Είδατε τίποτα καλό; Καθημερινή ερώτηση, με καθημερινή απάντηση ένα διστακτικό «όχι» – το φετινό πρόγραμμα της Berlinale ήταν εξαιρετικά αδύναμο, εν μέρει και γιατί το Φεστιβάλ Βερολίνου και το Φεστιβάλ Κανών, λόγω timing, επιλέγουν από το ίδιο σύνολο ταινιών και, ακόμα, μάλλον για πάντα, οι Κάνες έχουν τα πρωτεία. Ισως ο Ντίτερ Κόσλικ, ο πρόεδρος της Berlinale, να χρειαστεί ν’ αλλάξει στρατηγική, ύφος, στόχο, ώστε να μπορέσει να κάνει το πρόγραμμά του, ξανά, άξιο συζήτησης.
● Η Μέριλ Στριπ δεν ήρθε με ταινία, ήρθε ως πρόεδρος της κριτικής επιτροπής. Και χρωμάτισε ολόκληρο το Φεστιβάλ με τον αέρα, την προσωπικότητα και τα λόγια της. Δεν έδωσε καμία συνέντευξη, έδωσε όμως ένα απολαυστικό masterclass στους 300 νέους ηθοποιούς, σκηνοθέτες και κινηματογραφιστές του Berlinale Talents. «Πιστεύω ότι μόνο αν φωνάξεις, αν διεκδικήσεις τη θέση σου στο τραπέζι, μόνο τότε ακούγεσαι», τους είπε. Και σίγουρα, με 10 μέρες στο Βερολίνο, ή 40 χρόνια καριέρας, ή δυο ωρών κουβέντα έχει εμπνεύσει άφθονους να το κάνουν.
● Στην Κομμούνα του Τόμας Βίντερμπεργκ. Ο Δανός σκηνοθέτης της «Οικογενειακής γιορτής» έχει θυμηθεί τον καλό εαυτό του. Στο «Commune» αποτυπώνει την ανάμνηση της παιδικής του ηλικίας, καθώς καμιά δεκαριά ενήλικοι, γονείς και μη, αποφασίζουν να ζήσουν σ’ ένα κοινόβιο, μόνο για να δουν ότι η μη αποκλειστικότητα δεν λειτουργεί όπως ήλπιζαν, ότι «η εποχή της αγάπης» είχε διορία. Σκηνοθεσία με συνείδηση και στόχο, χιούμορ, σοφή παρατήρηση των ανθρώπινων σχέσεων, κινηματογραφική κάθαρση και δυο υπέροχοι ηθοποιοί (η Τρίνε Ντίρχολμ κι ο Ούλριχ Τόμσεν) συνέθεσαν την καλύτερη ταινία του Διαγωνιστικού Τμήματος.
● Ο πολιτικός λόγος. Δεν θα ήταν δυνατόν η ταραγμένη πολιτική χρονική στιγμή που ζούμε να μην αποτυπωθεί στην Berlinale, καθημερινά, δυνατά, με πολλούς τρόπους. Η Μέριλ Στριπ έκανε την αρχή με το «Είμαστε όλοι Αφρικανοί» που δήλωσε την πρώτη μέρα, ως συμπαράσταση σε κάθε πρόσφυγα, ο Τζορτζ Κλούνεϊ συναντήθηκε με την Ανγκελα Μέρκελ για να συζητήσουν για το προσφυγικό, ο Αϊ Βεϊβέι γέμισε το κέντρο του Βερολίνου με σωσίβια από τη Λέσβο, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διάλεξε αυτές τις μέρες για την επίσημη επίσκεψή του στη Γερμανία, προκαλώντας συγκεντρώσεις, πορείες και ειδικά μέτρα ασφαλείας.
Δίπλα στην καθημερινότητα, το «Hedi» του Τυνήσιου Μοχάμεντ Μπεν Ατία περιέγραψε, με σεμνότητα και την εσωστρέφεια των αδελφών Νταρντέν, πώς είναι η ζωή μετά την «αραβική άνοιξη», ο Ντάνις Τάνοβις με το «Θάνατος στο Σαράγεβο» έκλεισε μέσα σ’ ένα ξενοδοχείο κάθε πλευρά της σύγχρονης, πάντα σε σύγκρουση, Βοσνίας, με βάση το «Hotel Europa» του Μπερνάρ Ανρί-Λεβί.
