Με λόγια απλά. Πρώτες μέρες του Φεστιβάλ Κανών, στο τμήμα «Ένα Κάποιο Βλέμμα», στη σκηνή η Καναδή Μόνια Τσόκρι, σκηνοθέτις, παρουσιάζει την ταινία της «Simple comme Sylvain». Όχι ακριβώς. Παίρνει τον λόγο και λέει περίπου αυτά, στα γαλλικά και στα αγγλικά, για να καταλαβαίνουν όλοι: «Μεγάλωσα θαυμάζοντας τις ιδιοφυΐες, ελπίζω ύστερα από χρόνια να μπορέσω να κάνω κι εγώ ένα αριστούργημα. Όμως, μέσα στα χρόνια είδα πόσα δικαιολογούμε στις ιδιοφυΐες, πόσα ελαφρυντικά δίνουμε στις ιδιοφυΐες για πράγματα που για τους υπόλοιπους είναι επιλήψιμα, πόσα τους επιτρέπουμε για να κάνουν τ’ αριστουργήματά τους. Και κατάλαβα ότι αληθινή ιδιοφυΐα είναι αυτός κι αυτή που θα κάνουν αριστουργήματα, αλλά θα είναι και καλοί άνθρωποι». Και κάπως έτσι, χωρίς αυτή η θεματική να έχει την παραμικρή σχέση με την ταινία της, η Μόνια Τσόκρι κατήγγειλε μπροστά σε δυόμισι χιλιάδες άτομα την πρακτική ενός αιώνα και βάλε στον κινηματογράφο, τις στοιχειοθετημένες ή μη κατηγορίες εναντίον γυναικών, τις μη κατηγορίες εναντίον ένοχων ανδρών, την παρουσία του Τζόνι Ντεπ στο κόκκινο χαλί του φεστιβάλ κι ό,τι απάνθρωπο έχει συμβεί στο όνομα της τέχνης.
Το βούρκωμα του Χάρισον Φορντ. Ήρθε στο Φεστιβάλ Κανών, για πολλοστή φορά, για ν’ αποχαιρετήσει μαζί με τους επαγγελματίες και τους φαν τον Ίντι, με το «Indiana Jones and the Dial of Destiny». Είναι, στα 81 του, από τους ωραιότερους άντρες του σινεμά, ανεξαρτήτως ηλικίας και, για πρώτη φορά, έμοιασε να νοιάζεται για την αγάπη του κοινού και να εκτιμά την τιμή και την αναγνώριση, βουρκώνοντας με κάθε ευκαιρία.
Το διπλό ταμπλό της Σάντρα Χίλερ. Η πριν από επτά χρόνια πρωταγωνίστρια του «Τόνι Ερντμαν», η Γερμανίδα ηθοποιός, μπορεί να μην κέρδισε το βραβείο ερμηνείας, αλλά συγκλόνισε και στους δύο ρόλους που ενσάρκωσε. Τόσο ως σύζυγος του Ρούντολφ Ες, του διοικητή του Άουσβιτς, στο αριστουργηματικό «Zone of Interest» του Τζόναθαν Γκλέιζερ (Μεγάλο Βραβείο), μια παγωμένη διατύπωση της κοινοτοπίας του Κακού, όσο και ως βασική ύποπτος στο θρίλερ της Ζιστίν Τριέ, «Η ανατομία μιας πτώσης», που κέρδισε και τον Χρυσό Φοίνικα.
Άδειος δρόμος, πρωί στα Μάλια. Σε μια ταινία που συντονίζεται στον ρυθμό του έξαλλου κλάμπινγκ, του αδιάκοπου ποτού, των γυαλιστερών, πρόθυμων, ιδρωμένων κορμιών των τουριστών, που έρχονται στην Κρήτη για διακοπές και ξεσάλωμα, αυτό είναι το πιο συναρπαστικό πλάνο. Ξημέρωμα στον κεντρικό δρόμο στα Μάλια, ησυχία, ένα καλοκαιρινό αεράκι να φυσά τα χαρτιά από τον δρόμο, οι δεκάδες φωτεινές επιγραφές, σβηστές. Οσο ο κόσμος κοιμάται κι ένα κορίτσι αναρωτιέται αν έδωσε ή όχι τη συναίνεσή του για σεξ, αν έκανε αυτό που έπρεπε ή αυτό που ήθελε. Στο «How to Have Sex» της Βρετανίδας Μόλι Μάνινγκ Γουόκερ, που κέρδισε το Πρώτο Βραβείο στο «Ένα Κάποιο Βλέμμα», μια συμπαραγωγή της ελληνικής Heretic των Κωνσταντίνου Κοντοβράκη και Γιώργου Καρναβά, γυρισμένη το καλοκαίρι στην Κρήτη.
Ένα παραμύθι-γροθιά από τον Μάρτιν Σκορσέζε. Ο σπουδαίος δημιουργός ήρθε στις Κάνες με τους πρωταγωνιστές της νέας ταινίας του, τον Ρόμπερτ ντε Νίρο, τον Λεονάρντο ντι Κάπριο, τη Λίλι Γκλάντστοουν και με τον Όρθια Αρκούδα, τον αρχηγό της ινδιάνικης φυλής Όσατζ: το «Killers of the Flower Moon», ένα αλληγορικό whodunnit με τη φόρμα φολκ παραμυθιού, που καταγγέλλει την εξόντωση των Ινδιάνων από τους λευκούς άποικους της Αμερικής. Και είπε, στη συνέντευξη Τύπου: «Όταν μιλάς με τους ανθρώπους της φυλής των Όσατζ συγκινείσαι. Λένε μια προσευχή ή βγάζουν έναν λόγο και καταλαβαίνεις ποιες είναι οι αξίες τους κι εκεί υποκλίνεσαι. Ο τρόπος που μιλάνε για την αγάπη, την ηθική, την αξιοπρέπεια. Δεν υπήρχε περίπτωση να κάνω ακόμα μία ταινία, όπου οι λευκοί του FBI έρχονται και σώζουν τον κόσμο. Ήθελα να εστιάσω στους Όσατζ. Και τις αξίες τους. Γι’ αυτό μελέτησα πάρα πολύ. Και άνοιξα τα αυτιά μου». Και τα δικά μας μάτια.
