Ενθουσίασε ο Αλεξάντερ Πέιν

Το 74ο Φεστιβάλ Βενετίας, η φετινή Μόστρα, άνοιξε χθες την αυλαία της και ώς τις 9 Σεπτεμβρίου θα συγκεντρώσει στο Λίντο της Βενετίας κάποια από τα μεγαλύτερα καλλιτεχνικά επιτεύγματα του φετινού παγκόσμιου σινεμά, αλλά και κάποιους από τους τίτλους που θα φιγουράρουν στα επόμενα Οσκαρ. Από τη Βενετία ξεκίνησαν τα τελευταία χρόνια ταινίες σαν το «Gravity», το «Birdman» και το «La La Land».

Με τέτοιο πρόσημο έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του, ανοίγοντας τη Μόστρα, το «Downsizing» του Αλεξάντερ Πέιν: έτοιμο για τα Οσκαρ, έτοιμο για διθυραμβικές κριτικές (ήδη η «Γκάρντιαν» του έβαλε πέντε αστεράκια, χαρακτηρίζοντάς το «αριστούργημα μινιατούρα») – μια ταινία μεγάλων ονομάτων, μικρών μεγεθών και ανοιχτόκαρδης ανθρωπιάς.

Στο «Downsizing», ο Πολ και η Οντρεϊ -ο Ματ Ντέιμον κι η Κρίστεν Γουίιγκ- αποφασίζουν, όπως προτείνει η τάση της εποχής κι ένας Νορβηγός επιστήμονας, ότι θα έχουν πολύ καλύτερης ποιότητας και οικονομικότερη ζωή εάν συρρικνωθούν, συγκεκριμένα στο 0,03% της μάζας τους. Κυνική ματιά στη σύγχρονη κοινωνία της κρίσης ή απόσταξη της ουσίας του ανθρώπου; Και τα δύο, σ’ ένα φιλμ ξεχωριστό και, ορισμένως, σοφό.

Μιλώντας με τους δημοσιογράφους, ο Αλεξάντερ Πέιν απέφυγε τους συναισθηματισμούς και μίλησε… πρακτικά. «Συμβουλεύτηκα επιστήμονες, φυσικούς, στην προετοιμασία της ταινίας, που κράτησε δέκα χρόνια, αλλά μετά αποφάσισα να αγνοήσω τις πληροφορίες», εξήγησε ο σκηνοθέτης. «Εάν ήσουν πραγματικά τόσο μικροσκοπικός όσο οι ήρωες της ταινίας, θ’ άλλαζε η φωνή σου, το βάδισμά σου θα ήταν διαφορετικό. Θα γλίτωνες αν έπεφτες από μεγάλο ύψος. Αν έδενες ξύλα στα χέρια σου, μπορεί και να πετούσες λιγάκι. Αλλά σε κάποιο σημείο χρειάστηκε να πάψουμε να νοιαζόμαστε γι’ αυτά, γιατί πραγματικά μας ενδιέφερε μόνο η ιστορία μας».

Δίπλα του, όμως, ο Ματ Ντέιμον δεν δίστασε να εκφράσει τη χαρά του για τον οπτιμισμό του «Downsizing»: «Ειλικρινά, πιστεύω ότι οι ταινίες είναι το σπουδαιότερο εργαλείο που έχουμε για την κατανόηση της ανθρώπινης φύσης. Το “Downsizing” δείχνει έναν οικείο ήρωα, με ζωή διαφορετική από τη δική μας, αλλά με τον οποίο μπορούμε να βρούμε κοινούς στόχους. Πιστεύω ότι είναι μια πανέμορφη κι αισιόδοξη ταινία. Υπάρχει αυτή η αίσθηση, ότι δεν είμαστε μόνοι, αλλά όλοι μαζί σ’ ό,τι ζούμε. Και νιώθω ότι αυτό είναι ένα πολύ ελπιδοφόρο μήνυμα, σ’ έναν πολύ διχασμένο κόσμο».

Η πρόεδρος Μπένινγκ και οι γυναίκες

Ενώ το «Downsizing» μοιάζει να ένωσε τις προτιμήσεις κριτικών και κοινού, εκείνο που πραγματικά δίχασε ήταν η συζήτηση για τη θέση της γυναίκας στην κινηματογραφική αγορά, αυτή, την πρώτη ημέρα του Φεστιβάλ Βενετίας.

Πρώτη γυναίκα πρόεδρος της κριτικής επιτροπής εδώ και χρόνια, η Ανέτ Μπένινγκ, σχολίασε την απουσία γυναικών σκηνοθετών από το Διαγωνιστικό Πρόγραμμα: μεταξύ των 21 ταινιών, μόνο μία έχει γυναικεία υπογραφή, το «Angels Wear White» της Βίβιαν Κου. Ο λόγος που ρωτήθηκε η Μπένινγκ ήταν η σχετική δήλωση, το πρωί της έναρξης του Φεστιβάλ, του διευθυντή του, Αλμπέρτο Μπαρμπέρα: «Δεν νομίζω ότι φταίμε εμείς γι’ αυτό. Δεν θέλω να σκέφτομαι με όρους ποσόστωσης όταν βρίσκομαι στη διαδικασία της επιλογής. Λυπάμαι που φέτος είναι πολύ λίγες οι ταινίες γυναικών σκηνοθετών, αλλά δεν παράγουμε εμείς τις ταινίες».

Από την πλευρά της η Ανέτ Μπένινγκ έβαλε το ζήτημα σε μια πρακτική διάσταση, λέγοντας: «Ενθουσιάστηκα όταν μου ζητήθηκε να είμαι εδώ, οπότε δεν μέτρησα τις ταινίες που επέλεξε το φεστιβάλ και πόσες από αυτές ήταν σκηνοθετημένες από γυναίκες. Δεν ήταν αυτή η προσέγγισή μου».

Για να συμπληρώσει ωστόσο: «Νομίζω ότι εμείς, ως γυναίκες, πρέπει να είμαστε πολύ έξυπνες και οξυδερκείς και δημιουργικές σχετικά με το τι επιλέγουμε να κάνουμε. Ξέρω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που γνωρίζω, είτε είναι βετεράνοι είτε πρωτοεμφανιζόμενοι, είτε είναι άνδρες είτε γυναίκες, αγωνίζονται για να καταφέρουν να κάνουν τις ταινίες τους. Φυσικά υπάρχει έντονος σεξισμός. Αλλά νομίζω πως τα πράγματα αλλάζουν. Οσο περισσότερο κάνουμε ταινίες που μιλάνε σε όλους τόσο μπορούμε να θεωρούμαστε ισότιμες κινηματογραφίστριες».