Μια ενδιαφέρουσα, άκρως εξεζητημένης σύλληψης εμφάνιση έκανε στις 30/5/2023 στην κατάμεστη, μεγάλη αίθουσα του κρατικού Μεγάρου Μουσικής η διάσημη Τζόις Ντιντονάτο συνοδευόμενη από το 23μελές σύνολο οργάνων εποχής «Il pomo d’ oro» υπό τη μουσική διεύθυνση του Μαξίμ Εμελιανίτσεφ. Συμμετείχε, επίσης, η Χορωδία Νέων «El Sistema Greece». Την πρότασή της, που παρουσιάζεται εδώ και καιρό σε παγκόσμια περιοδεία σε πολλές χώρες (η ίδια ανέφερε 28), τιτλοφόρησε «Eden» («Εδέμ» δηλαδή «Παράδεισος»).
Αυτό που είδαμε και ακούσαμε είχε ως άξονα κυρίως φωνητικά κομμάτια, άριες από όπερες και τραγούδια, που ερμήνευσε η Αμερικανίδα μεσόφωνος με απερίφραστα διατυπωμένο στόχο να αφυπνίσει το ακροατήριο «προς μια επανένωση με τη βάναυσα κακοποιούμενη από τον σύγχρονο άνθρωπο Φύση». Το όλον ήταν μια πιο θεατρικά ανεπτυγμένη εκδοχή παρόμοιας σύλληψης που είχαμε παρακολουθήσει κατά την προηγούμενη εμφάνιση της Ντιντονάτο στην Αθήνα, στο ΚΠΙΣΝ στο πλαίσιο του Summer Nostos Festival (Ιούλιος 2018). Τότε είχε προτείνει σε συναυλιακή παρουσίαση και με τους ίδιους συντελεστές την ομώνυμη δισκογραφική επιτυχία της με τίτλο «Στον πόλεμο και στην ειρήνη» (CD/DVD, Erato, 2016).
Τότε, όπως και τώρα, η συναυλία είχε ολοκληρωθεί με μια σχεδιασμένη κίνηση ανθρωπιστικού ακτιβισμού στην οποία η μονωδός είχε καλέσει στη σκηνή πολυμελή ομάδα προσφυγόπουλων, φιλοξενούμενων του νεοπαγούς «El Sistema Greece». Το ηχητικό μέρος της παράστασης που παρακολουθήσαμε στις 30/5/2023 κυκλοφορεί ήδη στην ίδια εταιρεία από τον Φεβρουάριο, με τη μεσόφωνο στο εξώφυλλο ως μαχητική ιέρεια-ξωτικό της οικολογίας. Εχοντας ως φορέα το διατυπωμένο οικολογικό μήνυμα και αποτεινόμενος στο συναίσθημα μέσω θεάματος και μουσικής, ο «Παράδεισος» ενθουσίασε ιδιαίτερα την πλειονότητα των Αθηναίων ακροατών. Ωστόσο, όχι όλους: αρκετοί δυσανασχέτησαν με την αφελή διαχείριση του μηνύματος αλλά και με τη ναρκισσιστικά προσωποκεντρική διάσταση του θεάματος, διατυπώνοντας απερίφραστα τη δική τους επιφυλακτική αποτίμηση…
Η παράσταση ήταν δομημένη ως τελειοθηρικά υλοποιημένο, συνολικής σύλληψης οπτικοακουστικό θέαμα, ένα υβρίδιο σκηνοθετημένο από τη Μαρί Λαμπέρ-Λεμπιάν με στοιχεία ρεσιτάλ και αφαιρετικώς τελετουργικού σκηνικού δρώμενου. Στο αριστερό μέρος της σκηνής έπαιζε η ορχήστρα υπό τον Ρώσο αρχιμουσικό, ενώ στο δεξιό δέσποζε πάντα ενεργή η παρουσία της Ντιντονάτο. Φορώντας φαντεζίστικο κοστούμι και με χορευτική, θεατρικά εκφραστική κινησιολογία η μεσόφωνος αλληλεπιδρούσε με μια κινητική σκηνική κατασκευή, ενώ ατμοσφαιρικά ιλουζιονιστικά παιχνίδια φωτισμών (Τζον Τόρες) καταύγαζαν τον χώρο.
Το ακρόαμα ήταν ένα έντεχνα συγκροτημένο συμπίλημα από ενόργανες και φωνητικές συνθέσεις δομημένο με μια λογική ελεύθερων συνειρμών ή/και αντιθέσεων ανάμεσα σε παλιές μουσικές (Ουτσελίνι, Μισλίβετσεκ, Μαρίνι, Βαλεντίνι, Καβάλι, Γκλουκ, Χέντελ) και σε νεότερες (Αϊβς δοσμένος φωνητικά{!}, Μάλερ, Κόπλαντ) έως και σύγχρονες (Πόρτμαν). Κυρίως μέσω του αδόμενου κειμένου όλες οι φωνητικές συνθέσεις (τραγούδια ή άριες από όπερες) σχετίζονταν έμμεσα με το φυσιολατρικό μήνυμα-άξονα της παράστασης. Ωριμη, ενεργή μονωδός, με τεράστια πείρα στη σκηνή και τεράστια, ακόμη σήμερα αύξουσα δισκογραφία, η 54χρονη Αμερικανίδα μεσόφωνος τραγούδησε με φωνή μεστή, με μεταλλικό ηχόχρωμα και πολύ καλή τεχνική. Οι ερμηνείες υπήρξαν ισορροπημένες, καλαίσθητες, στιλιστικά ενημερωμένες, έντεχνα διαπλασμένες, αξιοποιώντας με έμφαση -ειδικά στις δραματικές άριες- τη χαμηλότερη περιοχή. Ωστόσο το πέρασμα του χρόνου έχει αφήσει ίχνη στη φωνή της, κάτι που κατέστη αισθητά στην απίσχνανση τη μεσαίας περιοχής.
Το σύνολο οργάνων εποχής «Pomo d’ oro» υπό τον Μαξίμ Εμελιανίτσεφ έπαιξε με τελειοθηρικά φινιρισμένο ήχο κερδίζοντας τις εντυπώσεις· ειδικά στη μαστιγωτικά βίαιη εκτέλεση του «Χορού των πνευμάτων και των Ερινύων» από την όπερα «Ορφέας και Ευρυδίκη» του Γκλουκ αλλά και, αντιστρέφοντας τη λογική της ιστορικής ερμηνευτικής, στις εκτελέσεις των σαφώς νεότερων συνθέσεων.
Περίπου αναμενόμενα, η παράσταση ολοκληρώθηκε καλώντας επί σκηνής την πολυμελή, πολυεθνικής σύνθεσης Χορωδία Νέων «El Sistema Greece», που, άρτια προετοιμασμένη από τη Βάγια Παπαγιαννοπούλου, τραγούδησε μαζί με τη διάσημη Αμερικανίδα μεσόφωνο –ας πούμε εκτός προγράμματος- ένα τραγούδι για τη Φύση γραμμένο από παιδιά. Ολοκληρώνοντας, η Ντιντονάτο κάλεσε το φιλόμουσο ακροατήριο να πάρει φεύγοντας από ένα… φακελάκι με σπόρους από χαμομήλι για να το φυτέψει –Ιούνιο μήνα πλέον!- ως επουλωτική «κίνηση συμφιλίωσης με τη Φύση που πλήττεται ασυλλόγιστα από τον σύγχρονο άνθρωπο».
