Κατασκοπικά ταξίδια στον χρόνο και μια ελληνο-βουλγαρική μαύρη κωμωδία

Tenet (Ην. Βασίλειο, ΗΠΑ, 2020, 150’)

● Σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν

● Ηθοποιοί: Τζον Ντέιβιντ Γουόσινγκτον, Ρόμπερτ Πάτινσον, Ελίζαμπεθ Ντεμπίκι

Οπλισμένος μόνο με μία λέξη, το «Tenet», ο επονομαζόμενος Πρωταγωνιστής αναλαμβάνει μια μυστηριώδη αποστολή για να σώσει τον κόσμο, με φόντο το αινιγματικό σύμπαν της διεθνούς κατασκοπίας, σε συνθήκες που τέμνουν τη διάσταση του χρόνου.

Ενας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της εποχής μας, ο Κρίστοφερ Νόλαν του «Memento», του «Dark Knight», του «Inception», αλλά και της «Δουνκέρκης», επιστρέφει στο σινεμά του φανταστικού και των παιχνιδιών με τις εναλλακτικές πραγματικότητες, σε μια ταινία δράσης-σπαζοκεφαλιά. Ταυτόχρονα, επωμίζεται το βάρος της πρώτης μεγάλης κινηματογραφικής ταινίας που βγαίνει, ταυτόχρονα, στις αίθουσες όλου του κόσμου (πλην Νέας Υόρκης και Λος Αντζελες, των οποίων η λειτουργία ακόμα απαγορεύεται), μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, από την οποία όλοι περιμένουν από τον κορεσμό της ανάγκης τους για κινηματογραφική ψυχαγωγία μέχρι… τα εισιτήρια στο box office. Η δική μας γνώμη, στο φύλλο της Παρασκευής, 28 Αυγούστου.

▶ COOL ΤΥΜΒΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ, ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, TOWN CINEMAS, VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, VILLAGE ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, VILLAGE ΠΑΓΚΡΑΤΙ, VILLAGE ΦΑΛΗΡΟ, ΑΕΛΛΩ CINEMAX, ΑΘΗΝΑΙΑ ΚΟΛΩΝΑΚΙ, ΑΘΗΝΑΙΟΝ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ, ΑΙΓΛΗ ΖΑΠΠΕΙΟΥ, ΑΙΓΛΗ ΣΑΡΩΝΙΔΑ, ΑΙΓΛΗ ΧΑΛΑΝΔΡΙ, ΑΛΕΞ Π. ΡΑΦΤΗ, ΑΛΙΚΗ ΔΡΟΣΙΑ, ΑΜΑΡΥΛΛΙΣ, ΑΝΕΣΙΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ, ΑΡΙΑΝ, ΑΡΚΑΔΙΑ, ΑΡΤΕΜΙΣ, ΑΣΤΕΡΙ ΙΛΙΟΝ, ΑΣΤΡΟΝ ΛΟΥΤΣΑ, ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΪΔΑΡΙ, ΚΟΡΑΛΛΙ ΣΑΡΩΝΙΔΑ, ΛΙΛΑ, ΜΑΡΙΑ-ΕΛΕΝΑ ΑΓ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ, ΜΑΡΙΛΕΝΑ, ΜΠΟΜΠΟΝΙΕΡΑ, ΠΕΡΑΝ, ΡΙΑ ΒΑΡΚΙΖΑ, ΣΙΝΕ ΓΑΛΑΤΣΙ, ΣΙΝΕ ΚΕΚΡΩΨ ΚΟΡΩΠΙ, ΣΙΝΕ ΠΑΛΛΗΝΗ, ΣΙΝΕ ΩΡΩΠΟΣ, ΣΙΣΣΥ Ν. ΜΑΚΡΗ, ΣΠΟΡΤΙΝΓΚ, 3 ΑΣΤΕΡΙΑ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΤΡΙΑΝΟΝ, ΦΛΟΙΣΒΟΣ, ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ

