Και η -σινεφίλ- γιορτή συνεχίζεται

Χθες ξεκίνησε το μακροβιότερο κινηματογραφικό φεστιβάλ της Αθήνας. Το 37ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου θα διεξαχθεί στους κινηματογράφους Τριανόν, Newman, STUDIO New Star Art Cinema και στην Ελληνοαμερικανική Ενωση. Χθες, στο Τριανόν, έγινε η αθηναϊκή πρεμιέρα της νέας ταινίας του Αλέξανδρου Αβρανά «Quiet Life», παρουσία του σκηνοθέτη και άλλων συντελεστών, μια ταινία βασισμένη σε πραγματικό γεγονός (το «ηθελημένο κώμα» όπου πέφτουν κυρίως προσφύγισσες στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης), η οποία είχε κάνει νωρίτερα παγκόσμια πρεμιέρα στο παράλληλο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ της Βενετίας και αξίζει πραγματικά να τη δούμε στις ελληνικές αίθουσες. Οσον αφορά την ταινία λήξης, αυτή είναι η βιογραφική «Sarah Bernhardt, la divine» του Γκιγιόμ Νικλού, με τη Σαντρίν Κιμπερλέν στον ρόλο της Σάρα Μπερνάρ, μια ταινία που επίσης κάνει πρεμιέρα στο Πανόραμα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη τρεις πρεμιέρες:

● Το «Toxic» της Saule Bliuvaite από τη Λιθουανία, ένα φιλμ που είδαμε και στο πρόσφατο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και η αλήθεια είναι πως μπορεί να θεωρείται η «νέα κινηματογραφική γραφή» και να βασίζεται επίσης σε πραγματικές καταστάσεις, ωστόσο δεν μας ενθουσίασε.

● Το «Τρία χιλιόμετρα μέχρι το τέλος του κόσμου» του Ιμάνουελ Πάρβου, για τον φανατισμό, τον κομφορμισμό και για το πώς η τρυφερότητα μπορεί να αποτελέσει απειλή σε μια κοινότητα ηθικά τρομοκρατημένη από οτιδήποτε απειλεί την παραδοσιακή της σταθερότητα. Το φιλμ διαγωνίστηκε στις Κάνες φέτος για τον Χρυσό Φοίνικα και το Queer Palm, ενώ κέρδισε Βραβείο Καλύτερης Ταινίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαράγεβο.

● Το «Και η γιορτή συνεχίζεται…» του Ρομπέρ Γκουεντιγκιάν που μας ταξιδεύει στην ιδιαίτερη πατρίδα του σκηνοθέτη, τη Μασσαλία, και μας περιγράφει ακριβώς αυτό που λέει στον τίτλο της, μέσα από τη ζωή της Ρόζας, μιας νοσηλεύτριας που καταλαβαίνει πως μπορεί ν’ αλλάξει τη ζωή της, ακόμη κι αν είναι ευχαριστημένη με αυτήν.

Σπουδαία και τα αφιερώματα του Πανοράματος, τα οποία, πέραν των επιλογών τους, αποδεικνύουν και πως ένα φεστιβάλ επιτελεί πραγματικά τον ρόλο του ως τέτοιο (καθώς ήδη μας λείπει από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το κομμάτι των αφιερωμάτων σε σπουδαίους σκηνοθέτες και σκηνοθέτριες), πράγμα που δρα και «εκπαιδευτικά» για όποιον/α αγαπά το σινεμά. Ετσι, λοιπόν, τις επόμενες μέρες θα παρακολουθήσουμε:

● Αφιέρωμα στον σπουδαίο Τζον Κασσαβέτη, με την προβολή συνολικά έντεκα ταινιών, εννέα από τις οποίες έχει σκηνοθετήσει ο Ελληνοαμερικανός σκηνοθέτης (από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με τον ανεξάρτητο κινηματογράφο) και δύο όπου εμφανίζεται ως ηθοποιός.

● Αφιέρωμα στον Γάλλο σκηνοθέτη και σεναριογράφο Κλοντ Σοτέ, που έκανε ταινίες όπως ζουν οι άνθρωποι: με τα λάθη, τα στραβά και τις μικρές τους νίκες. Ο ίδιος έχει φιλοξενηθεί παλαιότερα στο Πανόραμα (να ξανάρθει είναι αδύνατο, καθώς απεβίωσε το 2000, σε ηλικία 76 ετών) και τώρα θα προβληθούν πέντε από τις ταινίες του.

● Με συνολικά εννέα ταινίες το Πανόραμα κάνει αφιέρωμα και στα 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Επίσης με τρεις ταινίες θα τιμήσει την ηθοποιό Μπέτυ Λιβανού για τη συνολική προσφορά της στον ελληνικό κινηματογράφο και με δύο ταινίες τον εξαιρετικό Ελληνα σκηνοθέτη Στέλιο Χαραλαμπόπουλο («Ημερολόγια Καταστρώματος» για τον Σεφέρη και «Ο κόκκινος δάσκαλος» για τον Νίκο Πλουμπίδη), ενώ θα βραβεύσει και τον ίδιο για το έργο του.

● Αφιέρωμα θα γίνει και στον Ρότζερ Κόρμαν, τον Αμερικανό σκηνοθέτη που έφυγε από τη ζωή τον φετινό Μάιο και έχει μείνει στην ιστορία του σινεμά ως «ο βασιλιάς του καλτ» και «ο πνευματικός νονός του νέου Χόλιγουντ».

