Οταν, το 2014, ο Ρώσος σκηνοθέτης της «Επιστροφής» παρουσίασε τον «Λεβιάθαν» του, που τιμήθηκε στις Κάνες με το Βραβείο Σεναρίου, συντάραξε τον κινηματογραφικό κόσμο, όχι μόνο επειδή η ταινία του ήταν αριστουργηματική, αλλά και επειδή προκάλεσε την οργή της ρωσικής κυβέρνησης και την απαγόρευσή της στη Ρωσία.
Σε απάντηση, ο Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ έφερε φέτος στις Κάνες (και κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής), το «Χωρίς αγάπη» που προβάλλεται στις αίθουσες από τη Seven Films, μια καθηλωτική ταινία για τη διάλυση ενός ζευγαριού – και μιας χώρας: της δικής του.
«Είμαι 53 χρόνων κι έχω ζήσει στη Ρωσία όλη μου τη ζωή,» εξηγεί ο Ζβιάγκιντσεφ, «οπότε η μόνη κοινωνία που μπορώ να περιγράψω γιατί τη γνωρίζω καλά, είναι η ρωσική. Ωστόσο, εγώ θεωρώ πως η ιστορία τού “Χωρίς αγάπη” ισχύει και για οποιονδήποτε τόπο στον κόσμο, γιατί παντού βρίσκουμε εγωιστές ή ανθρώπους που κοιτάζουν τον άλλον ως εργαλείο για την επίτευξη των στόχων τους κι όχι ως άνθρωπο. Αυτό ισχύει παντού, όχι μόνο στη Ρωσία».
Στο «Χωρίς αγάπη», ένα ζευγάρι, στη διαδικασία του διαζυγίου του, ανεβάζει τη συναισθηματική βία και τον εγωισμό σε τέτοια ένταση, που ξεχνά το ίδιο του το παιδί: «Δεν πιστεύετε ότι είναι όντως τόσο εγωιστές οι άνθρωποι;» αναρωτιέται ο Ζβιάγκιντσεφ.
«Φυσικά σε μια ταινία κάνουμε τα πράγματα να μοιάζουν πιο δραματικά απ’ ό,τι είναι. Αν όλοι οι άνθρωποι εγκατέλειπαν τα παιδιά τους, θα ήταν ένας φρικτός κόσμος. Στην ταινία υπάρχει μια υπερβολή, που ίσως μας κάνει να σκεφτούμε πιο βαθιά και να δούμε τους εαυτούς μας μέσα στους ήρωες και να αναλογιστούμε τη δική μας συμπεριφορά».
Αισθάνεται ότι οι ήρωες της ταινίας του δρουν με τέτοια σκληρότητα, επειδή το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο όπου ζουν τους αναγκάζει; «Νομίζω πως τελικά κάποια στιγμή μόνο εσύ είσαι υπεύθυνος για τις πράξεις και τη συμπεριφορά σου», λέει ο Ζβιάγκιντσεφ, «οπότε δεν θα έπρεπε να προσπαθείς να μιλάς για τις συνθήκες στις οποίες μεγάλωσες, για το περιβάλλον, τη σχέση σου με τους γονείς σου. Ακόμα κι όταν τίποτε απ’ αυτά δεν έχει λειτουργήσει σωστά, μόνο εσύ είσαι υπεύθυνος για τον ενήλικο εαυτό σου».
Η ίδια η δημιουργία του «Χωρίς αγάπη» συνέπεσε με μεγάλη πολιτική αναταραχή. «Η δράση της ταινίας ξεκινά τον Οκτώβριο 2012 και τελειώνει τον Σεπτέμβριο του 2015, μια περίοδο όπου συνέβησαν ριζικές αλλαγές στην κοινωνία μας, ο κόσμος μας αναποδογυρίστηκε, προέκυψε η σύγκρουση της Ουκρανίας» λέει ο Ζβιάγκιντσεφ.
«Αυτή είναι μια ιστορία τεράστιας απώλειας και όταν τη δείχνουμε μέσω της βίας του ενός ήρωα προς τον άλλο κι όταν παρεμβάλλουμε σκηνές της εποχής, την κάνουμε ακόμα πιο δυνατή. Το 2011 ακόμα ελπίζαμε σε μια αλλαγή, σήμερα θα είναι λίγοι αυτοί, ίσως μόνο οι φανατικοί οπαδοί του Πούτιν, που θα πουν ότι ζούμε σε μια αρμονική κοινωνία. Κανείς άλλος».
Εχοντας εισπράξει την αναγνώριση αλλά και τον κυριολεκτικό διωγμό για τον «Λεβιάθαν», ο Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ δηλώνει έτοιμος να αντιμετωπίσει τα πάντα: «Θεωρώ πως το “Χωρίς αγάπη” είναι μια ταινία που πληγώνει τον θεατή που τη βλέπει, αλλά δεν νομίζω ότι θα υπάρξει τόσος διχασμός απόψεων στην κοινωνία, όπως έγινε με τον “Λεβιάθαν”. Ευτυχώς δεν ήμουν μάρτυρας όλης της ιστορίας που προκάλεσε ο “Λεβιάθαν”, γιατί η οικογένεια και οι φίλοι μου με προστάτευαν από το να ακούω ή να διαβάζω όσα λέγονταν και γράφονταν.
»Μου είπαν ότι υπήρχε πολύς θυμός και πολύ μίσος από μεγάλη μερίδα του κόσμου, αλλά δεν άφησα αυτό το μίσος να περάσει μέσα μου, δεν μ’ επηρέασε. Ενας πολιτικός, ένας ηλίθιος, είπε δημόσια ότι ο σκηνοθέτης του “Λεβιάθαν” πρέπει να έρθει στην Κόκκινη Πλατεία, να γονατίσει και να ζητήσει συγχώρεση από το ρωσικό έθνος. Αυτή η ιδέα στέφτηκε με μεγάλη επιτυχία, όπως καταλαβαίνετε».
Info: Το «Χωρίς αγάπη» του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ προβάλλεται στις αίθουσες από τη Seven Films
