωες. Και φανταστείτε ότι ήμουν και στην πολιτική για δυο χρόνια. Εμαθα πολλά. Αλλά, όπως έλεγε ο Γκρούτσο Μαρξ, “δεν θέλω να είμαι μέλος ενός κλαμπ που με θέλει για μέλος”».

Ωστόσο ο Τάνοβιτς βλέπει το μέλλον της Βοσνίας ευρωπαϊκό:

«Η πολιτική στην Ευρώπη είναι μια ανοησία σήμερα. Κι αυτό αντικατοπτρίζεται στα Βαλκάνια. Είναι σημαντικό για τη Βοσνία να μπει στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Για να είμαι ειλικρινής, νομίζω ότι είναι πιο σημαντικό για την Ευρώπη να δείξει ότι θέλει να μπει η Βοσνία στην Ε.Ε., γιατί τότε θα πάψει να είναι μόνο η λέσχη των παλαιών χριστιανών. Κι απ’ την άλλη είναι γελοίο που βάζουν στις χώρες αυτούς τους κανόνες που είναι δεδομένο ότι δεν θα μπορέσουμε ποτέ να τηρήσουμε».

 Info:

Η ταινία «Θάνατος στο Σαράγεβο» προβάλλεται στις αίθουσες από την Ama Films.