Τρία εγχώρια συμφωνικά σύνολα έδωσαν συναυλίες στην Αθήνα κατά το προηγούμενο δεκαήμερο: η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων, η αναστημένη Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.
Σε άλλες εποχές, αυτό θα περνούσε απαρατήρητο καθώς θα επισκιαζόταν από άλλες, λαμπερότερης δημοσιότητας εκδηλώσεις.
Σήμερα, υπό συνθήκες δριμείας οικονομικής κρίσης, εκάστη των τριών εκδηλώσεων προσλαμβάνει ξεχωριστό καλλιτεχνικό, κοινωνικό και επικοινωνιακό βάρος.
Σε μια ωραία προσπάθεια εντατικοποίησης της πολιτιστικής προσφοράς στους δημότες του, ο Δήμος Αθηναίων τερματίζει τη συνοικιακή απομόνωση της Συμφωνικής Ορχήστρας του (ΣΟΔΑ) και μεταφέρει τις συναυλίες –πάντα δωρεάν- στο «Παλλάς».
Στο ανακαινισμένο κινηματοθέατρο θα στεγαστούν συνολικά 14 συναυλίες, υπό τη γενική εποπτεία του έμπειρου αρχιμουσικού Λουκά Καρυτινού.
Την εναρκτήρια εμφάνιση του συνόλου στη νέα χειμερινή του στέγη προλόγισαν με σταράτα, μετρημένα λόγια ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης και ο πρόεδρος του Οργανισμού Πολιτισμού και Νεολαίας Χρήστος Τεντόμας (31/10/2015).
Σύντομη, με πρόγραμμα «εύκολο», προσιτό στον καθένα, παρουσιασμένη με συνοπτικές εισηγητικές ομιλίες, η συναυλία προσέλκυσε πλήθος απλού κόσμου που γέμισε την ικανοποιητικής ακουστικής ιστορική αίθουσα.
Η νέα αρχιμουσικός Κάτια Μολφέση διηύθυνε τη «Σουίτα αρ. 1, Πέερ Γκιντ» του Γκριγκ, τον «Διαλογισμό της Θαΐδας» του Μασνέ, τον «Ουγγρικό χορό αρ. 5» του Μπραμς, τη σύνθεση «Εισαγωγή, θέμα και παραλλαγές για κλαρινέτο και ορχήστρα» του Ροσίνι και το φινάλε από τη «Συμφωνία του Νέου Κόσμου» του Ντβόρζακ.
Η εκδήλωση είχε μικροψεγάδια: οι εκτελέσεις ήχησαν λίγο άτολμες, το σόλο βιολί στον Μασνέ ήταν τονικά ασταθές, το κλαρινέτο στον Ροσίνι είχε μικροατέλειες στην άρθρωση. Ωστόσο ο κόσμος ευχαριστήθηκε και ενθουσιάστηκε.
Ασφαλώς, η μετακίνηση της ορχήστρας στο αθηναϊκό κέντρο αλλάζει τους όρους υποδοχής και τις προσδοκίες.
Επιπλέον, η τεράστια προσέλευση φανερώνει μια δυναμική με βαρύνουσα μορφωτική διάσταση, υποχρεώνοντας τη ΣΟΔΑ να αλλάξει επίπεδο παιχνιδιού, ώστε να προσφέρει στην Αθήνα των 4.000.000 ποιοτικές λαϊκές συναυλίες κλασικής μουσικής. Ομως, τα σύντομα προγράμματα χρειάζονται πιο ψαγμένη σύνθεση και ανεβασμένη διάθεση, πιο φροντισμένες προφορικές εισηγήσεις, το επίπεδο των εκτελέσεων να βελτιωθεί.
Στον ίδιο χώρο η Χορωδία του Δήμου Αθηναίων παρουσίασε τη δημοφιλή κοσμική καντάτα «Κάρμινα Μπουράνα» (1935-36) του Ορφ σε μεταγραφή για δύο πιάνα και κρουστά (3/11/2015).
Στην παρουσίαση συμμετείχαν ο βαρύτονος Βαγγέλης Αγγελάκης, ο τενόρος Βασίλης Καβάγιας, η υψίφωνος Μυρσίνη Μαργαρίτη, η Νεανική Χορωδία του Λεοντείου Λυκείου Νέας Σμύρνης, οι πιανίστες Απόστολος Παληός και Στέφανος Νάσος και το Σύνολο Κρουστών Αθηνών. Διηύθυνε ο Σταύρος Μπερής.