Το σερί του Μανώλη Μαυρή. Ο Έλληνας σκηνοθέτης που πριν από δύο χρόνια, με τη μικρού μήκους ταινία του «Brutalia, εργάσιμες μέρες», κέρδισε εδώ το βραβείο του Canal+, παρουσίασε φέτος τη νέα δουλειά του, «Midnight Skin», σε παγκόσμια πρεμιέρα στο τμήμα Εβδομάδα Κριτικής του φεστιβάλ, μία μόλις μέρα αφότου ανακοινώθηκε ότι το σχέδιο της πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας του, «Liar Man», κέρδισε το Next Step Hildegarde Award, μια πολύτιμη υποστήριξη για ταινίες σε εξέλιξη.
Στη συνέντευξη Τύπου του Άκι Καουρισμάκι. Ο μεγάλος Φινλανδός έφερε στις Κάνες το «Fallen Leaves» (που κέρδισε και το Βραβείο της Επιτροπής), μια υπέροχα απλή και ουσιαστική ρομαντική ιστορία που, φυσικά, φιλτράρει και τον πόλεμο στην Ουκρανία, την ανθρώπινη μοναξιά, τον αγώνα επιβίωσης. Ήρωές του η εύθραυστη αλλά δυναμική Άνα και ο άνδρας του οποίου ποτέ δε μαθαίνουμε το όνομα, ένας εργάτης, αλκοολικός, που προσπαθεί μάταια να κόψει το ποτό. «Γιατί θελήσατε ο ήρωάς σας να είναι αλκοολικός που προσπαθεί να σταματήσει να πίνει;», ρώτησε ανόητα δημοσιογράφος τον Καουρισμάκι, γνωστό για την κατάχρηση σε βότκα και κρασί, εδώ και δεκαετίες. Κι εκείνος, αφού κοίταξε για λίγη ώρα σιωπηλά, απάντησε: «Γιατί είναι ένα θέμα για το οποίο δε γνωρίζω τίποτα κι ήθελα να το εξερευνήσω».
Μόνο ο Πάπας έχει μείνει. Ο Μάρκο Μπελόκιο που, πριν από λίγα χρόνια, είδε την έτσι κι αλλιώς λαμπρή καριέρα του ν’ αναζωπυρώνεται με τον «Προδότη», κατέθεσε φέτος ένα καθηλωτικό κατηγορώ εναντίον της Καθολικής Εκκλησίας του 19ου αιώνα, με το «Rapito». Ωστόσο, τον ρωτήσαμε, ο αυταρχισμός της Εκκλησίας δεν έχει εκλείψει στην Ιταλία τού σήμερα, αλλά η ταινία δεν κάνει τον σύνδεσμο με το παρόν. «Κατ’ αρχάς, σήμερα έχουμε έναν πολύ πιο ανοιχτόμυαλο, νεωτεριστή Πάπα. Κι από την άλλη, δείχνω κατανόηση στους πιστούς: αφού δεν μπορούν πια να πιστέψουν ούτε στον Μαρξ ούτε στον Φρόιντ, ποιος άλλος μένει;».
Ορτολάνοι σοτέ. Φραγκόκοτα με φέτες τρούφας Μαύρη Χήρα. Αχλάδια ποσέ, ζουμερά και γυαλιστερά κι ένα γυναικείο σώμα ασορτί. Ομελέτα που τρώγεται τόσο πιο απολαυστικά με το κουτάλι. Βολ-ο-βαν. Βούτυρο και κρέμα γάλακτος, σα να μην υπάρχει αύριο. «Pot-au-feu». Αυτή είναι η νέα ταινία του Τραν Αν Χουνγκ, που με πρωταγωνιστές τη Ζιλιέτ Μπινός και τον Μπενουά Μαζιμέλ ξεδιπλώνει το μεγαλείο της κλασικής γαλλικής μαγειρικής ενώ, ταυτόχρονα, εξυψώνει την αξία της απλής απόλαυσης, της εποχικότητας, της ποιότητας, του χρόνου που κυλά λίγο πιο αργά για να προλάβεις. Η εναρκτήρια σκηνή, ένα 25λεπτο αδιάκοπης μαγειρικής τριών ανθρώπων, σε μια κουζίνα του 1850, ήταν η πιο αρμονική χορογραφία, η πιο γευστική ηχητική υπόκρουση, μια σκηνή ανθολογίας σε μια ιδιαίτερα τρυφερή ταινία.
Τα masterclasses. Είναι αυτές οι στιγμές που το Φεστιβάλ Κανών, 76 Μαΐων πλέον, δείχνει τη δύναμή του. Τα masterclasses –ουσιαστικά συζητήσεις μ’ έναν συντονιστή και κοινό– που διοργάνωσε φέτος, ανήκαν το πρώτο στον Κουέντιν Ταραντίνο, το δεύτερο στον Μάικλ Ντάγκλας, το τρίτο στην Τζέιν Φόντα κι έμειναν και τα τρία στην Ιστορία. Because they Cannes.
