Ηταν και η περσινή, αλλά η φετινή ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, σε όλα τα επίπεδα: η Τελετή Λήξης του 48ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (DISFF) δεν επιφύλασσε ιδιαίτερες εκπλήξεις όσον αφορά τα βραβεία, αλλά δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο και για την πολιτική διάσταση που έλαβε η βραδιά, με τον υφυπουργό Πολιτισμού να δίνει “μαθήματα” φαρισαϊσμού, φτάνοντας στο σημείο να λέει: «Δίνουμε 300.000 ευρώ για το Φεστιβάλ για να ακούμε να μάς αποδοκιμάζετε;»! Το τι έγινε μετά ήταν αναμενόμενο… Αλλά και το πριν ήταν εξίσου δυναμικό, από καλλιτέχνες, κοινό και θεατές.
Καταρχάς να πούμε πως φέτος ήταν η πρώτη χρονιά του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή Γιώργου Αγγελόπουλου, ο οποίος ανέλαβε πριν από μόλις λίγους μήνες, μετά από διαγωνισμό και έπειτα από την, η αλήθεια είναι κάπως άκομψη, απομάκρυνση του προηγούμενου καλλιτεχνικού διευθυντή Γιάννη Σακαρίδη (σ.σ. ο δήμαρχος είχε ήδη αλλάξει ένα χρόνο πριν, κάτι που έχει τη σημασία του καθώς το Φεστιβάλ Δράμας συνδέεται απόλυτα θεσμικά με την αυτοδιοίκηση της πόλης). Ο κ. Αγγελόπουλος είναι ένας νέος άνθρωπος με το δικό του όραμα για το σινεμά και τη διοργάνωση και πράγματι μπορέσαμε να καταλάβουμε ήδη τη διαφορά (σ.σ. αυτό δεν σημαίνει πως και οι θητείες του κ. Σακαρίδη δεν ήταν επαρκώς επιτυχημένες, παρά τις όποιες διαφωνίες και αστοχίες): το Φεστιβάλ ήταν πιο… ελεύθερο. Πιο κοντά στον θεατή, πιο κοντά στους ίδιους τους δημιουργούς. Αυτό είναι μία αίσθηση μεν, δεν μεταφράζεται δηλαδή σε αριθμούς, ωστόσο ήταν διάχυτη. Επίσης είδαμε τον καλλιτεχνικό διευθυντή να κάθεται να ξαναβλέπει, ως απλός θεατής, πάλι τις ταινίες μέσα στην σκοτεινή αίθουσα, κάτι που αφενώς δεν θυμόμαστε την τελευταία φορά που είδαμε κάτι παρόμοιο, αφετέρου δείχνει και έναν σεβασμό τόσο προς τους ίδιους τους δημιουργούς όσο και προς τον εαυτό του, καθώς κυρίως μέσα στην αίθουσα μπορείς μόνο να καταλάβεις πώς τα πάει ένα κινηματογραφικό Φεστιβάλ. Επίσης φέτος είδαμε πολύ καλές ταινίες – υπήρχαν και κάποιες που απορήσαμε πώς πέρασαν στο διαγωνιστικό, και οι περισσότερες είχαν αρκετά τεχνικά ή σεναριακά θέματα, ωστόσο οι καλές ταινίες υπερίσχυσαν αριθμητικά. Δεν είναι τυχαίο πως σχεδόν σε κάθε βραβείο, οι επιτροπές έκαναν λόγο για το πόσο δύσκολο ήταν ν’ αποφασίσουν εν τέλει.
