Τη Δευτέρα, 12/6/2023, η κορυφαία βιολίστρια Ανε-Ζοφί Μούτερ έδωσε στο Ηρώδειο μια συναυλία στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Τη συνόδευσε το 13μελές ενόργανο σύνολο εγχόρδων «Οι βιρτουόζοι της Μούτερ», που αποτελείται από υποτρόφους του ιδρύματος που φέρει το όνομά της και άλλους επίλεκτους μουσικούς. Από την ίδρυσή του το 2011 η Μούτερ και οι ταλαντούχοι μουσικοί της έχουν πραγματοποιήσει οκτώ παγκόσμιες περιοδείες, παρουσιάζοντας έργα κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου.
Παρά την επίμονη συννεφιά και τη σύντομη βροχή που προηγήθηκε, απειλώντας το φιλόμουσο κοινό με το… μαρτύριο της σταγόνας, το κοίλο του ρωμαϊκού ωδείου σχεδόν γέμισε από ένα ετερόκλητο πλήθος. Αισθητή ήταν η παρουσία ξένων κάθε προέλευσης, ενδεχομένως και σε εντυπωσιακή αριθμητική υπεροχή! Βασισμένη στη λαμπερή παρουσία της Γερμανίδας μουσικού, η συναυλία άφησε πολύ καλές εντυπώσεις, παρ’ ότι το μπαρόκ ρεπερτόριο ήταν καταφανώς ακατάλληλο για την υπαίθρια σκηνή του Ηρωδείου.
Στο τέλος του προγράμματός της, απευθυνόμενη στο πολυεθνικό ακροατήριο του Ηρωδείου η σήμερα 59χρονη Μούτερ μίλησε για το πόσο αμείωτα σημαντική παραμένει η Ελλάδα για τους δυτικούς καλλιτέχνες, πόσο συγκινητικό είναι γι’ αυτούς να παίζουν αντικρίζοντας τον Παρθενώνα, και υπενθύμισε ότι έχει ξαναεμφανιστεί «ως παιδί» στον ίδιο χώρο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Οντως, το μακρινό 1979, μόλις 16 ετών, δηλαδή δύο χρόνια αφ’ ότου την «ανακάλυψε» ο Κάραγιαν, είχε συμπράξει με τη Συμφωνική της Βαμβέργης και το 1987, σε ηλικία 24 ετών είχε ερμηνεύσει Τρίο για βιολί, τσέλο και πιάνο δίπλα στους Ροστροπόβιτς και Γκιουράνα.
Επειδή η συναυλία ξεκίνησε με ημίωρη καθυστέρηση, το εξ αρχής σύντομο πρόγραμμα περικόπηκε κατά ένα έργο. Ετσι χάσαμε το μοναδικό μη μπαρόκ κομμάτι, το «Νονέτο για δύο κουαρτέτα εγχόρδων και κοντραμπάσο» του πρώην συζύγου της Μούτερ, αρχιμουσικού Αντρέ Πρεβέν (1929-2019), που θα ακούγαμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Παρ’ όλα ταύτα, στο τέλος, προσφέρθηκαν εκτός προγράμματος τέσσερα κομμάτια: δύο λυρικά, μελιστάλακτα σολιστικά αποσπάσματα μουσικών του Τζον Ουίλιαμς για τον κινηματογράφο, το «Nice To Be Around» από το «Cinderella Liberty» και το βασικό θέμα από τη «Λίστα του Σίντλερ», καθώς επίσης δύο σπαράγματα από τις «Τέσσερις Εποχές» του Βιβάλντι, εμβληματικές για τη μακρόχρονη σταδιοδρομία της Μούτερ. Το πρόγραμμα που ακούσαμε δεν ήταν ούτε συναρπαστικό, ούτε, βεβαίως, αδιάφορο. Ηταν, ωστόσο, απογοητευτικά σύντομο σε διάρκεια.
Στο πρώτο μέρος της βραδιάς ακούσαμε το «Κοντσέρτο για τρία βιολιά» RV 551 του Βιβάλντι και το «Κοντσέρτο για βιολί αρ. 1», BWV 1041 του Μπαχ, ενώ μετά το διάλειμμα ακολούθησαν το «Βρανδεμβούργιο κοντσέρτο αρ. 3» BWV 1048 του Μπαχ. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με το αλά Μότσαρτ «Κοντσέρτο για βιολί αρ. 2» του Ζοζέφ Μπολόνιε, Ιππότη ντε Σεν-Ζορζ (1745-1799), έγχρωμου Γάλλου, ευγενούς συνθέτη του ώριμου 18ου αιώνα. Σίγουρα, κανείς θα προτιμούσε να απολάμβανε την ντίβα του βιολιού σε κάποιο μείζον κοντσέρτο του Ρομαντισμού ή του 20ού αιώνα! Τόσον η ίδια αλλά και αρκετοί μουσικοί του συνόλου έπαιξαν σε ιστορικά «επώνυμα» έγχορδα, που χάρισαν στον ήχο τους λαμπρότητα και πλούσια χροιά.
Φυσικά και αναμενόμενα οι ερμηνείες ορίστηκαν από το ηγετικά τελειοθηρικό παίξιμο της Μούτερ. Ακατανίκητα σαγηνευτική ποιότητα ήχου, καλλιεργημένη λεπτομέρεια φραστικής με λεπταίσθητα διαπλασμένα περάσματα/λυγίσματα από νότα σε νότα και εξεζητημένες φωτοσκιάσεις έκφρασης συνάρπαζαν αλλά και, ενίοτε, δημιουργούσαν την εντύπωση ότι υπερθεμάτιζαν ή υπερέβαιναν την υφολογική ταυτότητα των έργων.
Συναρπαστικά πλούσιος ήταν ο λαμπερός ήχος της, αψεγάδιαστη η ορθοτονία ακόμη και στις πιο υψηλές νότες, η άρθρωση πεντακάθαρη ακόμη και στις πιο εντυπωσιοθηρικά ανεβασμένες ταχύτητες, ενώ τεταμένες, ακραία αργές δοξαριές και φευγαλέοι υπομνηματισμοί της αρχαίας σχέσης μπαρόκ-φολκ δημιουργούσαν νησίδες πρόσθετου ενδιαφέροντος και θύλακες κορεσμένης συγκίνησης. Στο τριπλό κοντσέρτο του Βιβάλντι απολαύσαμε τις σβέλτες, ανάλαφρες δεξιοτεχνικές στιχομυθίες ανάμεσα στη Μούτερ και τις ταλαντούχες μαθήτριές της: την Πολωνή Αγκάτα Ζιμκτσέφσκα και τη Σπανιόλα Κάρλα Μαρέρο. Τέλος, η ερμηνεία της Μούτερ στο κοντσέρτο του Σεν-Ζορζ μάς έκανε αυθόρμητα να σκεφτούμε πόσο ωραία θα ερμήνευε η ίδια κάποιο από τα τελευταία κοντσέρτα για βιολί του Μότσαρτ…
