ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ
Παρ’ όλο που χαίρει μίας από τις μακροβιότερες καριέρες στο Χόλιγουντ, ο Τομ Χανκς δεν παύει να μας εκπλήσσει με την ατελείωτη προσαρμοστικότητά του σε ρόλους όλων των ειδών, για να γελάς, να κλαις, να σκέφτεσαι ή απλώς να διασκεδάζεις. Με μία εξαίρεση όμως: ποτέ δεν έπαιξε τον «αντι-ήρωα». Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο ο Χανκς είναι αξιαγάπητος σε όλους τους ρόλους του.
Δεν πρόκειται για σύμπτωση φυσικά. Γνωρίζει ότι αυτό που τον συγκινεί, σε όλα τα πράγματα, είναι η αγάπη. Γι’ αυτό και είτε μιλάει για τη δουλειά του, τα παιδιά και τα εγγόνια του, την Ελληνοαμερικανίδα σύζυγό του Ρίτα Γουίλσον, τον κορονοϊό ή την κατάσταση των πραγμάτων ο κοινός παρονομαστής είναι πάντα το συναίσθημα.
Στην τελευταία του ταινία «News of the world» (Netflix), σε σκηνοθεσία του Πολ Γκρίνγκρας, παίζει έναν Τεξανό του 1870 ο οποίος δουλεύει ως αγγελιαφόρος ειδήσεων πηγαίνοντας από τον έναν τόπο στον άλλο, ενώ αναγκάζεται να σώσει ένα κοριτσάκι παρά τη θέλησή του. Η 13χρονη Γερμανίδα συμπρωταγωνίστριά του, Ελενα Ζένγκελ, επέδειξε πρώτα το τρομερό ταλέντο της στον ρόλο ενός παιδιού με ψυχολογική διαταραχή στην ταινία «System crasher» (2019).
• Εχετε δουλέψει με πολλούς συναδέλφους σας αλλά μάλλον για πρώτη φορά με ένα κορίτσι από τη Γερμανία. Τι έχετε να πείτε για την Ελενα Ζένγκελ;
Είναι εξαιρετική! Είχαμε πολλές συζητήσεις πριν αρχίσουμε το γύρισμα γύρω από τον χαρακτήρα της Γιοχάνα που ερμηνεύει η Ζένγκελ. Ξέραμε ότι χωρίς το σωστό καστ δεν θα είχαμε ταινία. Δεν αναζητήσαμε μόνο ένα παιδί-ηθοποιό με πείρα, αλλά ένα παιδί με δυναμική παρουσία. Γνώρισα την Ελενα λίγο πριν αρχίσουμε την ταινία, στο Νέο Μεξικό, όταν ήταν ακόμα 11 χρονών.
Μιλούσε αγγλικά και είχε ήδη πείρα με τη διαδικασία κινηματογράφησης – αισθανόμουν ότι βιώναμε την περιπέτεια αυτή μαζί. Δεν επικεντρωθήκαμε τόσο στους διαλόγους και στο τεχνικό κομμάτι της δουλειάς. Η Ελενα είναι πάντα παρούσα 100%, σχεδόν με εξωπραγματικό τρόπο. Τα μάτια της είναι απόλυτα εκφραστικά και ζωντανά ενώ η ουσία του ρόλου της απέρρεε από μέσα της ασυνείδητα – ένα χάρισμα που, να σας πω την αλήθεια, μακάρι να το είχα κι εγώ.
Υπήρχαν στιγμές στο γύρισμα που έλεγα μέσα μου μακάρι να ήταν το ίδιο εύκολες για μένα όπως για την Ελενα. Δεν σκεφτόταν, μόνο βίωνε. Παίζαμε λίγο και μετά κάναμε αυτό που έπρεπε να κάνουμε για τη σκηνή, έτσι απλά, χωρίς να διερωτιόμαστε… Ηταν δώρο για όλους μας… Πιστεύω ότι θα τη δούμε να ζωντανεύει πολλούς χαρακτήρες!
• Πριν από 18 χρόνια συνεργαστήκατε με τον Πολ Νιούμαν στο «Road to perdition» («Ο δρόμος της απώλειας») του Σαμ Μέντες. Πώς θυμάστε την εμπειρία σας αυτή;
Δεν θα έλεγα ότι ακολουθούσε μια τεχνική ο Πολ Νιούμαν. Η ουσία της τέχνης του ήταν μια απόλυτη απλότητα, ειλικρίνεια και ηρεμία. Δεν προσπαθούσε να φανεί ο καλύτερος ή να τραβήξει όλη την προσοχή. Ηταν σαν να αγκάλιαζε μια σκηνή… Δεν θα το ξεχάσω ποτέ.