Πριν περάσουμε στα βασικά βραβεία (σ.σ. όλα αναλυτικά στο efsyn.gr), πρέπει να ξεκινήσουμε από την ίδια την Τελετή Λήξης, η οποία αναμφισβήτητα θα μείνει στην ιστορία του θεσμού ως η πιο δυναμική, αλληλέγγυα και βαθιά πολιτική – ακόμη περισσότερο από την αντίστοιχη της περσινής χρονιάς που επίσης έφερε παρόμοια χαρακτηριστικά. Σε ένα κατάμεστο Ωδείο, γεμάτο από δημιουργούς, θεατές, δημοσιογράφους και θεσμικούς παράγοντες από κυβέρνηση, Βουλή, τοπική αυτοδιοίκηση κλπ, με το που ακούστηκε στην αρχή «παρακαλούμε τον Δήμαρχο να έρθει για έναν χαιρετισμό», αμέσως, αντί του δημάρχου είδαμε όλους τους καλλιτέχνες να ανεβαίνουν επί σκηνής, μία σημαία της Παλαιστίνης ν’ ανοίγει και τον ηθοποιό (σε δύο εξαιρετικές ταινίες του DISFF) Αντώνη Τσιοτσιόπουλο να εκφωνεί ένα μήνυμα ενάντια στην γενοκτονία στη Γάζα και τη θέση και της Ελλάδας απέναντι σε αυτή. Κανείς δεν το ήξερε και το “σύνθημα” δόθηκε: τίποτα δεν θα έμενε δίχως κριτική και κριτική θέση και πολιτική στάση εκείνη τη βραδιά.
Οσοι πήραν το λόγο στη συνέχεια (ο δήμαρχος Γ. Παπαδόπουλος, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού, ο υφυπουργός Πολιτισμού) κανείς δεν έκανε αναφορά στα όσα είχαν μόλις προηγηθεί επί σκηνής. Εξαιρούμε τον εκπρόσωπο της Βουλής, βουλευτή Δράμας κ. Ξανθόπουλο που πήρε ξεκάθαρη θέση για την Παλαιστίνη σαν έδωσε το βραβείο “Ανθρώπινες Αξίες” της Βουλής στην εξαιρετική ταινία ελληνογαλλοπαλαιστινιακής παραγωγής «I’m Glad You’re Dead Now», αλλά και τον ίδιο τον καλλιτεχνικό διευθυντή. Ο τελευταίος μπορεί να μην μίλησε αμιγώς πολιτικά, αλλά μίλησε τόσο ιδιαιτέρως όμορφα και ειλικρινά, από καρδιάς και επί προσωπικού (που είναι το πλέον πολιτικό), με εμφανή βαθιά συγκίνηση και πίστη στα όσα έλεγε, που δεν αποτέλεσε καμία έκπληξη το εκτεταμένο, σε δύναμη και χρόνο, χειροκρότημα που έλαβε. Ναι, ο ίδιος έχει κερδίσει την καλλιτεχνική κοινότητα. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για όλους τους υπόλοιπους…
Δεν υπήρξε σχεδόν δημιουργός που να μην αναφέρθηκε είτε στη Γάζα είτε στα δριμεία προβλήματα της κινηματογραφικής (αλλά και εν γένει καλλιτεχνικής) κοινότητας στην Ελλάδα, ειδικά τα τελευταία χρόνια επί διακυβέρνησης ΝΔ. Μπορεί ο κ. Φωτήλας να είπε πως από την μεταπολίτευση έως το 2019 τόσα χρήματα για την οπτικοακουστική παραγωγή δεν έχουν δοθεί ξανά στην Ελλάδα, αλλά δεν έπεισε κανέναν. «Ακούστε μας έστω» ήταν η μόνιμη επωδός από όσους ανέβαιναν να πάρουν το βραβείο τους, αλλά και από μέλη κριτικών επιτροπών όπως ο πρωτοπόρος σκηνοθέτης Παναγιώτης Ευαγγελίδης που μίλησε για το θέμα (και έλαβε χειροκρότημα, αλλά και αήθη τραμπουκισμό μετά το πέρας της τελετής από τον κ. Φωτήλα – περισσότερα στο φύλλο του