Ομορφιά και θάνατος στη Λαμπεντούζα

Ο Τζιανφράνκο Ρόζι δημιούργησε ένα ντοκιμαντέρ απίθανης ακρίβειας και καθηλωτικού ρυθμού, βραβευμένο με Χρυσή Αρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου, για την καθημερινότητα των κατοίκων του μικρού ιταλικού νησιού και φημισμένου ψαρότοπου της Μεσογείου με τις μεγάλες προσφυγικές ροές και τους εκατοντάδες νεκρούς.

Φωτιά στη θάλασσα    ★★★★½✰

(Fuocoammare, Ιταλία, Γαλλία, 2016, 108’)

• σκηνοθεσία: Τζιανφράνκο Ρόζι

Δεν συμβαίνει συχνά ένας σκηνοθέτης να τιμηθεί με το Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας και αμέσως μετά, με την επόμενη ταινία του, με τη Χρυσή Αρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου, πόσο μάλλον όταν και οι δυο ταινίες είναι ντοκιμαντέρ. Αλλά αυτή εδώ, η καινούργια ταινία του Ιταλού Τζιανφράνκο Ρόζι, το «Fuocoammare», που έρχεται μετά το «Sacro Gra», δεν έχει τίποτε το συνηθισμένο – ενώ περιγράφει ακριβώς την τραγωδία του θανάτου των προσφύγων στη θάλασσα που έχει γίνει κάτι τόσο συνηθισμένο.

Το «Fuocoammare» είναι μια απεικόνιση της κατάστασης στο φορτωμένο συμβολισμούς νησί της Λαμπεντούζα, σκληρή και πανέμορφη. Με μια ευέλικτη, ευαίσθητη ψηφιακή κάμερα, που όμως αποτυπώνει τοπία κι ανθρώπους σαν πληθωρικό φιλμ, ο Ρόζι παρακολουθεί τους κατοίκους του μικρού νησιού, επιφάνειας μόλις 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με τρυφερότητα και χιούμορ. Τον μικρό Σαμουέλε που παλεύει να φτιάξει την τέλεια σφεντόνα, την κυρία Ανα που μαγειρεύει τέλειο κοκκινιστό καλαμάρι, την κυρία Μαρία που αφιερώνει τραγούδια στον άντρα της στον τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό.

Η ταινία προχωρά ζεστά, αργά, παρατηρητικά. Ερχεται η πρώτη αναφορά: το «Fuocoammare», παιδί μου Σαμουέλε, είναι ένα παλιό τραγούδι που λέγαμε για τους ναυτικούς στον πόλεμο, όταν η θάλασσα ήταν γεμάτη κινδύνους, όταν η θάλασσα καιγόταν και οι ψαράδες φοβούνταν να την πλησιάσουν.

Ερχεται η δεύτερη αναφορά, η εξομολόγηση του γιατρού, τα τελευταία χρόνια κάνω το αντίθετο από τη δουλειά μου, αντί να βοηθάω ζωντανά κορμιά, κάνω μόνο νεκροψίες. Μια μικρή κοινότητα που ζει τόσο κανονικά, παρότι κάθε βράδυ το Λιμενικό δέχεται εκκλήσεις: στείλτε βοήθεια, πνιγόμαστε, καιγόμαστε, είμαστε 250, 130, δεν έχουμε νερό.

Δεν είναι απλώς ότι ο Τζιανφράνκο Ρόζι κάνει ένα ντοκιμαντέρ απίθανης ακρίβειας και καθηλωτικού ρυθμού, είναι ότι αξιοποιεί το καυτό, σαν τη θάλασσα, θέμα του για να κάνει πανέμορφο σινεμά: τόσο επιμελημένο, ισορροπημένο κι αριστοτεχνικά φωτογραφημένο που στιγμές αναρωτιέσαι αν αυτό που βλέπεις είναι πραγματικό.

Η δεύτερη μάνα    ★★★✰✰

(Que Horas Ela Volta?, Βραζιλία, 2015, 114’)

• σκηνοθεσία: Ανα Μουιγέρτ
• ηθοποιοί: Ρετζίνα Κασέ, Αντόνιο Αμπουχάμρα, Ελένα Αλμπεργκάρια

Εξυπνο, συναισθηματικά φορτισμένο, χαμηλών τόνων ανθρωποκεντρικό δράμα που τιμήθηκε με το Βραβείο Κοινού στο Πανόραμα του Φεστιβάλ Βερολίνου. Η ιστορία παρακολουθεί τη Βαλ, μια μεσόκοπη, γλυκιά γυναίκα που εδώ και χρόνια δουλεύει σε μια πλούσια οικογένεια του Σάο Πάολο: η Βαλ κάνει τα πάντα, απ’ το να πλένει τα τζάμια μέχρι να διατηρεί τις ισορροπίες ανάμεσα στο ζευγάρι των εργοδοτών της, κι εκείνοι την έχουν, λένε, σαν οικογένεια, παρότι δε γνωρίζουν ούτε το όνομα της κόρης της.

