Ο Σωτήρης Δημητρίου λατρεύει το σινεμά. Και οι σκηνοθέτες το έργο του. «Η σχέση μου μαζί του είναι άκρως αμφίδρομη», λέει. Τα κείμενά του αποτελούν ανεξάντλητη δεξαμενή για τον ελληνικό κινηματογράφο. Από το 1993, που ο Σωτήρης Γκορίτσας παρουσίασε το πολυβραβευμένο «Απ’ το χιόνι», έχουν γυριστεί εννέα ταινίες (3 μεγάλου μήκους και 6 μικρού μαζί με «Το κρίμα» του Δημήτρη Παπαναστασίου, που γυρίζεται αυτό το διάστημα) βασισμένες σε έργα του.
Οι άλλες δύο μεγάλου μήκους είναι «Η ζωή ενάμισι χιλιάρικο» (1995) της Φωτεινής Σισκοπούλου βασισμένη στο διήγημα «Ο λεηλάτης» και «Τα οπωροφόρα της Αθήνας» (2010) του Νίκου Παναγιωτόπουλου.
Μεθαύριο Κυριακή (19/4) παρουσιάζεται το αφιέρωμα «5 διηγήματα + 5 ταινίες». Το διοργανώνουν ο χώρος «El Viaje» και το βιβλιοπωλείο «Βιβλιοστάτης». H είσοδος είναι δωρεάν και οι θεατές θα δουν τις ταινίες και θα ακούσουν τον Σωτήρη Δημητρίου να σχολιάζει τα πέντε διηγήματά του, τα οποία ενέπνευσαν τους νέους σκηνοθέτες.
Μαζί του θα συζητήσουν οι: Γιάννης Καραπιπερίδης, Κώστας Μαχαίρας και Κωνσταντίνος Σαμαράς.
«Για κάποιον σαν κι εμένα, που κάνει σκιερούς ήρωες, έχει ενδιαφέρον να τους δει αναστημένους, με σάρκα και οστά στο πανί. Οταν δέχομαι την πρόταση να μεταφέρει κάποιος ένα διήγημά μου στο σινεμά, αισθάνομαι μεγάλη τιμή. Ο ορίζοντας έχει άπειρα σημεία και θεωρώ τιμητικό να στρέψει κανείς την προσοχή του επάνω σου», μας λέει. Και δηλώνει ότι άλλο η συγγραφή και άλλο η σκηνοθεσία.
«Τη μεταφορά δεν τη θεωρώ καν αναδημιουργία, αλλά δημιουργία εξ αρχής. Προτρέπω τους σκηνοθέτες να πάρουν την αφορμή για να κάνουν το δικό τους. Οσο πιο πολύ αυθαιρετούν τόσο πιο ικανοποιημένος είμαι. Σαν θεατής έχω αγωνία να δω πού θα πάει το πράγμα, δεν θέλω να δω την εικονογράφηση του διηγήματος».
Από τις ταινίες που έχουν γυριστεί, ξεχωρίζει κάποια;
«Ισως, αλλά μόνο για λόγους συναισθηματικούς. Αλλιώς, και οι εννέα είναι υπέροχες. Οπως υπέροχα είναι όλα στην τέχνη. Ξέρετε σ’ αυτές τις δουλειές γιατί βγαίνει πάντα κάτι καλό; Γιατί οι δημιουργοί τους δεν κινούνται από τα ελατήρια του οικονομικού κέρδους και τις φιλοδοξίες της πασαρέλας. Εχουν το μεράκι. Κι αν αυτό που έκαναν δεν αρέσει στον έναν, θα αρέσει στον άλλον. Αυτή είναι η μαγεία της τέχνης. Ενα κι ένα δεν κάνουν δύο, αλλά χίλια, δύο χιλιάδες… οπότε δεν έχει νόημα ούτε καν η κριτική. Ο Τσέχοφ είχε πει ότι η κριτική είναι η μύγα που κολλάει στα καπούλια του αλόγου για να δηλώσει την ύπαρξή της. Το άλογο σέρνει το άροτρο και καλλιεργεί τη γη. Είναι το σύμβολο της δημιουργίας και η μύγα δηλώνει την ύπαρξή της τσιμπώντας το. Ισως είναι ακραίο, υπάρχουν και ωραίες κριτικές, αλλά η τέχνη δεν χρειάζεται την κριτική. Στέκεται από μόνη της, άρα έχει δίκιο ο Τσέχοφ. Με αυτή την έννοια όλες οι ταινίες είναι πολύ καλές. Και αν δεν είναι, “χέστηκε η φοράδα στ’ αλώνι” – όλα εδώ θα μείνουν”.
Κι ενώ μοιάζει παράξενο που δεν έχει ασχοληθεί με το σενάριο, το αποκλείει και για το μέλλον. «Το θεωρώ άγουστο να μπλέξω».
Μιλήσαμε μαζί του από το τηλέφωνο. Βρισκόταν στην ιδιαίτερη πατρίδα του, στην αγαπημένη του Ηγουμενίτσα. Γράφει αυτή την εποχή; «Τελειώνει ποτέ το γράψιμο; Ολο και κάτι κάνω. Ευτυχώς που η ζωή είναι μικρή. Για φαντάσου να κράταγε χίλια χρόνια και να έπρεπε να γράφω συνέχεια…»
Ιnfo:
«El Viaje» music bar, Κολοκοτρώνη 45, Βύρωνας, ώρα έναρξης 9.00. Είσοδος ελεύθερη.
Από τη σελίδα στην οθόνη
● «Τρεις αυγουλιέρες παραλίγο τέσσερις» (2014), σε σκηνοθεσία-σενάριο Κωνσταντίνου Σαμαρά, βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα. «Παράδοξο διήγημα που έχει στο επίκεντρο την εμμονή. Ενα θέμα που βρίσκεται σε πολλά διηγήματά μου».
● «Το σημάδι της ζωής» (2008), σε σκηνοθεσία-σενάριο Γιάννη Καραπιπερίδη, βασισμένη στο διήγημα «Η κύστη». «Αφορά την ανόητη ανθρώπινη ιδέα ότι είμαστε άφθαρτοι και ότι εμάς δεν θα μας βρει κακό».
● «Υγραέριο» (2006) σε σκηνοθεσία-σενάριο Μπουγιάρ Αλιμάνι, βασισμένη στο διήγημα «Με νύχια και με δόντια». «Είναι η σπαρακτική αγάπη των μελών της οικογένειας και με την καλή και την κακή όψη».
● «Αμέρικα» (1999) σε σκηνοθεσία-σενάριο Σάββα Καρύδα, βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα. «Είναι σινεφίλ διήγημα. Ενας οδοκαθαριστής ανακαλύπτει τυχαία στις προθήκες ενός κινηματογράφου ότι είχε παίξει ως κομπάρσος στο “Αμέρικα- Αμέρικα” του Καζάν. Το διήγημα μιλάει για την αγαθή θέληση των απλών ανθρώπων να διακριθούν, να μιλήσουν οι άλλοι γι’ αυτούς. Το θεωρώ ευγενικό με συναίσθημα και σκέψη».
● «Τσιπς» (1998) σε σκηνοθεσία-σενάριο Κώστα Μαχαίρα, βασισμένη στο διήγημα «Ενα παιδί από τη Θεσσαλονίκη». «Μιλάει για ένα γυφτάκι που η ζωή το εμπλέκει στα γρανάζια και τις δυσκολίες της, χωρίς να ευθύνεται το παιδί».
