Ολες οι όψεις της ενοχής

Ενα πράγμα συγκινητικό που συμβαίνει στα διεθνή φεστιβάλ είναι ότι μέσα σε μια-δυο μέρες μπορεί κανείς να δει ταινίες από διαφορετικές πλευρές του πλανήτη, από διαφορετικού ύφους και καταβολών δημιουργούς, με διαμετρικά αντίθετη αισθητική ο ένας από τον άλλον και μεταξύ τους να διακρίνει κοινούς άξονες, όχι στο σινεμά, αλλά στην ψυχή και στην κοσμοθεωρία.

♦  Με το ελληνικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης να ξετυλίγεται σιγά σιγά, ο Αγγελος Φραντζής παρουσίασε την παγκόσμια πρεμιέρα (λίγες βδομάδες πριν από το λανσάρισμα στο Φεστιβάλ του Ταλίν), της νέας, πέμπτης ταινίας του, με τον τίτλο «Ακίνητο ποτάμι» και πρωταγωνιστές την Κάτια Γκουλιώνη και τον Ανδρέα Κωνσταντίνου.

Γυρισμένη στις παγωμένες πόλεις της Σιβηρίας, στον Αρκτικό κύκλο, η ταινία παρακολουθεί ένα ζευγάρι, την Αννα και τον Πέτρο, καθώς κάθε βεβαιότητα στην κοινή ζωή τους εξανεμίζεται. Αγαπημένο ζευγάρι, που όμως έχει μήνες να κάνει σεξ, διαπιστώνει ότι η Αννα είναι έγκυος.

Ενώ ο Πέτρος θεωρεί, όπως είναι λογικό, ότι έχει υπάρξει ένας άλλος άντρας, εκείνη επιμένει πως η εγκυμοσύνη της είναι θαύμα, ένα θέλημα Θεού και, διστακτικά, στρέφεται στη θρησκεία, στην πίστη της. Μια ταινία καθηλωτική, μελαγχολική, ένα θρίλερ με υπόγεια υπαρξιακά ρεύματα, ξεκινά την πορεία του που θα το οδηγήσει μέσα στη σεζόν και στις ελληνικές αίθουσες. «Δεν υπάρχει νικητής και ηττημένος στη μάχη του μεταφυσικού με το λογικό» εξηγεί ο Αγγελος Φραντζής. «Υπάρχουν μόνο αντιφάσεις.

Η ανθρωπότητα σήμερα, περισσότερο από ποτέ, αγωνιά να βρει τον βηματισμό της ανάμεσα στον θρησκευτικό φανατισμό και τη νεο-ορθολογική βαρβαρότητα. Εχουμε την ιδιότητα να κατασκευάζουμε νοητικά δίπολα που αλληλοσπαράσσονται.

Οποιοδήποτε όμως σχήμα, λογικό ή μεταφυσικό, είναι ελλιπές όταν προσπαθεί να εξηγήσει το πολυσύνθετο πλέγμα της πραγματικότητας. Η ζωή έχει την υπέροχη ικανότητα να διαφεύγει από κάθε μοντέλο που προσπαθεί να την ερμηνεύσει. Από κάθε σχήμα που υπόσχεται αλήθεια. Η αποδοχή των αντιφάσεων και τελικά των ανθρώπινων ορίων και αδυναμιών μας είναι από μόνη της ένα θαύμα, η πηγή μιας αληθινής ζωής και όχι μιας ζωής υποταγμένης στην αλήθεια».

♦ Το «The Guilty» του Δανού Γκούσταβ Μέλερ είναι η μία από τις ταινίες που ξεχωρίζουν μακράν στο Διαγωνιστικό Τμήμα. Με τον ελληνικό τίτλο «Ο ένοχος» ταυτοποιείται αμέσως ένα φύλο, κατευθύνοντας τη σκέψη του θεατή –ίσως «Η ενοχή» θα ήταν καλύτερη επιλογή. Η ταινία είναι γυρισμένη σχεδόν αποκλειστικά μέσα σ’ ένα δωμάτιο ενός αστυνομικού τμήματος, με την κάμερα καρφωμένη στο πρόσωπο του κεντρικού ήρωα, του Ασγκερ, ενός αστυνομικού σε δυσμένεια (οι λόγοι αποκαλύπτονται με φειδωλά στοιχεία στην πορεία), ο οποίος απαντά σε κλήσεις άμεσης δράσης.

Οταν του τηλεφωνεί μια γυναίκα που μοιάζει να έχει πέσει θύμα απαγωγής, ο Ασγκερ βρίσκει το κίνητρο να προσπαθήσει, για μία φορά, να κάνει τα πάντα σωστά και να διασώσει το θύμα: να διορθώσει όσα ώς τώρα, στην καριέρα και στη ζωή του έχει κάνει λάθος. Εκτός από παθιασμένες συζητήσεις για την ευθύνη του νόμου, τη δικαιοσύνη και την ενοχή της επιβολής της, η ταινία έχει φυσικά προκαλέσει έντονο ρεύμα και για τα επικείμενα βραβεία Οσκαρ.

♦  Ο Ρομέν Γαβράς, γιος του Κώστα Γαβρά και της Μισέλ-Ρέι Γαβράς, βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσει τη νέα, δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του, «Ο κόσμος είναι δικός σου», με τίτλο που δανείζεται από την κλασική ατάκα του «Σημαδεμένου».

Ενα γκανγκστερικό φιλμ με απολαυστική ποπ αισθητική κι ένα εθιστικό soundtrack γαλλικών τραγουδιών, η ταινία ακολουθεί τον 35χρονο Φαρές (Καρίμ Λεκλού) καθώς εκείνος προσπαθεί, με τη βοήθεια του συνωμοσιολόγου συνεργάτη του (ο Βενσάν Κασέλ σ’ έναν ανεκτίμητο κωμικό ρόλο), από τη μια ν’ αποδεσμευτεί από τον υπόκοσμο και να κάνει πραγματικότητα το franchise παγωτατζίδικων που ονειρεύεται να κατακτήσει την εγωκεντρική Λάμυα και, από την άλλη, και κυριότερη, ν’ αποτινάξει την ασφυκτική αγκαλιά της κτητικής, σαρωτικής μαμάς του που υποδύεται η Ιζαμπέλ Ατζανί σε μια χειμαρρώδη επανεμφάνιση στη μεγάλη οθόνη.

«Ηθελα ο τόνος της ταινίας να είναι ψυχαγωγικός» εξήγησε ο Ρομέν Γαβράς μιλώντας στην «Εφ.Συν.». «Θεωρώ τόσο ως θεατής όσο κι ως σκηνοθέτης ότι το σινεμά οφείλει να ψυχαγωγεί τον κόσμο. Η ψυχαγωγία δεν είναι “κακή λέξη”, όπως θεωρούν πολλοί. Μπορείς να είσαι ψυχαγωγικός και να μιλάς για πολύ σοβαρά πράγματα, απλώς χωρίς να το κάνεις με μεγάλο βάρος».