● Το φεστιβάλ μάς εκπλήσσει ακόμα πιο ευχάριστα με το αφιέρωμα που κάνει με αφορμή τα 100 χρόνια από τον θάνατο του Φραντς Κάφκα, φιλοξενώντας πέντε ταινίες («Η δίκη» σε σκηνοθεσία Ορσον Γουέλς, «Ο πειρασμός» του Μάρκο Φερέρι, «Tetsuo: Ο σιδερένιος άνθρωπος» του Σινία Τσουκαμότο, «Αμέρικα» του Βλάντιμιρ Μιχάλεκ και «Μετά τα μεσάνυχτα» του Μάρτιν Σκορσέζε).

Η αξία του Κασσαβέτη, η επικαιρότητα του Κάφκα

Ρωτήσαμε τον καλλιτεχνικό διευθυντή, εμπνευστή και βασικό υπεύθυνο του Πανοράματος, Νίνο Φένεκ Μικελίδη, για τα δύο αγαπημένα μας αφιερώματα (στον Τζον Κασσαβέτη και σε ταινίες εμπνευσμένες από το έργο του Κάφκα), καθώς και για το αν πιστεύει πως το σύγχρονο ελληνικό σινεμά θα ήταν ικανό να «γεμίσει» κάποιο αντίστοιχο αφιέρωμα ενός μελλοντικού κινηματογραφικού φεστιβάλ: «Το έργο του Τζον Κασσαβέτη παραμένει πάντα επίκαιρο, ιδιαίτερα μάλιστα σήμερα, που το γύρισμα μιας ταινίας έχει γίνει οικονομικά πιο εύκολο, με τις κάμερες και τα διάφορα μέσα που διαθέτει η ψηφιακή τεχνολογία», ξεκινάει να μας λέει ο Νίνος. «Ο Κασσαβέτης έδειξε πως ένα γύρισμα, όταν γίνεται ανεξάρτητα, χωρίς τις πιέσεις και επεμβάσεις των παραγωγών και των στούντιο, σου δίνει την απόλυτη ελευθερία να φτιάξεις την ταινία σου όπως θέλεις, γυρίζοντάς τη μακριά από τα στούντιο, στους φυσικούς της χώρους, καταργώντας, όταν πιστεύεις πως είναι αναγκαίο, και τους αποδεκτούς κανόνες που ακολουθεί το σύστημα, προτείνοντας άλλους, συχνά επαναστατικούς, τρόπους. Είναι αρκετοί οι, αργότερα διάσημοι, σκηνοθέτες που στα πρώτα τους έργα επηρεάστηκαν από τον Κασσαβέτη (από Σκορσέζε μέχρι Κόπολα και Ντάντε), όπως και νεότεροι που ακολουθούν τα βήματά του.

»Οσο για τον Κάφκα, το έργο του επιλέχτηκε όχι μόνο επειδή φέτος τιμούμε τα 100 χρόνια από τον θάνατό του, αλλά επειδή παραμένει ένα εξαιρετικά σημαντικό έργο για την ανθρώπινη κατάσταση, μέσα από θέματα όπως η αποξένωση, το υπαρξιακό άγχος, η ενοχή και ο παραλογισμός, θέματα επίκαιρα στη σύγχρονη, αποξενωμένη κοινωνία μας, με το άτομο, ιδιαίτερα αυτό που ζει στις μεγάλες πόλεις, να ζει απομονωμένο, περιορίζοντας τη ζωή του στις ευκολίες που του παρέχει η νέα τεχνολογία, από την τηλεόραση, το streaming και τις πλατφόρμες ώς τα iPad και την κινητή τηλεφωνία, αποκλεισμένος στο σπίτι του, μακριά από οποιαδήποτε κοινωνική επαφή».

Το σύγχρονο ελληνικό σινεμά και η διάρκεια των εμπνεύσεών του

Οσον αφορά, τώρα, τις «φεστιβαλικές» μελλοντικές δυνατότητες του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου, ο κ. Μικελίδης μάς είπε: «Δεν είμαι προφήτης για να πω πώς ακριβώς θα είναι ο ελληνικός ή και ο ξένος κινηματογράφος σε 20 χρόνια, αλλά, με τα σημερινά δεδομένα και τα προβλήματα που διαρκώς αντιμετωπίζουμε (και που δυστυχώς αυξάνονται), ο κινηματογράφος, ελληνικός είτε ξένος, υπό κανονικές συνθήκες θα εξακολουθήσει να έχει πολλά ερεθίσματα, κοινωνικά, πολιτικά, υπαρξιακά-προσωπικά, από τα οποία να αντλεί και να εμπνέεται για τις ταινίες του, είτε για προβολή στην αίθουσα είτε για τις πλατφόρμες ή οποιαδήποτε άλλα μέσα εμφανιστούν το επόμενο διάστημα». Μακάρι…

Το σίγουρο είναι πως, πέρα από ευχολόγια ή προβλέψεις, το σινεμά είναι εδώ και για τις επόμενες επτά μέρες, η Αθήνα θα γεμίσει με κάποια από τα καλύτερα που μας έχει προσφέρει.

Καλή προβολή!

♦ Πληροφορίες: Αναλυτικά το πρόγραμμα και όλες οι πληροφορίες για το Ευρωπαϊκό Πανόραμα στο panoramafest.gr.