Τα κλισέ είναι βγαλμένα από τη ζωή και το «Εκλεισαν τα σινεμά κι έγιναν σούπερ μάρκετ» λέγεται επειδή απλώς ισχύει.
Μια τέτοια μεταβολή χρήσης απειλεί τον κινηματογράφο «Αλκυονίς», που λειτουργεί από το 1968 στην Ιουλιανού, στην πλατεία Βικτωρίας. Σε μια χαριτωμένη κίνηση μάλιστα, η «Αλκυονίδα», που έκλεισε φέτος τα 50, προσέφερε για ολόκληρη τη σεζόν τις ταινίες της δωρεάν σε όλους τους πενηντάρηδες, συνομήλικούς της θεατές.
Μέσα στις πέντε δεκαετίες της ζωής της, η «Αλκυονίδα» ήταν ένας από τους λίγους (κι ακόμα λιγότερους επιζήσαντες) κινηματογράφους της πόλης που απέκτησε συγκεκριμένο προφίλ: σινεφιλικό, σύστησε στο αθηναϊκό κοινό όχι μόνο σπουδαίους διεθνείς δημιουργούς, όπως τον Πιερ Πάολο Παζολίνι, αλλά και εμβληματικούς Ελληνες σκηνοθέτες: εκεί, για παράδειγμα, έκανε την πρώτη προβολή του ο «Θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου.
Από το 2014 μέχρι σήμερα, την «Αλκυονίδα» διαχειρίζεται η εταιρεία κινηματογραφικής διανομής New Star και ο διευθυντής της, Βελισσάριος Κοσσυβάκης. Η ταυτότητα του σινεμά παραμένει ίδια, η κατεύθυνση καλλιτεχνική, η πολιτική του συνειδητά αριστερή, αλλά και η πρακτική του δεν έχει αλλάξει: είναι το μόνο σινεμά που και σήμερα προσφέρει εισιτήριο ανέργων στην τιμή των 3 ευρώ, ενώ οι υπόλοιποι το έχουν εξισώσει με το φοιτητικό.
Μετά από μια πρόταση στην ιδιοκτησία του ακινήτου από σούπερ μάρκετ, που άνοιξε τις επιλογές για το ενδεχόμενο μιας προσοδοφόρας πώλησης, η επιβίωση της «Αλκυονίδας» μοιάζει επίφοβη. Γι’ αυτό και οι φίλοι της, μαζί με μια επιτροπή 14 φορέων, αλλά και με την υποστήριξη της υπουργού Πολιτισμού, Μυρσίνης Ζορμπά, αιτούνται να χαρακτηριστεί ο κινηματογράφος σύγχρονο μνημείο πολιτισμού κι έτσι να διασωθεί, πράγμα που είχε συμβεί, άλλωστε, και με κτίρια σαν το «Ακροπόλ Παλάς» με συνοπτικές διαδικασίες.
«Εχουμε κάνει μεγάλους αγώνες», εξηγεί ο Βελισσάριος Κοσσυβάκης, «για να συντηρηθεί η λειτουργία της «Αλκυονίδας» όλα τα τελευταία, ιδιαίτερα δύσκολα, χρόνια, σε μια συνοικία σκληρά υποβαθμισμένη, που ταλαιπωρήθηκε, έζησε και λειτούργησε μέσα από το προσφυγικό, μέσα από τα capital controls, ευελπιστώντας ότι θα ανέβει η περιοχή και μαζί η δουλειά, για να κινδυνεύει ακόμα τώρα. Κάνουμε αυτή την προσπάθεια, όχι για τη δική μας επιχείρηση πρωτίστως, αλλά για να επιζήσει το κτίριο που είναι τόσο συνδεδεμένο με τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, της τέχνης αλλά και της πόλης».
