Ολοι ξέρουν ποιος είναι ο Κώστας Γαβράς, αλλά είναι όμορφο να επιβεβαιώνεται ακόμη και η εικόνα που έχει πλάσει κάποιος για έναν άνθρωπο. Ενας απροσχημάτιστα μεγάλος δημιουργός.
Ενας ανήσυχος, ευγενικός, καίρια προοδευτικός, γοητευτικός, ετοιμόλογος και ευφυής άνθρωπος. Ο Γαβράς είναι ένα βαθύτατα πολιτικό ον, ένας πολίτης του κόσμου, αρχέτυπο του Ελληνα κοσμοπολίτη. Ηταν δώρο για τη Θεσσαλονίκη η παρουσία του στην πόλη και οι Θεσσαλονικείς το ανταπέδωσαν γεμίζοντας τόσο το Κρατικό Θέατρο στο master class όσο και την προβολή του «Ζ».
Μίλησε για τις ταινίες του και τη δικαιοσύνη, την Ευρώπη και τη δημοκρατία, ξενύχτησε ακούγοντας τον Θωμά Κοροβίνη στη «Γαζία» να τραγουδά σεκλέτια και απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις που του έγιναν, οπότε δύσκολα μπορεί κανείς να ξεδιαλέξει από τους καρπούς που μοίρασε απλόχερα. Συμπυκνώνοντας, θα μπορούσαμε ίσως να καταλήξουμε στη φράση του «να αντιστέκεσαι όσο μπορείς».
Μ’ όλα αυτά θα πρέπει να ευχαριστήσουμε τη Σχολή Δικαστών και τον εφέτη Ηλία Κοντοζαμάνη, που σχεδίασε το διήμερο «Κινηματογράφος και Δικαιοσύνη» φέρνοντας στην πόλη τον Κώστα Γαβρά, αλλά και τον Παντελή Βούλγαρη, που οργάνωσε προβολές και συζητήσεις.
Οι σκηνοθέτες δεν έχουν ηλικία, είπε ο Κώστας Γαβράς, ο χρόνος τους μετράει με τις ταινίες τους. «Είμαι 22 ταινιών». Μίλησε για το τι σημαίνει να κάνεις ταινίες στην Αμερική. «Σε βάζουν να υπογράψεις, σε πληρώνουν χρυσάφι, αλλά ύστερα σε βάζουν να κάνεις ό,τι θέλουν» είπε.
Είχε χιούμορ, ιδίως μιλώντας για τον «Αγνοούμενο» και για το πώς οι Αμερικανοί προσπάθησαν να του επιβάλουν ηθοποιούς με μούσκουλα, εύσωμους, ενώ αυτός ήθελε έναν μεσοαστό, που αρχίζει να μαθαίνει το παιδί του όταν το χάνει. Περιέγραψε πώς ο Τζακ Λέμον υπάκουε σε κάθε του εντολή και πώς ο ίδιος και όλο το συνεργείο έβαλαν τα κλάματα στη σκηνή που μαθαίνει ότι το παιδί του βρέθηκε νεκρό.
Πολλή κουβέντα έγινε για το «Ζ», πώς διάβασε το βιβλίο μέσα σε αεροπλάνο τρεις μέρες πριν από τη δικτατορία, πώς γράφτηκε το σενάριο σε ενάμιση μήνα, πώς έψαχναν λεφτά για την ταινία και πώς, όταν ολοκληρώθηκε, κάθονταν έξω από τις αίθουσες για να δουν αν θα πήγαινε κόσμος και ποιες θα ήταν οι αντιδράσεις.
Οτι αποκαρδιώθηκαν καθώς για τρεις εβδομάδες δεν υπήρχε προσέλευση, αλλά ύστερα λειτούργησε η διαφήμιση από στόμα σε στόμα και έγινε επιτυχία.
