Οι Ελληνες κάνουν ρεκόρ

Και μόνο ελληνικές ταινίες να είχε το 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, τρόπος του λέγειν, θα ήταν πολύ ενδιαφέρον. Ενα κανονικό «φεστιβάλ μέσα στο φεστιβάλ» αποτελούν και φέτος οι ελληνικές συμμετοχές, 50 μεγάλου μήκους και 31 μικρού, αριθμός που μπορεί να φαίνεται υπερβολικός, αλλά είναι αναπόφευκτος, αν υπολογίσει κανείς πως φέτος οι αιτήσεις έκαναν ρεκόρ -έφτασαν τις 132.

Επιπλέον, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης αποφάσισε να καταργήσει το ενιαίο παράλληλο πρόγραμμα «Ελληνικό Πανόραμα» και να εισαγάγει στη θέση του δύο νέα τμήματα, την «Πλατφόρμα» και το «Από την οθόνη στην Οθόνη».

Το φεστιβάλ, όμως, ως γνωστόν, δεν προκρίνει ένα «γκέτο» για το ελληνικό ντοκιμαντέρ δίπλα στην κυριαρχία των ξένων. Μην ξεχνάμε ότι πολλά ελληνικά φιλμ προβάλλονται ενταγμένα στις διάφορες θεματικές ενότητες του διεθνούς προγράμματος, αλλά και στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα.

Κατ’ αρχάς, ένα μπράβο στο φεστιβάλ, που σκέφτηκε να αφιερώσει μια ειδική προβολή στη μνήμη του πρόσφατα χαμένου σκηνοθέτη Γιώργου Καρυπίδη, που είχε υπηρετήσει και το είδος του ντοκιμαντέρ με δημιουργικότητα και επιτυχία.

Στη μακρά λίστα των εντελώς καινούργιων, άπαιχτων ελληνικών ταινιών συνυπάρχουν γνωστοί, έμπειροι και βραβευμένοι ντοκιμαντερίστες με νέα, «άγνωστα» ονόματα. Ο πλουραλισμός, θεματικός και αισθητικός, είναι επίσης δεδομένος -το είδος τον αντέχει, αν δεν τον επιβάλλει κιόλας. Αναγκαστικά, λοιπόν, μια και τις ταινίες θα τις ανακαλύψουμε από 1 έως 10 Μαρτίου, στεκόμαστε σε κάποιες που η υπογραφή και το θέμα τους είναι ερεθιστικά -από πολιτική, μεταναστευτικό, ανθρώπινα δικαιώματα και τέχνη, μέχρι Ιστορία και μικρές ανθρώπινες περιπέτειες.

Η Καλλιόπη Λεγάκη στο «Οταν φυσάει ο νοτιάς» ακολουθεί στα ελληνικά νησιά τις κινητές μονάδες ψυχοθεραπείας της Εταιρείας Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας, αφού τα ψυχικά προβλήματα δεν είναι «προνόμιο» όσων ζουν στις μεγάλες πόλεις. Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος επιστρέφει στον αγαπημένο του Αχελώο και το πατρικό του σπίτι, που αυτή τη φορά κινδυνεύει από εκτροπή του ποταμού και δημιουργία τεχνητής λίμνης («Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η Μεσοχώρα»). Ο Μάρκος Γκαστίν με το «Μέχρι τη θάλασσα» μπαίνει στο ΚΑΤ και παρακολουθεί την αποκατάσταση θυμάτων τροχαίων, εργατικών και άλλων ατυχημάτων.

Τα προβλήματα της ΛΟΑΤ κοινότητας έχουν την τιμητική τους. Ο Παναγιώτης Ευαγγελίδης, πιστός πάντα στο θέμα, καταγράφει στο «Ιρβινγκ Παρκ» την περίεργη και «σοκαριστική» συνύπαρξη στο Σικάγο τεσσάρων γκέι ανδρών, ηλικίας 60-70 χρόνων, που ζουν ως κύριοι και σκλάβοι, αφού κάποιοι από αυτούς έχουν επιλέξει να χάσουν την προσωπική τους ελευθερία για χάρη της επιθυμίας των άλλων. Δύο νεαρές λεσβίες από τη Συρία, που έφτασαν στην Ελλάδα για μια ελεύθερη ζωή, μακριά από πόλεμο και καταπίεση, ακολουθεί στην «Ανοιξη» ο Νικόλαος Ζιώγας. Ενώ ο εικαστικός Δημήτρης Γέρος ανακαλύπτει στο «Ovil and Usman» ένα ζευγάρι γκέι μουσουλμάνων στην κόλαση της Μόριας.

Ο Ανδρέας Χατζηπατέρας, που γνωρίσαμε χάρη στο ντοκιμαντέρ του για τον Μανώλη Γλέζο, αυτή τη φορά στο «Ξεχασμένο παρελθόν» μάς συστήνει τον Σόλομον Τζάκσον-Σμιθ, πολιτικό πρόσφυγα από την ελίτ της Σιέρα Λεόνε στους δρόμους της Νέας Υόρκης. Ο Αρης Χατζηστεφάνου ταξιδεύει στη Βενεζουέλα και ανακαλύπτει στο «Make the Economy Scream» «μια άλλη πραγματικότητα από αυτή που περιγράφουν ελληνικά και διεθνή ΜΜΕ».

Μια μεγάλη ομάδα ντοκιμαντέρ κινείται γύρω από την τέχνη και τους ήρωές της. Ο Κωστής Νταντινάκης ακολουθεί τη «Μαρία Πολυδούρη στο Παρίσι του Μεσοπολέμου». Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου και η προετοιμασία του υπέροχου, αλλά και αινιγματικού χορογραφικού έργου του «Still Life» γεννάει το «Πίσω από τον τοίχο» της Νεφέλης Σαρρή. Οι αριστεροί καλλιτέχνες και διανοούμενοι, που διέφυγαν τον Δεκέμβριο του 1945 στο Παρίσι, γίνονται θέμα του «Ματαρόα, το ταξίδι συνεχίζεται» του Ανδρέα Σιαδήμα. Η σπάνια συνέντευξη-εξομολόγηση του Φίλιπ Ροθ στον δημοσιογράφο Θανάση Λάλα έγινε υλικό του ντοκιμαντέρ της Μαρίας Γιαννούλη «Φίλιπ Ροθ – Τετράδια». Και η Ηλιάνα Δανέζη στο «Τα 4 επίπεδα της ύπαρξης» είχε την ωραία ιδέα να βρει τα τέσσερα μέλη του ομώνυμου ελληνικού συγκροτήματος της δεκαετίας του ’70, που το 2009 ο ένας και μοναδικός του δίσκος κατέκτησε την κορυφή του Top 10 του κόσμου όλου όταν έπεσε στα χέρια του Zay-Z.

Τέλος, θα παιχτεί στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το ντοκιμαντέρ της Μαριάννας Οικονόμου «Οταν ο Βάγκνερ συνάντησε τις ντομάτες», που έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του σε ειδικό γαστρονομικό τμήμα της Μπερλινάλε (Culinary Cinema). Ενώ υπάρχει και μια τζούρα από ποδόσφαιρο, αφού ο «Ευγένιος» της ταινίας του Γιάννη Νικολάου δεν είναι άλλος από τον δημοφιλή Ολλανδό προπονητή του ΟΦΗ, που έζησε χρόνια στην Ελλάδα και πέθανε πέρυσι.