Σαββάτου). Πράγματι, όλοι έθεταν τα ίδια ζητήματα, αλλά με ευγενή και ήρεμο τρόπο. Οταν ωστόσο ο κ. Φωτήλας ανέβηκε στο τέλος να απονείμει τον Χρυσό, άρχισε να υποστηρίζει την κυβερνητική πολιτική για τον Πολιτισμό μιλώντας για ώρα και με θυμό σχεδόν, αντί να δώσει το βραβείο, γιουχαΐστικε έντονα από το κοινό και τότε είπε το αδιανόητο: «Δίνουμε 300.000 ευρώ στο Φεστιβάλ. Δεν θά ‘πρεπε ν’ ακούμε “ου”». Ε, πλέον η αίθουσα ξέσπασε μπροστά σε αυτόν τον φασιστοειδή λόγο (σ.σ. “σε πληρώνω άρα το βουλώνεις!”) φωνάζοντας: «Δεν είναι δικά του τα λεφτά – Δεν σου ανήκει ο Πολιτισμός». Μάλιστα ο κ. Φωτήλας κατέβηκε χωρίς να δώσει το βραβείο, ενώ αναγκάστηκε να ξανανέβει μετά…
Υπέροχα ήταν τα λόγια του σκηνοθέτη Νεριτάν Ζιντζιρία που έλαβε τον Χρυσό Αλέξανδρο (εξασφαλίζοντας αυτόματα το πολυπόθητο “εισιτήριο” για τη συμμετοχή στη διαδικασία των Όσκαρ) για την ταινία «Noi», που μάς θύμισε το σινεμά του Παρατζάνοφ, με πρωταγωνιστές ένα άλογο και ένα αγόρι: «Είναι άχαρο, αλλά αυτό που έγινε πριν από αυτή τη βράβευση είναι η απόδειξη της τακτικής της πολιτικής σας: δεν ακούτε!» είπε απευθυνόμενος στον υφυπουργό. Βραβείο Σκηνοθεσίας έλαβε ο Κωστής Θεοδοσόπουλος για την ταινία «Αυτός που κάποτε υπήρχε», ένα φιλμ που έλαβε και βραβείο Ανδρικού Ρόλου για τον Αρη Μπαλή που υποδύθηκε ένα γκέι βαμπίρ στη σύγχρονη Ελλάδα, ενώ κέρδισε και το βραβείο Drama Queer. Το βραβείο του πρώτου γυναικείου ρόλου πήγε στην Φίλια Παπαγγελίδη, νεαρή πρωταγωνίστρια της εξαιρετικής ταινίας «Μίτση» της Γεύης Δημητρακοπούλου, το βραβείο ντοκιμαντέρ κέρδισε η ταινία «Requiem in Salt», η καλύτερη κατ’ εμάς ταινία του Φεστιβάλ, των Κύπριων Σύλβιας Νικολαΐδη και Νικόλα Ιορδάνου, ενώ το βραβείο σεναρίου μοιράστηκε ο Γιάννης Συμβώνης και ο πρωταγωνιστής του Γιώργος Αγγέλκος για το «Μικρό Σώμα» (αναμέναμε οι περισσότεροι να βραβευτεί το «100 χρόνια μπροστά» του Μ. Γιγιντή, σε σενάριο Α. Τσιοτσιόπουλο, που δυστυχώς δεν πήρε κανένα βραβείο, αν και το άξιζε). Το «Χοῦς εἶ καί εἰς χοῦν ἀπελεύσει» του Δ. Παπαθανάση έλαβε το Ειδικό βραβείο της Επιτροπής και το Βραβείο της Ομοσπονδίας Κινηματογραφικών Λεσχών (ΟΛΚΕ), ενώ το «Last Tropics» του Θ.Τρουμπούκη έλαβε 4 βραβεία (Σχεδιασμού Ηχου, Φωτογραφίας, Σκηνογραφίας, και το Βραβείο της Ένωσης Τεχνικών Ελληνικού Κινηματογράφου και Τηλεόρασης ). Οσο για το Grand Prix του Διεθνούς Διαγωνιστικού, το κέρδισε το «Correct Me If I’m Wrong» του Κινέζου Hao Zhou, που επίσης μπαίνει αυτομάτως στη διαδικασία των Οσκαρ και είναι μία εξαιρετική ταινία για την μη αποδοχή της ομοφυλοφιλίας στην Κίνα.
***Αναλυτικά τα βραβεία στο efsyn.gr και λεπτομέρειες για το τι συνέβη στη φετινή διοργάνωση στο φύλλο «ΕφΣυν» Σαββατοκύριακου 20-21/09.