Ρωτήθηκε αν θέλει να στέλνει μηνύματα με την τέχνη του. «Μηνύματα; Ποια μηνύματα; Δεν είμαστε εδώ για να αλλάξουμε τον κόσμο. Δεν στέλνουμε κανένα μήνυμα. Μη βαυκαλίζεστε εσείς οι άνθρωποι του θεάτρου, του σινεμά. Θέαμα παράγουμε.
»Επάγγελμα κάνουμε. Δεν δίνουμε λύσεις στα κοινωνικά ή πολιτικά προβλήματα. Διηγούμαστε μόνο ιστορίες. Οπως αυτές που μας έλεγαν οι παππούδες. Οι ιστορίες γεννούν αισθήματα. Αυτό είναι το στοίχημά μας. Να γεννήσουμε αισθήματα. Ε, μ’ αυτά οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Μόνο μ’ αυτά όμως. Τα αισθήματα εμφυτεύονται.
»Οι ιδέες και οι πράξεις των ανθρώπων εξαρτώνται απ’ αυτά». Και για τη στρατευμένη τέχνη: «Η τέχνη δεν δικαιούται να είναι στρατευμένη. Τι θα πει στρατευμένη; Ο όρος ενέχει τον στρατό κι αυτός… τις διαταγές.
»Ε, δεν συνάδει η τέχνη με τις διαταγές. Η τέχνη είναι -ή θα έπρεπε να είναι- η μοναδική απολύτως ελεύθερη διεργασία… Η τέχνη είναι αυτή που -δεν ξέρω αν θα τον αλλάξει κι άλλο- σίγουρα όμως άλλαξε τον κόσμο. Ευτυχώς…»
Ο Κώστας Γαβράς διαπίστωσε ότι στην Ευρώπη σήμερα υπάρχει έλλειμμα δημοκρατίας και ότι κουμάντο κάνουν «οι μέτοχοι των εταιρειών, ούτε καν οι υπουργοί». «Το ότι υπάρχει η Ενωμένη Ευρώπη είναι ένα βήμα σοβαρό», σημείωσε, «και θα πρέπει να το διαφυλάξουμε όλοι.
Το ότι όμως γίνεται όλο και λιγότερο δημοκρατική και λειτουργεί πλέον μόνο για τα συμφέροντα των τραπεζών και των χρηματιστών, αυτό πρέπει να αλλάξει». Για το προσφυγικό είπε: «Η Ευρώπη πολύ δύσκολα θα διαχειριστεί και θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα στις διαστάσεις που έχει λάβει σήμερα».
Φυσικά, του ζητήθηκε να σχολιάσει και την πολιτική κατάσταση και «την ακραιφνή στήριξή του στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα». Απάντησε ευθέως ότι «σαν ξένος που είμαι -καθώς ζω στο εξωτερικό- δεν δικαιούμαι να κάνω κριτική στους Ελληνες πολιτικούς. Δεν είμαι οπαδός κανενός…
»Στήριξα ανοιχτά τον κ. Τσίπρα σε μια εποχή (το περασμένο καλοκαίρι) κατά την οποία όλος ο κόσμος στην Ευρώπη ήταν εναντίον του και εναντίον της Ελλάδας. Σήμερα το τι θα κάνει, πως θα συνεχίσει ο κ. Τσίπρας, εξαρτάται και από σας, τους μόνιμους κατοίκους της χώρας».
Τέλος, εξήγησε γιατί δέχτηκε να τοποθετηθεί στο Δ.Σ. του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού. «Ισως να έχω κι εγώ μερικές ιδέες και να μπορέσω να συμβάλω στην προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό», είπε.
Εκεί γνωρίζουν μόνο την αρχαία Ελλάδα. Δεν έχουν ιδέα για τους σύγχρονους Ελληνες και τα επιτεύγματά τους στην τέχνη, στην καθημερινότητα. Βεβαίως, χρειάζονται χρήματα για όλα αυτά, αλλά ελπίζω να μπορέσω να συμβάλω με τη βοήθεια και του καθηγητή κ. Τσουκαλά, ο οποίος είναι σοβαρός και άξιος άνθρωπος
-320x213.jpg)
