Μόνο το βλέμμα της αρκούσε για να μην την ξεχάσεις ποτέ. Εσύ, εγώ, οι σκηνοθέτες, η Ιταλία του ’60, η Ιταλία σήμερα, ο κόσμος όλος. Αυτό το εξωφρενικά ιδιαίτερο βλέμμα, παρόν και απόν ταυτόχρονα. Και άλλες απίστευτες γυναίκες έμειναν στην ιστορία της μεγάλης οθόνης για τις ερμηνείες, την ομορφιά τους, την ιδιαίτερη προσωπικότητά τους. Μα τη Μόνικα Βίτι τη θυμόμαστε κυρίως γι’ αυτό το βλέμμα.
Χθες, η Μόνικα «έφυγε». Χτυπημένη για πάνω από μία δεκαετία από το Αλτσχάιμερ, σε ηλικία 90 ετών. Τον θάνατό της γνωστοποίησε ο πρώην δήμαρχος της Ρώμης και κριτικός κινηματογράφου Βάλτερ Βελτρόνι, αμέσως μόλις το έμαθε από τον επί 47 χρόνια σύντροφό της Ρομπέρτο Ρούσο. «Αντίο Μόνικα Βίτι, αντίο στη βασίλισσα του ιταλικού σινεμά. Η σημερινή είναι μια ημέρα μεγάλης θλίψης, μια μεγάλη καλλιτέχνις και μια μεγάλη Ιταλίδα χάθηκε», ανέφερε ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού.
Πολλά γράφτηκαν για τον θάνατό της, ακόμη περισσότερα για τη ζωή της, και είναι όλα αλήθεια: «βασίλισσα του ιταλικού σινεμά» την είπαν, «μούσα του Αντονιόνι», «εκθαμβωτική ηθοποιό». «Η ηθοποιία ήταν η σωτηρία μου. Αν δεν ήμουν ηθοποιός, ίσως να είχα αυτοκτονήσει» έχει γράψει η ίδια στην αυτοβιογραφία της («Sette sottane», εκδ. Sperling & Kupfer, 1993). Φυσικά, ούτε αυτοκτόνησε, μα ούτε απλή ηθοποιός έγινε: σπουδαία ηθοποιός – αυτό έγινε.
Γεννημένη το 1931 στη Ρώμη ως Μαρία Λουίζα Τσετσιαρέλι, πολύ γρήγορα έγινε η Μόνικα Βίτι, η πρωταγωνίστρια των Λουίς Μπουνιουέλ («Το Φάντασμα της Ελευθερίας», 1974), Ντίνο Ρίζι («That’s How We Women Are», 1971), Μάριο Μονιτσέλι («The Girl with the Pistol», 1968 κ.ά.), Τζόζεφ Λόουζι («Modesty Blaise», 1966), μα κυρίως του Μικελάντζελο Αντονιόνι, με τον οποίο ήταν και ζευγάρι για αρκετά χρόνια (η ίδια τον εγκατέλειψε, εξαιτίας της συναισθηματικά πλουραλιστικής ζωής του…).
Ηδη από την εφηβεία της διεκδίκησε το όνειρό της. Πράγματι, αμέσως μετά τις σπουδές της στην Εθνική Δραματική Σχολή της Ρώμης, άρχισε να εργάζεται αρχικά σε μικρούς ρόλους, ωσότου να συναντήσει, στα 28 της χρόνια, τον Αντονιόνι. Η τριλογία του «Περιπέτεια», «Νύχτα», «Εκλειψη» ανήκει και στην ίδια (τόσο ισχυρό ήταν το ερμηνευτικό της αποτύπωμα), στην «Κόκκινη Ερημο» απέδωσε μοναδικά τις υπαρξιακές αναζητήσεις του σκηνοθέτη, ωστόσο ήταν εξαιρετική και σε κωμικούς ρόλους (κυρίως στις ταινίες του Μονιτσέλι τη δεκαετία του ’70). Συμπρωταγωνιστές της επίσης διάσημοι ηθοποιοί, όπως οι Αλέν Ντελόν και Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, τους οποίους φυσικά «αποτελείωνε» με εκείνο το βλέμμα της – που δεν τους κοίταζε ποτέ, ακόμη κι αν ήταν καρφωμένο επάνω τους!
Αλλοτε θερμή, άλλοτε ψυχρή, αποφασιστική μα και «χαμένη» σε κάτι που μόνο εκείνη ήξερε, η Μόνικα Βίτι ήταν πάνω απ’ όλα αγέρωχη, ορμητική και πάντοτε με μια λαχτάρα για την αναζήτηση μιας «ετερότητας του απόλυτου που μόνο η τέχνη της υποκριτικής μπορεί να προσφέρει σε όσους την αντέξουν» (όπως είχε πει για εκείνη ο Αντονιόνι).
Η Μόνικα Βίτι ήταν μια πανέμορφη γυναίκα και μια ηθοποιός χαρακτήρων: «Ολα είναι μπερδεμένα: η ζωή, οι χαρακτήρες. Αρα είναι όλα ψεύτικα; Οχι, ειδικά οι χαρακτήρες είναι αληθινοί!», έλεγε η ίδια. Και πώς να μην ισχύει κάτι τέτοιο, καθώς η ίδια έδινε ζωή σε κάθε ρόλο, δραματικό ή κωμικό, που ενσάρκωνε, δίχως να διστάζει να δείχνει πως δεν νοιάζεται να τσαλακώσει την αψεγάδιαστη εικόνα της (κάτι που, φυσικά, ποτέ δεν συνέβη!). Η ίδια, τα τελευταία χρόνια, «επέλεξε» να ξεχάσει και κάθε καρέ της ζωής της. Αν και ποτέ δεν θα μάθουμε τι πραγματικά συνέβαινε μέσα της, καθώς ποτέ δεν μπορέσαμε να αποκρυπτογραφήσουμε πλήρως το βλέμμα της. Θα τη θαυμάζουμε, όμως, και θα την αγαπάμε πάντα ακριβώς γι’ αυτό…