Αλλά, πολύ περισσότερο, ο Τζιανφράνκο Ρόσι, ο Ιταλός σκηνοθέτης του «Sacro Gra», που πριν από δυο χρόνια πήρε τον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία, κατάφερε με τη νέα του ταινία, «Fuoccoammare», δείχνοντας την καθημερινότητα της Λαμπεντούζα, συνδέοντας τις πρωινές ζαβολιές του μικρού Σαμουέλε με τη νυχτερινή άφιξη εκατοντάδων μεταναστών και προσφύγων, όσων επιβιώνουν, τουλάχιστον, στη «φλεγόμενη θάλασσα», να μεταφέρει πιο ζωντανά απ’ οτιδήποτε την παραδοξότητα του προσφυγικού, κάνοντας, ταυτόχρονα, πανέμορφο σινεμά.
● Η επέλαση του Netflix. Η κινηματογραφική αγορά αλλάζει, τα πρώτα δείγματα φάνηκαν στο Φεστιβάλ του Σάντανς, αλλά και στο Βερολίνο ήταν ξεκάθαρο. Το Netflix και το Amazon, οι online πλατφόρμες ψυχαγωγίας, χωρίς σύνορα και χωρίς γεωγραφικές προδιαγραφές, αλλά με τεράστιο budget, αγοράζουν τις επιλογές τους κυριολεκτικά για όλον τον κόσμο. Αφήνοντας σιγά σιγά τους τοπικούς διανομείς της κάθε χώρας χωρίς αντικείμενο.
Τώρα είναι ακόμα η αρχή, όμως σταδιακά θα χρειαστεί να βρεθεί ο νέος τρόπος ισορροπίας της κινηματογραφικής αγοράς, αλλά και θέασης, μια και η αίθουσα, πάλι αργά αλλά σταθερά, μετατρέπεται σε ψυχαγωγία μιας σχετικής πολυτελείας, απέναντι στο σπίτι που προσφέρει την άμεση, πλούσια και φτηνή κάλυψη των επιθυμιών του κοινού.
● Οι σταρ. Από την πρώτη ώς την τελευταία μέρα, η Berlinale φρόντισε, συχνά εις βάρος του προγράμματος (μια και οι ταινίες τους δεν άξιζαν απαραίτητα τη συμμετοχή τους), κάποιοι από τους μεγαλύτερους σταρ του παγκόσμιου σινεμά να διασχίζουν το κόκκινο χαλί του Berlinale Palast κάτω από τις ιαχές των φωτογράφων και του συγκεντρωμένου κοινού.
Η αρχή έγινε με τη Μέριλ Στριπ και τον Κλάιβ Οουεν στην πρώτη εμφάνιση της Κριτικής Επιτροπής και συνεχίστηκε με το καστ του «Χαίρε, Καίσαρα!», με Τζορτζ Κλούνεϊ, Τζος Μπρόλιν, Τίλντα Σουίντον, Τσάνινγκ Τέιτουμ, τους Κίρστεν Ντανστ, Τζόελ Ετζερτον και Μάικλ Σάνον από το «Midnight Special», την Ιζαμπέλ Ιπέρ για το «L’Avenir» της Μία Χάνσεν-Λοβ, την Τζούλιαν Μουρ για το «Maggie’s Plan» της Ρεμπέκα Μίλερ, την Εμα Τόμσον για το «Alone in Berlin», τον Τζουντ Λο, τον Κόλιν Φερθ, τη Λόρα Λίνεϊ και τον Γκάι Πιρς για το «Genius», τον Σπάικ Λι για τη δική του «Λυσιστράτη», το «Chi-raq», παρέα με τον Τζον Κιούζακ.