Η εκτέλεση υπήρξε ακριβής αλλά είχε προβλήματα ηχητικών ισορροπιών, που οφείλονταν πρωτίστως στην τοποθέτηση της περιορισμένου μεγέθους Χορωδίας του Δήμου Αθηναίων στο βάθος της σκηνής, πίσω από τις ηχηρές συστοιχίες των κρουστών-πιάνων.
Επίσης, η ενορχηστρωτικά απογυμνωμένη εκδοχή, που προέβαλλε στεγνά το ρυθμικό στοιχείο, απαιτούσε περισσότερη φροντίδα και βάθος λεπτομέρειας στη διάπλαση της φραστικής, κάτι που έλειψε αισθητά από την εκτέλεση.
Συμφωνική της ΕΡΤ ξανά και πάντα
Μετά την πρόσφατη, ασυζητητί επιβεβλημένη ανασύστασή της, η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ (ΕΣΟΕΡΤ) υπό τον Μίλτο Λογιάδη έδωσε σε συγκινησιακά φορτισμένη ατμόσφαιρα την πρώτη της δημόσια συναυλία στη σχεδόν κατάμεστη αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής (1/11/2015).
Η συναυλία εξέπληξε με την υψηλότατη ποιότητά της. Ξεκίνησε με την προβολή σύντομου βίντεο, αναφορά στο χρονικό του κλεισίματος της ΕΡΤ και στη συνακόλουθη διάλυση της ορχήστρας, για να συνεχίσει με την εκτέλεση του «Νιμρόντ» από τις «Παραλλαγές Αίνιγμα» του Ελγκαρ.
Στη συνέχεια ο Λογιάδης διηύθυνε την αινιγματική «Μουσική του Φοίνικα» του Γιάννη Χρήστου, εμβληματικό κομμάτι της ελληνικής αβανγκάρντ με ευανάγνωστη συμβολική φόρτιση για την περίσταση.
Η εκτέλεση υπήρξε τελειοθηρικά επεξεργασμένη, δοσμένη με τελετουργικό βηματισμό, εσωστρεφείς, εκστατικούς τόνους και βίαιες κορυφώσεις.
Ακολούθησαν δύο σύντομα κομμάτια του Φορέ. Παίζοντας με λαμπερό, ηδύφωνο, ορθοτονικά αψεγάδιαστο ήχο, ο τσελίστας Ρενάτο Ρίπο πρόσφερε μια θαυμάσια ανάγνωση της «Ελεγείας», ενώ η επίσης αναστημένη Χορωδία της ΕΡΤ συμμετείχε στη φροντισμένη παρουσίαση του λυρικού «Ασματος του Ζαν Ρασίν».
Η συναυλία ολοκληρώθηκε με μια άριστη εκτέλεση της «Συμφωνίας αρ. 9» του Σοστακόβιτς.
Σε άκρα εγρήγορση, ορχήστρα και αρχιμουσικός χάρισαν μια μοναδικά συναρπαστική ανάγνωση με τέλεια εστιασμένο ήχο και πεντακάθαρη άρθρωση, παλλόμενη από σβελτάδα και ζωντάνια, ταυτόχρονα ανάλαφρη, σκωπτικά αιχμηρή και σπινθηροβόλα, που κορυφώθηκε με εορταστικές, διονυσιακού οίστρου εντάσεις.
Μια εξαιρετική πρώτη εμφάνιση που βάζει τον πήχη σε δυσθεώρητα ύψη για τη συνέχεια!
ΥΓ.: Η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ έσπευσε να αυτοπροβληθεί εξ αρχής ως ορχήστρα ραδιοφωνίας που διεκδικεί θέση και δράση στις αίθουσες συναυλιών.
Στον ανέκαθεν άτακτο, αδέσποτο χώρο της αθηναϊκής μουσικής ζωής και ειδικά στο σημερινό, πολιτικά υπερφορτισμένο κλίμα της οικονομικής κρίσης δύσκολα χωρά συζήτηση δεοντολογίας για τις βασικές αρμοδιότητες ενός τέτοιου συνόλου.
Αλλού, όπου υπάρχει αδιαπραγμάτευτη θέση για την αμιγώς κλασική μουσική σε ραδιόφωνο και τηλεόραση, τέτοια σύνολα δίνουν πρωτίστως τακτικές ραδιοφωνικές/τηλεοπτικές συναυλίες, κάνουν ηχογραφήσεις εθνικού και βασικού ρεπερτορίου.
Παρ’ ημίν το πράγμα ήταν και –δυστυχώς!– παραμένει πεισματικά ομιχλώδες…
