Η Ευρώπη με αγαπά περισσότερο από την Αμερική

Τρία ιερά τέρατα της αμερικανικής πρωτοπορίας, ο συνθέτης Τζον Ανταμς (διάσημος με τη σύγχρονη όπερα «Ο Νίξον στην Κίνα»), η χορογράφος Λουσίντα Τσάιλντς και ο αρχιτέκτονας Φρανκ Γκέρι (ο άνθρωπος που μεταξύ άλλων σχεδίασε το εμβληματικό μουσείο Γκουγκενχάιμ στο Μπιλμπάο), αναβιώνουν αύριο, την Κυριακή και τη Δευτέρα στη Στέγη ένα θρυλικό έργο που έχει σφραγίσει την πρώτη και μοναδική τους συνεργασία: το «Available Light».

Χθες το πρωί η σπουδαία Αμερικανίδα χορογράφος διέκοψε για λίγο τις πρόβες και μας συνάντησε για να εξηγήσει το χθες και το σήμερα της δημιουργίας της, να μιλήσει για το πώς είναι να συναντιέται κανείς με τους ανθρώπους που αλλάζουν τον ρου της τέχνης.

Υπέροχη, ευγενής, αγέραστη και με μια παροιμιώδη ηρεμία η Λουσίντα Τσάιλντς (πρώτη φορά παρουσιάζει έργο της στην Ελλάδα), είναι ζωντανός θρύλος του μοντέρνου χορού. Κι ας το αρνήθηκε πεισματικά λέγοντας, «συμφωνώ μαζί σας ως προς το “ζωντανός”». Υπήρξε μαθήτρια του αστέρα Μερς Κάνινγκχαμ και σημαντικό μέλος της χορευτικής ομάδας Judson, που έφερε επανάσταση στον χορό στις αρχές των ’60s.

Σήμερα χορεύει σπάνια, αλλά εξακολουθεί να δουλεύει για την όπερα, μια επίσης μεγάλη της αγάπη. Εχει τη γενναιοδωρία να αγκαλιάζει τη νέα γενιά δημιουργών (όπως τη Λενιώ Κακλέα, αλλά και και τον Πάρι Μέξη, με τον οποίο σύντομα θα συνεργαστούν), δεν διστάζει να φανερώσει την αδυναμία της στην Τερέζα ντε Κεερσμάκερ και στην Τρίσα Μπράουν, το πόσο την έχει επηρεάσει το σινεμά του Ρομπέρ Μπρεσόν, αλλά και να παραδεχτεί:

Δεν έχω εξηγήσει ακόμα γιατί οι Ευρωπαίοι πάντα με αγαπούσαν περισσότερο από το κοινό στην πατρίδα μου.

Σκεφτείτε πως το έργο μου “Ο Αϊνστάιν στην παραλία” περιόδευσε σε δεκάδες χώρες (από την Ευρώπη ώς την Αυστραλία), έχει ανεβεί στη Νέα Υόρκη,

αλλά στο Λος Αντζελες ποτέ. Ομως, έτσι είναι η Αμερική.

Αν εξαιρέσεις τη Νέα Υόρκη, που είναι μια ξεχωριστή χώρα, στην υπόλοιπη οι δημιουργοί δεν έχουμε την υποστήριξη που λαμβάνουν για παράδειγμα οι Γάλλοι από το κράτος τους.

Στην Αμερική οι καλλιτέχνες παλεύουν περισσότερο μόνοι.

Προϊόν μιας εποχής, όπου κυριαρχούσαν οι πειραματικές συνεργασίες μεταξύ ιδιοφυών δημιουργών, το «Available Light» αναδεικνύει τα χαρακτηριστικά στοιχεία του καθενός, αλλά και την κοινή τους αισθητική στις πειραματικές προσεγγίσεις. Ηταν παραγγελία του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Λος Αντζελες σε μια περίοδο (1983) που ενθάρρυνε τις παραγωγές και συνεργασίες μεταξύ ανερχόμενων αλλά και καταξιωμένων καλλιτεχνών, αρχιτεκτόνων και συγγραφέων.

«Ηταν ασυνήθιστο τότε να παραγγέλνει έργα σε χορογράφους κι αρχιτέκτονες. Εκείνη την εποχή -όπως και σήμερα- ο Τζον Ανταμς και ο Φράνκι Γκέρι έμεναν στη Δυτική Ακτή, αλλά είχαν ήδη κάνει αισθητή την παρουσία τους παρουσιάζοντας εναλλακτικά σχέδια», λέει η χορογράφος.

Το πρώτο μέλημα ήταν να βρούμε μια μεγάλη αποθήκη, στην οποία θα έμπαινε μέσα το φως, που ήταν και βασικό στοιχείο της παράστασης.

Και αμέσως μετά η σκηνή που, σύμφωνα με μια ιδέα του Γκέρι, ήταν δύο επιπέδων και κατασκευασμένη από βιομηχανικές πλατφόρμες.

Δεν ήταν εύκολο, καθώς έπρεπε οι τεχνικοί να βρουν τρόπο να γίνει λειτουργικό και να έχουν υπ’ όψιν την ασφάλεια των χορευτών, αλλά και το πώς το όλο σετ θα μεταφέρεται.

Είναι σημαντικό να μπορούμε να παίζουμε σε διαφόρων ειδών σκηνές και να μην έχουμε πολύ περιοριστικές προδιαγραφές.

Τι θυμάται από εκείνη την εποχή; «Το μεγάλο ενδιαφέρον του κόσμου. Η παράστασή μας συνδέθηκε περισσότερο με το κίνημα των εικαστικών τεχνών παρά με τις παραστατικές τέχνες. Ισως γι’ αυτό και ήταν τόσο διαφορετικές οι αντιδράσεις και η κριτική που λάβαμε».

Η πρεμιέρα της αναβίωσης του «Available Light» έγινε στις 5 Ιουνίου 2015 στο Walt Disney Concert Hall του Λος Αντζελες, κτίριο του Φρανκ Γκέρι (2003) με τον αρχιτέκτονα παρόντα. Η Τσάιλντς –στα 75 χρόνια της– δεν χορεύει πια στο έργο αλλά έχει μοιράσει τον ρόλο της σε δύο χορευτές.

Πώς άραγε «μεταβίβασε» τη γνώση; «Υπάρχουν τα βίντεο με τα οποία κάναμε μια πρώτη αρχή και φυσικά οι προσωπικές μου αναλυτικές σημειώσεις, που περιγράφουν τα βήματα, τη σχέση των χορευτών με τον χώρο, και φυσικά το στόριμπορντ. Η χορογραφία είναι ίδια αλλά πολλά πράγματα έχουν αλλάξει έκτοτε, ένα από αυτά το στυλ των χορευτών, οι διαφορετικές ανησυχίες».

5-7/12. Στις 20.30. Κεντρική Σκηνή. Τιμές: Κανονικό: 15 – 18– 25 – 36 – 45 €. ΑμεΑ, Ανεργοι: 5 €. Συνοδός ΑμεΑ: 10 €