Ενας ανήσυχος, ιδιαίτερος σκηνοθέτης

Πέντε ταινίες και τρία βιβλία. Δεν είναι καθόλου λίγα, αν έχεις ζήσει και μια ζωή ανήσυχη, γεμάτη φυγές και ταξίδια. Κι ας σου φέρθηκε σκληρά στο τέλος, σου χάρισε δύσκολα χρόνια με επαγγελματικά αδιέξοδα και αρρώστιες. Ο Γιώργος Καρυπίδης, ένα από τα πιο όμορφα –στην όψη, στην ψυχή και στο καλλιτεχνικό όραμα– πλάσματα του Ελληνικού Κινηματογράφου πέθανε στα 72 του χρόνια. Είχε μείνει καιρό μακριά από το σινεμά, αλλά έδινε πότε πότε το «παρών», σεμνός και σοβαρός, στη λογοτεχνία – ιδιαίτερος κι εκεί όπως στη μεγάλη οθόνη.

Η πιο γνωστή ταινία του είναι το «Στη σκιά του φόβου». Κέρδισε δίκαια το βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1988, εποχές που η διεθνοποίησή του δεν ήταν καν σκέψη στο μυαλό κανενός και οι Ελληνες σκηνοθέτες πάλευαν ολομόναχοι με τις δημιουργικές τους ανάγκες σε έναν χώρο εχθρικό (κοινό και διανομή). Ηταν ένα υπαρξιακό, ψυχολογικό θρίλερ, με στοιχεία του αγαπημένου του είδους, του φανταστικού, αλλά και του νουάρ, που επίσης τον γοήτευε. Πρωταγωνιστής, ο καλός ηθοποιός Γιώργος Κώνστας, βραβείο ανδρικού ρόλου. Στη φωτογραφία, ο μάγος Γιώργος Αρβανίτης.

Ο Γιώργος Καρυπίδης γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1946, μπήκε στο σινεμά έπειτα από σπουδές στο Αμστερνταμ – ζωγραφικής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και κινηματογράφου στην Ακαδημία Κινηματογράφου.

Εργάστηκε ένα διάστημα στην τηλεόραση του Βερολίνου και όταν επέστρεψε στην Ελλάδα άρχισε να σκηνοθετεί ντοκιμαντέρ στην ελληνική τηλεόραση (συνολικά υπέγραψε πάνω από 100) και έδωσε και τα πρώτα του κινηματογραφικά δείγματα μικρού μήκους («Οριο», 1967, «Τελευταίος σταθμός: Κρόιτσμπεργκ», 1975, και το βραβευμένο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1979 ντοκιμαντέρ «Ο ζωγράφος Θεόφιλος»).

Η πρώτη του ταινία ήταν το φιλόδοξο νουάρ «Επικίνδυνο παιχνίδι» (1982), που βγήκε στις αίθουσες με τον τίτλο «Αναμέτρηση» και δέλεαρ ένα «αταίριαστο» ζευγάρι, τη Ζωή Λάσκαρη του εμπορικού σινεμά και τον Αρη Ρέτσο, icon του σινεμά τέχνης. Ενας μοναχικός, ασήμαντος υπάλληλος, ερωτεύεται μια γοητευτική, πλούσια γυναίκα, περνούν ένα βράδυ μαζί και την επόμενη μέρα μαθαίνει ότι βρέθηκε νεκρή. Δολοφονημένη; Αρχίζει να ψάχνει τι συνέβη, ερασιτέχνης ντετέκτιβ και θύμα μαζί μιας σκευωρίας, μπλεγμένος σε φαντασιώσεις και μια ιστορία που τον ξεπερνά, με ναρκωτικά, αρχαιοκαπηλίες και έναν πλούσιο σύζυγο.

Ο Καρυπίδης είχε δώσει τα διαπιστευτήριά του που έφτασαν στο πικ τους λίγα χρόνια αργότερα με το «Στη σκιά του φόβου», όπου πάλι ένας αθώος, ρομαντικός άνδρας, καλλιτέχνης αυτή τη φορά, βρίσκεται μπλεγμένος άδικα σε υπόθεση πλαστογραφίας, κυνηγημένος από την αστυνομία και τα προσωπικά του αδιέξοδα.

Και, ξαφνικά, ο σκηνοθέτης κάνει μια αναπάντεχη στροφή. Μεταφέρει το 1992 στη μεγάλη οθόνη το μπεστ σέλερ του Γιάννη Ξανθούλη «Πεθαμένο λικέρ». Στην πιο εμπορική ταινία του, ο Καρυπίδης προσεγγίζει με τρυφερότητα, ποίηση, ατμόσφαιρα αλλά και νοσταλγικό ρεαλισμό την ιστορία μιας μεσοαστικής αθηναϊκής οικογένειας, με δύο δίδυμα, που τριγυρισμένα από γυναίκες μπαίνουν στην εφηβεία. Η μουσική του Νίκου Κυπουργού και η ερμηνεία της Μπέττυς Λιβανού βραβεύτηκαν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στα Κρατικά Βραβεία του 1992.

Ακολούθησαν ακόμα δύο ταινίες πιο κοντά στις καλλιτεχνικές του εμμονές –το όνειρο, το θρίλερ, το φανταστικό–, οι «Μαγεμένοι» (1995) και η πολιτική «Ουτοπία» (2004). Δεν ξανάκανε σινεμά. Είχε αρχίσει, πάντως, με θερμή αποδοχή από την κριτική, να δημοσιεύει διηγήματα και ιστορίες: «Πρωταθλητής καταδύσεων» (1991), «Η διάλεκτος του σκορπιού» (1998) και «Ανατολικά της Ζανζιβάρης» (2011).

Για δύο χρόνια είχε διατελέσει και πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών (1988-90).