• Τι έχετε να πείτε για τον δικό σας ρόλο τώρα; Πώς του δίνετε σάρκα και οστά και προπαντός πώς τον εμποτίζετε με συναίσθημα;
Εχει να κάνει με μια ενστικτώδη διαδικασία. To συναίσθημα εδώ όμως ορίζεται από το μυθιστόρημα της Πολέτ Τζάιλς και τη διασκευή του Πολ Γκρίνγκρας. Ο συναισθηματικός κόσμος του χαρακτήρα που ερμηνεύω επηρέαζε την ψυχοσωματική κατάστασή μου.
Ετσι ώστε ένιωθα πως καταλάβαινα τον άνθρωπο αυτό, τους λόγους που έπραττε όπως έπραττε, τη σημασία του παρελθόντος του και του χρέους που αισθανόταν να παρουσιάσει τις ειδήσεις του κόσμου μέσα σε ένα μεγαλύτερο πλαίσιο, πέρα από τις ιδιωτικές συνθήκες των αναγνωστών του.
Σε προσωπικό επίπεδο στην αρχή δεν ήθελε να πάρει την ευθύνη του κοριτσιού. Ισως γιατί διαισθανόταν ότι αυτό θα σήμαινε και γι’ αυτόν μια βουτιά στο καζάνι των συναισθημάτων… Σαν να περνούσε μέσα από τον Γολγοθά της πατρότητας μέσα σε μόνο έξι μέρες, ένα συναισθηματικό ταξίδι που για εμάς τους ηθοποιούς διήρκεσε τρεις μήνες.
• Η διάδοση των ειδήσεων γίνεται πολύ διαφορετικά σήμερα και από πολλές πηγές, ωστόσο αντιμετωπίζουμε ακόμα, και ίσως πιο πολύ τώρα, το θέμα της σωστής και αμερόληπτης πληροφόρησης.
Οποτεδήποτε σχολιάζεις τα ΜΜΕ ή ας πούμε τους τρόπους διάδοσης των ειδήσεων, σχολιάζεις επίσης έμμεσα και την παρούσα κατάσταση – όπου γνώμες εκφέρονται ως γεγονότα ενώ πλασάρονται ως καταναλώσιμα αγαθά. Στην εποχή μου οι εκφωνητές δεν ανακοίνωναν τίποτα αν δεν είχε πρώτα διασταυρωθεί από πολλαπλές πηγές. Αυτό δεν συμβαίνει πια. Δεν ξέρω αν κανείς πια μεταδίδει πραγματικές ειδήσεις. Ολοι ψάχνουν να βρουν αυτό που θέλουν ν’ ακούσουν στο διαδίκτυο, ώστε να επιβεβαιώσουν αυτό που ήδη πιστεύουν.
Στη δική μου γενιά τα νέα δεν εκπροσωπούσαν πάντα τα συμφέροντα κάποιου, ενώ συχνά γινόταν απευθείας μετάδοση. Οι βραδινές ειδήσεις τότε προέρχονταν από έγκυρες πηγές, που μάλιστα υπόσχονταν την επαλήθευσή τους. Η πληροφόρηση θεωρούνταν μέρος του κοινού συμφέροντος, ώσπου εμφανίστηκαν τα καλωδιακά κανάλια. Τώρα ακούμε ειδήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, μέσα από πολλά φίλτρα. Η ταινία προσφέρει μια ναΐφ εικόνα της σημασίας της πληροφόρησης, όπου ένα άνθρωπος αναλαμβάνει να μεταδώσει τα νέα που αφορούν την κοινότητα και το κοινό συμφέρον.
• Εχετε πει πως ενδιαφέρεστε για την Ιστορία. Νομίζετε πως η ταινία αυτή έχει ιστορική αξία;
Είναι γεγονός ότι υπήρχαν αγγελιαφόροι που μετέδιδαν τα νέα από πόλη σε πόλη, το αντίστοιχο των κοινωνικών δικτύων σήμερα. Είναι επίσης αλήθεια ότι υπήρχαν παιδιά λευκών που τα έπαιρναν και τα ανέθρεφαν οι Ινδιάνοι σαν να ήταν δικά τους, τα περισσότερα από τα οποία δεν ήθελαν να γυρίσουν πίσω στις κοινότητες των λευκών.