● Η Τίλντα κι ο Ντέιβιντ. Η Berlinale τίμησε με τρόπο θαυμάσιο τον Ντέιβιντ Μπόουι και την ιδιαίτερη σχέση που εκείνος είχε με την πόλη του Βερολίνου. Μια πανηγυρική συναυλία με ελεύθερη είσοδο και μια ειδική προβολή του «The Man Who Fell to Earth», με παρουσιάστρια την… απεσταλμένη του Starman στη Γη, την Τίλντα Σουίντον που βρισκόταν στο Φεστιβάλ ως μέρος του καστ του «Χαίρε, Καίσαρ!» των αδελφών Κοέν. «Τι μοναδικό δώρο. Να κάθεσαι στο σκοτάδι, μπροστά από μια μεγάλη οθόνη και να βλέπεις τον αρχηγό της φυλής μας», είπε η Τίλντα. Κι έπεσε η αίθουσα.
● Η Εμιλι Ντίκινσον του Τέρενς Ντέιβις. Ας μην τη συστήνουμε πια ως «Μιράντα του Sex and the City». Η Σίνθια Νίξον πρωταγωνιστεί στο «A Quiet Passion» του Τέρενς Ντέιβις κι υποδύεται την καταραμένη ποιήτρια με μια ερμηνεία ανεπανάληπτη. Η ελπίδα, η κατάθλιψη, η αρρώστια, οι στιγμές της χαράς, ο πολιτικός λόγος, οι αμετακίνητες αρχές, με τον πάντα σκοτεινό ρομαντισμό του Βρετανού σκηνοθέτη, βρήκαν στη Σίνθια Νίξον έδαφος να στηριχτούν και ν’ αναπτυχθούν, πνευματικά και σωματικά – θα μας φανεί παράλογο αν οποιαδήποτε άλλη ηθοποιός βραβευτεί στη φετινή Berlinale.
● Οκτώ ώρες… απόλαυσης; Ο Φιλιππινέζος σκηνοθέτης του βραβευμένου στο Λοκάρνο «From What Is Before», ήρθε στην Berlinale με τη νέα ταινία του, «A Lullaby to the Sorrowful Mystery». Διάρκειας οκτώ ωρών. Με μία ώρα διάλειμμα, άρα μία μέρα ταινία. Είναι θαυμάσιο που το Φεστιβάλ δίνει στον Ντίαζ το έδαφος να προβάλει το opus του, θα μπορούσε βέβαια να μην το έχει συμπεριλάβει στο διαγωνιστικό τμήμα, γιατί με τι να συγκριθεί;
Πάντως κανείς δεν θα ξεχάσει αυτήν την προβολή της Berlinale, με σνακ, κατά στιγμές ροχαλητό στην αίθουσα, την Κριτική Επιτροπή παρούσα (όχι, δεν έγινε άλλη, ειδικότερη προβολή της 8ωρης ταινίας) και μια αίσθηση ότι βλέπουμε κάτι ξεχωριστό, κάτι που λίγοι άνθρωποι θα έχουν τον χρόνο και την υπομονή να δουν στη βιαστική εποχή μας.
● Η ελληνική παρουσία. Μπορεί φέτος να έτυχε να μην επιλεγεί ελληνική ταινία στο επίσημο πρόγραμμα της Berlinale, όπως και πέρσι, όμως σύσσωμη η ελληνική κινηματογραφική κοινότητα βρέθηκε στο Βερολίνο. Δημοσιογράφοι για τις ανταποκρίσεις τους, όλοι οι διανομείς για ν’ αγοράσουν ταινίες, οι Ελληνες παραγωγοί για να συναντήσουν τους ξένους συμπαραγωγούς τους, να δικτυωθούν, να προχωρήσουν τις ταινίες τους με μια χείρα βοηθείας από άλλη χώρα.
Γιατί το Βερολίνο είναι μια πόλη σχετικά οικονομική και το Φεστιβάλ του εξακολουθεί να είναι χρήσιμο και αποτελεσματικό. Ελπίζουμε το ίδιο να επαναληφθεί και του χρόνου και το 2016 να μην το θυμόμαστε ως «την τελευταία χρονιά που τόσοι Ελληνες ήρθαν στο Φεστιβάλ».
-320x213.jpg)
