Εχοντας φτάσει πια στη μέση του φετινού Φεστιβάλ Κανών, οι ταινίες που ξεχωρίζουν είναι πια ευδιάκριτες κι είναι δύο, διαμετρικά αντίθετες, αλλά η καθεμιά με το δικό της μεγάλο πάθος.
Ο Πάβελ Παβλικόφσκι, ο Πολωνός σκηνοθέτης της «Ida», έφερε στο Διαγωνιστικό Τμήμα τον «Ψυχρό Πόλεμο», το ομορφότερο love story σε μια εποχή όπου η Ιστορία κατακερμάτιζε τις ανθρώπινες ζωές. Η ιστορία ξεκινά το 1949, όταν η Ζούλα, μια πανέμορφη, σαν σλάβικος άγγελος, γυναίκα, με φιλοδοξία που ξεπερνά τα αγγελικά χαρακτηριστικά της, γίνεται μέλος μιας κρατικής χορωδίας παραδοσιακής μουσικής. Εκεί θα την ερωτευτεί με πάθος ο διευθυντής του προγράμματος, Βίκτορ.
Η ορχήστρα θέλει ν’ αναδεικνύει τα φολκλόρ τραγούδια της Πολωνίας, αυτά που μιλούν για «πόνο και ταπείνωση», όταν ακόμα τέτοιες λέξεις μοιάζουν πολύ μακρινές για τους ήρωες. Οταν οι κομματάρχες αρχίσουν ν’ απαιτούν τα τραγούδια ν’ απευθύνουν περισσότερη αγάπη στον Στάλιν, ο Βίκτορ θ’ αυτομολήσει.
Η Ζούλα δεν θα τον ακολουθήσει κι ο έρωτάς τους θα τραυματιστεί, όχι μοιραία, αλλά καθοριστικά. Από σκοτεινά night clubs με τζαζ απελπισία σε γεμάτα θέατρα αριστερής πίστης οι δυο τους θα αγωνιστούν, απεγνωσμένα, να βρεθούν ξανά μαζί. Και πάλι σε ασπρόμαυρο, τετράγωνο, academy κάδρο, ο Παβλικόφσκι χαρίζει ομορφιά που κόβει την ανάσα.
Κι αν στο δεύτερο μέρος η ταινία χαμηλώνει τους τόνους, γίνεται πιο «μπανάλ» από το συναρπαστικό πρώτο μέρος της, αυτό συμβαίνει γιατί και το ρομάντζο της Ζούλα και του Βίκτορ κουράζεται και φθείρεται και λυπάται. Οπως όλοι ο άνθρωποι που δεν έχουν την ελευθερία των επιλογών, φυλακισμένοι σ’ έναν κόσμο που παίρνει αποφάσεις γι’ αυτούς. Αυτό είναι το love story της χρονιάς, μία από τις ομορφότερες ταινίες που έχουμε δει ποτέ, μια ψυχροπολεμική, κεντροευρωπαϊκή Καζαμπλάνκα που δεν σβήνει, αλλά γεννά τα όνειρα.
Παραδόξως όχι στο Διαγωνιστικό Τμήμα, αλλά στο Ενα Κάποιο Βλέμμα, έκανε την πρεμιέρα του το «Girl» του πρωτοεμφανιζόμενου, 26χρονου Βέλγου Λούκας Ντοντ που μαζί με τον 16χρονο χορευτή πρωταγωνιστή του, Βίκτορ Πόλστερ, έγιναν αυτοστιγμεί τα πρόσωπα του φετινού φεστιβάλ. Το «Girl», με τίτλο που μοιάζει αλλά δεν είναι, αυτονόητος, είναι η ιστορία της Λαρά, ενός κοριτσιού γεννημένου σε σώμα αγοριού.
Η Λαρά δεν θέλει μόνο να γίνει κορίτσι, ν’ αποκτήσει το σώμα που ταιριάζει με το μυαλό και την ψυχή της, αλλά και να γίνει χορεύτρια. Οσο, με τη συμπαράσταση του γεμάτου κατανόηση κι αγάπη πατέρα της και των γιατρών της, ετοιμάζεται για την εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου, πιέζει το κορμί της πέρα από τα άκρα στη σχολή χορού όπου εκπαιδεύεται. Το «Girl» δεν είναι μια ταινία για ένα διεμφυλικό άτομο. Είναι ένα συναρπαστικό, συγκινητικό φιλμ για την ενηλικίωση, για τον πανικό της εφηβείας, για μια νέα ψυχή που αδημονεί να γίνει επιτέλους αυτό που δείχνουν τα όνειρά της.