Την κόρη αυτή απαρνήθηκε η Βαλ όταν ήταν παιδί και, ως υποκατάστατο, μεγάλωσε τον γιο της οικογένειας. Οταν η τελειόφοιτη πια Τζέσικα έρχεται να ζήσει μαζί με τη μητέρα της στο σπίτι, η φιλοδοξία κι ο δυναμισμός της θα διεκδικήσουν μια θέση στην καρδιά της Βαλ που είναι ήδη κατειλημμένη.

Με μια εκπληκτική ερμηνεία από την πρωταγωνίστρια Ρεγκίνα Κασέ και με τη διακριτική τέχνη της παρατήρησης, η Μουιγέρτ στήνει στα αυστηρά καδραρισμένα πλάνα της μια ταινία μικρή για ένα θέμα συναρπαστικά μεγάλο: τι συνιστά τους οικογενειακούς δεσμούς και πόση συμμετοχή έχουμε τελικά στη διαμόρφωσή τους.

Ματωμένος γάμος   ★★½✰✰✰

(La Novia, Ισπανία, Γερμανία, 2015, 96’)

• σκηνοθεσία: Πάουλα Ορτίθ
• ηθοποιοί: Ινμα Κουέστα, Αζιέρ Εσεντία, Αλεξ Γκαρσία, Λουίζα Γκαβάσα

Ο «Ματωμένος γάμος» του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα επιστρέφει στα πρωτόγονα ένστικτα που το δημιούργησαν, σ’ αυτή τη διασκευή που γυρίστηκε στην Καππαδοκία και την Αραγονία και υπήρξε υποψήφια για 12 βραβεία Γκόγια.

Παραμονές του γάμου της η Νύφη διχάζεται ανάμεσα στη λογική επιλογή της, να παντρευτεί τον εύπορο, μετρημένο Γαμπρό που την αγαπά, και την παράτολμη, να το σκάσει με τον Λεονάρντο που ξυπνά μέσα της το πάθος και ισοπεδώνει τις αντιστάσεις της.

Η χέρσα φύση, το μεταφυσικό στοιχείο, ο αχαλίνωτος ερωτισμός και το καθήκον, η γυναικεία ιδιοσυγκρασία και οι μοιραίες επιλογές ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, μπερδεύονται σ’ αυτό το πανέμορφα φωτογραφημένο μελόδραμα που μπορεί να εμμένει περισσότερο απ’ ό,τι χρειάζεται στην επιφάνεια και στη λεπτομέρεια, αλλά αναπόφευκτα σε τραβά μέσα στην πολύπλοκη, μπαρόκ κατασκευή του.

Οι ελληνικοί υπότιτλοι έχουν βασιστεί στη μετάφραση του «Ματωμένου γάμου» από τον Νίκο Γκάτσο.

Criminal  ★★½✰✰✰

(ΗΠΑ, Μεγ. Βρετανία, 2016, 113’)

• σκηνοθεσία: Αριελ Βρόμεν
• ηθοποιοί: Κέβιν Κόστνερ, Ράιαν Ρέινολντς, Γκαλ Γκαντότ, Αλις Ιβ, Γκάρι Ολντμαν, Τόμι Λι Τζόουνς, Μάικλ Πιτ

Οταν ο ικανότερος πράκτορας της CIA δολοφονείται «μια ανάσα» πριν ξεσκεπάσει μια συνωμοσία τρομοκρατίας στον κυβερνοχώρο, η κυβέρνηση αποφασίζει να μεταφέρει τον εγκέφαλο του πράκτορα στο κεφάλι ενός σεσημασμένου εγκληματία. Οταν εκείνος συνέρχεται, συνδυάζει τη δική του βίαιη φύση με τις αναμνήσεις του πράκτορα, που περιλαμβάνουν τόσο στοιχεία για την αποστολή όσο και ψήγματα συναισθημάτων για τη γυναίκα και την κόρη του νεκρού.

Ο σκηνοθέτης του «Iceman» στήνει μια κατασκοπική περιπέτεια φαντασίας που δεν είναι ούτε έξυπνη, ούτε πρωτότυπη, ούτε πειστική. Με τη βοήθεια ωστόσο του Κέβιν Κόστνερ, δεν χάνει στιγμή έντασης και δράσης σ’ ένα φιλμ το οποίο τουλάχιστον έχει τόσο γοργό ρυθμό που πίνεται μονορούφι, σαν αναψυκτικό.

Ατακτος παππούς ★½✰✰✰✰

(Dirty Grandpa, ΗΠΑ, 2016, 102’)

• σκηνοθεσία: Νταν Μέιζερ
• ηθοποιοί: Ρόμπερτ ντε Νίρο, Ζακ Εφρον, Ζόι Ντατς, Ομπρεϊ Πλάζα

Ο πειθαρχημένος και συντηρητικός Τζέισον, ακριβώς πριν παντρευτεί την εκλεκτή της καρδιάς και της… καριέρας του, κάνει ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο με τον «άτακτο», ανατρεπτικό παππού του, που απειλεί να του αλλάξει μια για πάντα τα σχέδια για μια τακτοποιημένη ζωή. Από τον παραγωγό του «Borat», μια τετριμμένη χοντροκωμωδία που δεν διασώζεται ούτε καν από τους επιφανείς πρωταγωνιστές της.