Παρ’ όλο που η ταινία δεν αναφέρεται σε κάποιο συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός, οι πληροφορίες είναι λίγο-πολύ σωστές. Μάλιστα το ταξίδι των αγγελιαφόρων από το ένα μέρος στο άλλο διαρκούσε έξι μέρες γιατί ο μόνος τρόπος μετακίνησης ήταν η άμαξα με άλογα. Αυτό πάλι δίνει μια άλλη υπόσταση στον γεωγραφικό χώρο και τον χρόνο της ταινίας καθιστώντας τους αναπόσπαστα στοιχεία της πλοκής.
• Αναρωτιέμαι αν υπήρχε αυτή η δουλειά σήμερα πώς θα μεταδιδόταν το ζήτημα του εμβολίου κατά του κορονοϊού.
Οταν ήμουν μικρό παιδί, γύρω στο 1961, η πολιομυελίτιδα ήταν ακόμα μέρος της ζωής μας… Θυμάμαι πως όλη μου η οικογένεια μπήκε στο αυτοκίνητο μια μέρα και πήγαμε να εμβολιαστούμε. Ο καθένας μας πήρε το εμβόλιο σε μορφή κύβου ζάχαρης. Δεν υπήρξε καμία αμφισβήτηση ότι ήταν για το κοινό συμφέρον. Δεν υπήρξε αμφισβήτηση για το γεγονός ότι η επιστήμη είχε δουλέψει για να εξαλείψει μια θανατηφόρα και παραλυτική ασθένεια. Σήμερα βρισκόμαστε σε μια παρόμοια κατάσταση.
Υπάρχει μια συνέργεια πολλών παραγόντων για το κοινό καλό όλων μας. Αν όμως δεν θες να πιστέψεις στα οφέλη του εμβολίου για τον Covid-19, μην πιστεύεις και υπόμεινε τις συνέπειες. Είναι γεγονός ότι μέσα σε λίγους μήνες έχουμε χάσει πάνω από 500 χιλιάδες ζωές. Δεν μπορώ να το διανοηθώ πώς δεν το ακούμε αυτό κάθε μέρα, κάθε ώρα στις ειδήσεις. Ελπίζω να κάνουμε όλοι το εμβόλιο και όλοι να συμβάλουμε στον στόχο αυτό.
• Οταν νοσήσατε εσείς και η σύζυγός σας από τον κορονοϊό, όλος ο κόσμος ενδιαφέρθηκε για σας. Ποια ήταν η αντίδρασή σας;
Νομίζω ότι πήραμε τη σωστή απόφαση να διατηρήσουμε μια στάση διαφάνειας, παραμένοντας ανοιχτοί και ειλικρινείς σε ό,τι αφορούσε την κατάστασή μας. Ενας γενικότερος φόβος για την υγεία μας έπεται της διάγνωσης του κορονοϊού συνήθως. Εγώ ας πούμε έχω διαβήτη τύπου β’, ενώ η γυναίκα μου έχει περάσει καρκίνο. Μας φρόντισαν όμως πολύ καλά και μετά από τρεις ημέρες ήμασταν σίγουροι ότι θα το ξεπερνούσαμε.
Αυτό ήταν το ένα μέλημά μας. Το άλλο ήταν να μη μεταδώσουμε την αρρώστια σε άλλους. Υπάρχουν απλά μέτρα, όπως να φοράμε μάσκες, να πλένουμε τα χέρια μας, να κρατάμε αποστάσεις και να κάνουμε καραντίνα αν χρειάζεται. Δεν καταλαβαίνω πώς γίνεται ο μέσος άνθρωπος να μην έχει την αίσθηση της ευθύνης -ή αν θέλετε να το πείτε συμπόνια- ώστε να προστατεύσει τον εαυτό του και τους άλλους με τον ίδιο τρόπο που θα οδηγούσε το αυτοκίνητό του πιο αργά μέσα σε μια σχολική ζώνη. Ο κορονοϊός είναι μια δοκιμασία για όλους μας, αλλά για κάποιους το πάθημα δεν έχει γίνει ακόμα μάθημα.
• Από το 1870, την εποχή που διαδραματίζεται η ταινία, ώς σήμερα έχουν περάσει 150 χρόνια. Πώς αξιολογείτε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις ΗΠΑ;
Νομίζω ότι η Ιστορία είναι μια αλυσίδα «καταραμένων» γεγονότων… Δεν είμαι σίγουρος ότι έχουμε κάνει πραγματική πρόοδο από τότε. Εχουμε νόμους και ανθρώπινα δικαιώματα που δεν υπήρχαν τότε. Βρισκόμαστε όμως ακόμα σε μια διχασμένη χώρα, όπου το 50% του πληθυσμού βλέπει από δω και το άλλο 50% από κει.