Ως πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής η Κέιτ Μπλάνσετ δεν προσφέρει μόνο αξιομνημόνευτες εμφανίσεις στο κόκκινο χαλί. Αξιοποιεί τη θέση της και για να προωθήσει το μήνυμα για την ισότητα των γυναικών στην κινηματογραφική βιομηχανία. Ετσι, λίγο πριν από την επίσημη πρεμιέρα της ταινίας της Εβά Ισόν, «Οι Κόρες του Ηλιου», στο Διαγωνιστικό Τμήμα, ενός φιλμ όχι απλώς υπογεγραμμένο από γυναίκα σκηνοθέτη, αλλά και με θέμα τον γυναικείο στρατό των Γεζίντι που αντιστέκεται στο «Ισλαμικό κράτος», η Μπλάνσετ ηγήθηκε μιας γυναικείας πορείας στο κόκκινο χαλί.
Περπατώντας μαζί, 82 γυναίκες ανέβηκαν τα σκαλιά του Palais des Festivals εκπροσωπώντας τις μόνο 82 γυναίκες σκηνοθέτες που έχουν συμμετάσχει στην ιστορία του επίσημου προγράμματος του φεστιβάλ απέναντι σε 1.688 άντρες σκηνοθέτες.
Εκεί η Κέιτ Μπλάνσετ εκφώνησε ένα λόγο που έγραψε μαζί με τη συνοδοιπόρο της στη διαμαρτυρία Ανιές Βαρντά: «Οι γυναίκες δεν είναι μειονότητα στον κόσμο, όμως η σημερινή κατάσταση στη βιομηχανία μάς δείχνει το αντίθετο» είπε η Μπλάνσετ. «Ως γυναίκες ερχόμαστε αντιμέτωπες με μοναδικές προκλήσεις, αλλά στεκόμαστε σήμερα σε αυτά τα σκαλιά ως σύμβολο της αποφασιστικότητας και της αφοσίωσής μας στο να υπάρξει πρόοδος.
Είμαστε συγγραφείς, είμαστε παραγωγοί, είμαστε ηθοποιοί, είμαστε διευθύντριες φωτογραφίας, είμαστε ατζέντηδες, μοντέζ, διανομείς, υπεύθυνες πωλήσεων και όλες μας ασχολούμαστε με την τέχνη του σινεμά. Και στεκόμαστε εδώ σήμερα σαν πράξη αλληλεγγύης στις γυναίκες όλων των επαγγελμάτων». Με την Ανιές Βαρντά να συμπληρώνει: «Ολοι πρέπει να έχουμε πρόσβαση στα σκαλιά της βιομηχανίας. Ας τα ανεβούμε».
Κι όμως, ήταν κι ο Γκοντάρ εδώ
Ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ είναι… πνευματικά παρών στο φετινό Φεστιβάλ Κανών: η αφίσα της διοργάνωσης είναι αφιερωμένη στον «Τρελό Πιερό» του, ενώ η νέα του ταινία, «Το Βιβλίο της Εικόνας», χαρακτηριστικά κυβιστική όπως όλες οι πιο πρόσφατές του, συμμετέχει στο επίσημο Διαγωνιστικό Τμήμα. Ο Γάλλος εμβληματικός auteur βέβαια δεν ήρθε στο φεστιβάλ, όχι μόνο γιατί είναι πια 88 χρόνων, αλλά κυρίως γιατί την τελευταία δεκαετία απέχει από «κοινωνικές εκδηλώσεις».
Κι όμως στη συνέντευξη Τύπου της ταινίας του ο Γκοντάρ ήταν «παρών», με τη βοήθεια της τεχνολογίας. Ο σκηνοθέτης δέχτηκε ερωτήσεις και απάντησε μέσω face time από το τηλέφωνο του παραγωγού του και διευθυντή φωτογραφίας της ταινίας, Φαμπρίς Αρανιό. Ο Γκοντάρ μίλησε αργά κι ελαφρώς απρόθυμα, τρανταχτή απόδειξη ότι ο δημιουργός έχει πια υπερβεί την έννοια του χρόνου!
Σχολίασε το μοντάζ στο σινεμά, εκείνο που ο ίδιος ανέτρεψε μια για πάντα με τις πρώτες του ταινίες: «Κατάλαβα γρήγορα πως σε μια ταινία αυτό που έχει αληθινά σημασία δεν είναι το γύρισμα, αλλά το μοντάζ», είπε, «το οποίο ακόμη και στην ψηφιακή του μορφή γίνεται με τα χέρια. Κι όπως λέμε στην ταινία, ο άνθρωπος οφείλει να σκέφτεται με τα χέρια του».
Και μιλώντας για το δικό του σινεμά, στην τωρινή του περίοδο αλλά κι από τα πρώτα του βήματα, τη δεκαετία του ’60, ο Γκοντάρ εξήγησε: «Στις ταινίες μου μ’ ενδιαφέρει να δείχνω όχι όσα συμβαίνουν γύρω μας, αλλά όσα δεν συμβαίνουν. Τα δύο αυτά πάνε μαζί και δεν μπορείς να μιλάς για όσα συμβαίνουν αγνοώντας όσα δεν συμβαίνουν. Ολα αυτά που δεν γίνονται μπορούν να οδηγήσουν σε μια αληθινή καταστροφή».