Τιμώμενος επισκέπτης (Guest of honour, Καναδάς, 2019, 105’) ★★½☆☆

● Σκηνοθεσία: Ατόμ Εγκογιάν

● Ηθοποιοί: Ντέιβιντ Θιούλις, Λέιλα ντε Ολιβέιρα, Λουκ Γουίλσον

Η Βερόνικα, νέα, όμορφη και πρόσφατα αποφυλακισμένη για το έγκλημα της σεξουαλικής κακοποίησης, κουβεντιάζει με τον ιερέα Γκρεγκ – στην εκκλησία του θα κηδευτεί ο πατέρας της, Τζιμ, κι εκείνη αναζητά θετικά στοιχεία του χαρακτήρα του για να μεταφέρει στον παπά, εκτός από το ότι φρόντιζε το κουνέλι της όσο ήταν φυλακή. Με διαδοχικά φλας μπακ, ανακαλύπτουμε τις καθοριστικές στιγμές στη ζωή της Βερόνικα, του Τζιμ και της οικογένειάς τους, τις πράξεις που οδήγησαν σε μια ανυπέρβλητη ενοχή, τους τρόπους με τους οποίους προσπάθησαν να κρύψουν τα στραβά και να προσποιηθούν πως αγαπιούνται.

Τα χρόνια των αριστουργηματικών ταινιών του Ατόμ Εγκογιάν («The Adjuster», «Exotica», ώς «Το γλυκό πεπρωμένο») έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Ωστόσο, το ταλέντο του Καναδο-Αρμένιου δημιουργού να στήνει πολύπλοκες οικογενειακές σχέσεις και να τις «φωτίζει» (παρέα με τον σταθερό φωτογράφο του, Πολ Σαροσί) με υποβλητικά εσωτερικά πλάνα που πάντα περιβάλλουν ονειρικά μυστικά, είναι το χάρισμά του κι επιβιώνει κι εδώ. Παρά τη δομή του ψηφιδωτού, εξαντλητική για τα δεδομένα της ιστορίας του, παρά τη μεγάλη ερμηνεία του Θιούλις που… εκθέτει τους συμπρωταγωνιστές του, παρά την αμηχανία μπροστά στην τεχνολογία, ένα σενάριο που έχει προσαρμόσει σ’ αυτά που θέλει να «δηλώσει», με κόστος την αληθοφάνεια και την κοινή λογική (τι κρίμα που οι αναγνωρισμένοι σκηνοθέτες υποτιμούν τον script editor) και τη διαρκώς «σημαντική» μουσική που υπογραμμίζει κάθε σκηνή, ακόμα κι έτσι, κάτω από τη σοβαροφανή επίφαση, κρύβεται ένας σκηνοθέτης που, κάθε τόσο, μας θυμίζει γιατί τον αγαπήσαμε.

Ο πατέρας (Bashtata, Βουλγαρία, Ελλάδα, 2019, 87’) ★★★☆☆

● Σκηνοθεσία: Κριστίνα Γκρόζεβα, Πέταρ Βαλτσάνοφ

● Ηθοποιοί: Ιβάν Μπαρνέφ, Ιβάν Σάβοφ

Το δημιουργικό ζευγάρι πίσω από τις αιχμηρές ταινίες κοινωνικής καταγγελίας, «Το μάθημα» και «Glory», στρέφεται προς τα μέσα, προς την απώλεια, την υπαρξιακή απορία, τη δυσκολία επικοινωνίας, το διαβολεμένα μπλεγμένο κουβάρι που είναι οι σχέσεις με τους γονείς και, σε μια ελληνο-βουλγαρική μαύρη κωμωδία, κερδίζει το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι.

Ο Πάβελ, σαρανταπεντάχρονος διαφημιστής εγκατεστημένος στη Σόφια, επιστρέφει στο χωριό του για την κηδεία της μητέρας του, Βαλεντίνα. Εκεί θα διαπιστώσει ότι ο μπαμπάς του, ο ανέκαθεν αυταρχικός κι εγωκεντρικός ζωγράφος Βασίλ, με ανομολόγητη ενοχή για την υποτίμηση της γυναίκας του, ακολουθεί τις συμβουλές ενός τοπικού γκουρού, προκειμένου να τη «συναντήσει» στο δάσος και της μιλήσει μια τελευταία φορά. Ο Πάβελ θα καθυστερήσει την επιστροφή του στην πόλη, τρέχοντας πίσω από τον πατέρα του για να τον αποτρέψει.