Από την άλλη, αντίπαλό του βρίσκει την πολιτεία και συγκεκριμένα την τοπική αυτοδιοίκηση ο ιστορικός κινηματογράφος «Ατταλος» της Νέας Σμύρνης. Το σινεμά έχει περάσει στη διαχείριση της εταιρείας κινηματογραφικής διανομής Weird Wave, η οποία, τα τελευταία χρόνια, έχτισε το δικό της κεφάλαιο στο καλλιτεχνικό σινεμά, ανακαινίζοντας το «Αστορ» της Στοάς Κοραή και μετατρέποντάς το σ’ ένα μικρό artiplex γεμάτο θεατές όλων των ηλικιών, αλλά και επαναλειτουργώντας το «Ανδόρα» στους Αμπελόκηπους και το θερινό «Στέλλα» που τόσο είχε λείψει στους κατοίκους της Κυψέλης.
Η Weird Wave αποφάσισε να αξιοποιήσει, λοιπόν, τον «Ατταλο», ανακαινίζοντάς τον και εξοπλίζοντάς τον με νέα μηχανήματα ήχου και εικόνας. Προσπαθώντας να εκδώσει τις απαραίτητες άδειες για τις εργασίες, η Weird Wave ήρθε αντιμέτωπη με την άρνηση των τοπικών φορέων που, διαβάζοντας τον νόμο με τον δικό τους τρόπο, μιλούν για «νέα άδεια χρήσης γης», ενώ είναι γνωστό ότι δεν εκδίδονται καινούργιες άδειες μέσα στην Αθήνα και ενώ είναι επίσης γνωστό ότι εξαιρούνται όσοι κινηματογράφοι ήδη υπάρχουν και λειτουργούν.
Ο «Ατταλος» λειτουργεί ως κινηματογράφος, ανελλιπώς, από το 1961, δηλαδή δύο δεκαετίες πριν καθιερωθεί ο όρος «άδεια χρήσης γης». Ακόμα και η άδεια ανέγερσης της οικοδομής αναφέρεται αποκλειστικά σε κινηματογράφο. Κάθε χρόνο, η άδειά του ανανεώνεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες ακριβώς τώρα προβλέπουν την παύση του κινηματογράφου, επειδή αναγκάστηκε να αλλάξει ιδιοκτήτη, μετά τον θάνατο του Βασίλη Μπανανή που επί δεκαετίες και με προσωπική προσπάθεια και φροντίδα διαχειριζόταν το σινεμά.
Ακόμα χειρότερα, εάν επικρατήσει η παρερμηνεία αυτή της νομοθεσίας, και δεκάδες άλλοι κινηματογράφοι θα βάλουν λουκέτο όταν με τη σειρά τους χρειαστεί να αλλάξουν ιδιοκτήτη και να μεταβιβάσουν την άδεια λειτουργίας τους.
Την ίδια ώρα, οι κάτοικοι της Αθήνας περιμένουν τα καλά νέα που δεν έρχονται για την ανακαίνιση και επαναλειτουργία των κινηματογράφων-κοσμημάτων του κέντρου, «Αττικόν» και «Απόλλων». Τα σινεμά βρίσκονται ακόμα εγκλωβισμένα σ’ έναν λαβύρινθο αξιώσεων και οφειλών που κατά κύριο λόγο εντοπίζονται στη δικαστική διαμάχη του Ιδρύματος Σταματίου Δεκόζη-Βούρου, ιδιοκτήτη του ακινήτου, με το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών – Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία, και που, αν δεν επιλυθούν, καμία από τις υπόλοιπες πλευρές που προτίθενται να βοηθήσουν -φυσικά οι διαχειριστές των κινηματογράφων, η οικογένεια Τσακαλάκη της αλυσίδας Cinemax, ο Δήμος Αθηναίων, το υπουργείο Πολιτισμού με παλιότερη δέσμευσή του- δεν μπορεί καν να ξεκινήσει τη δουλειά.
Ο κινηματογράφος, ως μέσο καλλιέργειας, κοινωνικοποίησης και ομαδικότητας, για να υποστηριχθεί, χρειάζεται και κάτι παραπάνω από το ξεκάθαρα θετικό βήμα της πρόσφατης νομοθεσίας για την καταπολέμηση της πειρατείας. Για να πηγαίνουν οι θεατές στο σινεμά, πρέπει τα σινεμά να υπάρχουν, να λειτουργούν σωστά και να εκφράζουν μια γκάμα αισθητικών και καλλιτεχνικών επιλογών, όπως απαιτεί ο σύγχρονος πολιτισμός.