• Τι σκέψεις έχετε για το μέλλον της χώρας;
Ζούμε σε δημοκρατική χώρα, οπότε είναι σίγουρο ότι θα συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε διχόνοιες και δυσκολίες. Κάποιες φορές αισθανόμαστε ότι δεν πάμε πουθενά, άλλες πάλι ότι όλοι ενωνόμαστε. Πάντως δεν πιστεύω στη μαγεία ούτε στα ψέματα.
• Σας έχουμε δει σε πολλούς ρόλους στους οποίες ο ήρωας παλεύει για την επιβίωσή του, όπως άλλωστε και σε αυτήν την ταινία. Επηρεάζουν τέτοιοι ρόλοι τη στάση σας στη ζωή;
Ναι, προσπαθώ να απολαμβάνω και να εκτιμώ την κάθε κατάσταση τη στιγμή που συμβαίνει. Ο χαρακτήρας που ερμηνεύω, ο Captain Jefferson Kyle Kidd, πολέμησε στον εμφύλιο υπέρ των ηττημένων και έχασε τη γυναίκα του από αρρώστια ενώ έλειπε πέντε χρόνια στον πόλεμο. Πώς στο καλό συνεχίζεις τη ζωή σου μετά από όλα αυτά; Νομίζω όμως ότι, άσχετα με το αν πέρασες ή δεν πέρασες μια καλή ζωή, αργά ή γρήγορα θα έχεις παρόμοιους προβληματισμούς. Είμαι 64 χρονών.
Τα πράγματα που με ενδιαφέρουν τώρα είναι οι σχέσεις μου με τους ανθρώπους που αγαπώ και οι στιγμές που περνώ μαζί τους, τις οποίες δεν θα μπορούσα να αναπαράγω σε ένα κινηματογραφικό γύρισμα. Εχω ένα υπέροχο επάγγελμα που μου δίνει μεγάλη χαρά και ευχαρίστηση, αλλά δεν έχει τη σπουδαιότερη σημασία στη ζωή μου. Μάλιστα όταν πάω στη δουλειά αισθάνομαι ότι είμαι λίγο εγωιστής ή ότι μου κλέβουν κάτι πολύτιμο – τον χρόνο μου με αυτούς που θα μου λείψουν και θα τους λείψω.
• Πώς αισθάνεσθε γενικά για τον παράξενο καιρό που ζούμε;
Σίγουρα είναι παράξενος ο καιρός μας, αλλά πότε δεν ήταν; Οταν μιλάμε για τον παλιό καιρό, τι εννοούμε; Πριν από πέντε χρόνια, όταν βουλευτές αποκαλούσαν τον πρόεδρο Ομπάμα προδότη; Ή πριν από 16 χρόνια, όταν πολεμούσαμε στη Μέση Ανατολή; Ή όταν ήμουν εγώ μικρός και μας απασχολούσαν ο πόλεμος στο Βιετνάμ και το Γουότεργκεϊτ; Η ζωή φέρνει το ένα μετά το άλλο και δεν σταματάει μέχρι να αποφασίσουμε εμείς να αλλάξουμε τις πιο προσωπικές μας συνήθειες. Νομίζω ότι όλοι έχουμε στιγμές που ξυπνάμε ένα πρωί συνειδητοποιώντας ότι θα ήταν καλύτερα αν φροντίζαμε λιγάκι και τον γείτονα μας…
Πότε αρχίζουμε να συμμετέχουμε στο κοινό συμφέρον; Οταν χτυπάει ένας τυφώνας μια πόλη, όλοι δουλεύουν μαζί βοηθώντας ο ένας τον άλλο. Οταν ξαναχτίσουν την πόλη τους, επιστρέφουν στις παλιές τους διχόνοιες. Μπορούμε όμως να συνεχίσουμε να ζούμε όπως στις μέρες του τυφώνα. Αυτό προσπαθώ να κάνω. Προσέχω να καταλάβω ποιος έχει ανάγκη από λίγη προσοχή σήμερα… Οταν αποφασίζουμε να κάνουμε το σωστό που μας υπαγορεύει ο κοινός νους, τι γίνεται τότε; Καλά πράγματα.