Ταινία κυριολεκτικού και συναισθηματικού δρόμου, λειτουργεί με την κάμερα στο χέρι για αμεσότητα και με μια καλοδουλεμένη αίσθηση κυνισμού, που συνδέει τα μεγάλα ζητήματα της ζωής, όπως ο θάνατος, με τα ελαφρώς μικρότερα, όπως μια καλή, αυθεντική μαρμελάδα κυδώνι. Χάρη στο μελετημένο σενάριο και δύο θαυμάσιες ερμηνείες, βγάζει χαρακτήρες από το τίποτα, με δύο λέξεις, δύο αναφορές στην κοινή, με τον θεατή, συνείδηση. Χωρίς οι φευγαλέες, πικρά διασκεδαστικές, αναφορές στη μετα-κομμουνιστική Βουλγαρία να χάνονται, αυτή τη φορά οι Γκρόζεβα και Βαλτσάνοφ, ανεβάζοντας την ενέργεια στη βουλγαρική επαρχία με θαυμάσια ευρήματα (από την απόδραση μ’ ένα γεμάτο κολοκύθες κάρο ώς την επίσκεψη στο δεδομένα διεφθαρμένο τοπικό ιατρείο), επικεντρώνονται κυρίως στην έλλειψη επικοινωνίας αγαπημένων ανθρώπων, στην παραδοσιακή ανδρική άρνηση του συναισθήματος («ό,τι κι αν είναι, θα το κατουρήσω και θα περάσει»), στον καθοριστικό και ποτέ αναγνωρισμένο ρόλο της γυναίκας, στην απώλεια, σ’ όλα τα πράγματα που κάποιος λέει και δεν μπορεί να πάρει πίσω, τα πράγματα που δεν λέει ώσπου να είναι πολύ αργά. Κι αυτά, τα βαθιά και συνταρακτικά, τα διατυπώνει με όχημα ένα «αταίριαστο δίδυμο» κι ένα χαμόγελο που δεν εγκαταλείπει.

▶ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΧΑΛΑΝΔΡΙ, ΕΚΡΑΝ, ΦΛΕΡΥ

Η γκαρσονιέρα (The apartment, ΗΠΑ, 1960, 125’) ★★★★☆

● Σκηνοθεσία: Μπίλι Γουάιλντερ

● Ηθοποιοί: Τζακ Λέμον, Σέρλι ΜακΛέιν, Φρεντ ΜακΜάρεϊ

Ο Μπαντ Μπάξτερ είναι ένας αφανής υπάλληλος σε μια μεγάλη ασφαλιστική εταιρεία, με άλλους 31.258 υπαλλήλους, στη Νέα Υόρκη του 1959. Ο τρόπος που ο Μπαντ έχει βρει για να ξεχωρίσει και ν’ ανέλθει στην εταιρική αλυσίδα είναι ότι διαθέτει το όμορφο διαμέρισμά του στους παντρεμένους προϊσταμένους του που, τακτικά, το χρησιμοποιούν ως «γκαρσονιέρα» για να στεγάσουν τους παράνομους δεσμούς τους, αφήνοντας τον Μπαντ να ξεροσταλιάζει στο πεζοδρόμιο. Ομως ο κόμπος θα φτάσει στο χτένι όταν αρχίσει να χρησιμοποιεί το σπίτι του ο διευθυντής του, για να φέρνει τη νόστιμη χειρίστρια του ασανσέρ των γραφείων, με την οποία ο Μπαντ είναι τσιμπημένος.

Μέσα από τη φόρμα της κομεντί –ακόμα καλύτερα, αυτού που κατόπιν ονομάστηκε «δραμεντί»– ο Μπίλι Γουάιλντερ χτίζει μια ταινία αφοπλιστικά μοντέρνα, πικρή και πολιτική. Σ’ αυτό το γαϊτανάκι μπερμπαντιάς και ψεμάτων, οι δύο κεντρικοί ήρωες, η σπινθηροβόλα Φραν Κούμπελικ της Σέρλι ΜακΛέιν και ο Μπαντ του Τζακ Λέμον, με την τόσο τέλεια ισορροπία δράματος και σωματικής κωμωδίας, είναι και θύτες και θύματα εκμετάλλευσης, αμφιλεγόμενοι, συμφεροντολόγοι, πιόνια στη σκακιέρα του ταξικού διαχωρισμού και της γυναικείας υποτίμησης. Κι όμως, η μαεστρία του Μπίλι Γουάιλντερ δίνει σ’ όλη αυτή τη σκοτεινιά εκπληκτική χάρη κι ένα χιούμορ που σπάει κόκαλα, αλλά τα γιατρεύει κιόλας.