Ο Μότσαρτ είναι ένας συνθέτης τα έργα του οποίου παίζονται στην Αθήνα ούτε τόσο συχνά ούτε τόσο καλά όσο είναι αδιαπραγμάτευτα δεδομένο σε άλλες χώρες, με ώριμη, ισορροπημένη μουσική ζωή.
Ετσι, υπήρξε μείζων προσφορά η συναυλία με έργα Μότσαρτ που έδωσε περιορισμένων διαστάσεων κλιμάκιο της Φιλαρμόνια Ορχήστρας Αθηνών στις 29/1/2023. Η βραδιά φιλοξενήθηκε στην εντυπωσιακά κατάμεστη, μεγάλη αίθουσα του κρατικού Μεγάρου Μουσικής, στο πλαίσιο της ολοήμερης διοργάνωσης «Piano Days @ Megaron». Το σύνολο διηύθυνε ο 35χρονος Γιώργος Ζιάβρας.
Το πρόγραμμα της βραδιάς περιλάμβανε μια εξόχως ενδιαφέρουσα επιλογή έργων: δύο Εισαγωγές σε όπερες, το «Κοντσέρτο για πιάνο αρ.24, K.491» και το «Κοντσέρτο για τρία πιάνα, Κ.242». Η ακρόαση άφησε συνολικά άριστες εντυπώσεις αφ’ ενός για την ποιότητα της διεύθυνσης του αρχιμουσικού, ο οποίος έδειξε ενημερωμένος για την ιστορική ερμηνευτική, αφ’ ετέρου για τις στιλιστικά εύστοχες, αριστοτεχνικές ερμηνείες των σολίστ στα κοντσέρτα. Τις εισαγωγές στον πρωτορομαντικών φορτίσεων «Ντον Τζοβάνι» και την ύστερη opera seria «Η μεγαλοψυχία του Τίτου» διηύθυνε ο ταλαντούχος Ελληνας αρχιμουσικός ιδανικά. Το «Κοντσέρτο για πιάνο αρ.24» ερμήνευσε η 20χρονη Ρωσίδα Ολγκα Ντάβνις, συμπορευόμενη αβίαστα στο ίδιο στίγμα.
Το νηφάλιο παίξιμό της διέθετε τεχνική επάρκεια και συναίσθηση του συντακτικού και του ύφους της μουσικής. Για πολλοστή φορά εξέπληξε δυσάρεστα η άγνοια του ακροατηρίου όταν κάποιοι ξέσπασαν σε ενθουσιώδες χειροκρότημα στο εκφραστικά «ανοιχτό» τέλος της καντέντσας… Αριστο ήταν το δέσιμο σολίστα-ορχήστρας. Αντίστοιχες ποιότητες χαρακτήρισαν την ερμηνεία του τριπλού κοντσέρτου στην οποία συνέπραξαν πιανίστες τριών γενεών: ο 74χρονος Βραζιλιάνος Ζαν Λουί Στόιερμαν, που την προηγουμένη είχε παίξει τις «Παρτίτες αρ.1 και αρ.6» του Μπαχ, ο 40χρονος Βασίλης Βαρβαρέσος και ο 13χρονος Ρεθυμνιώτης Φίλιππος Κλαψινάκης. Σβέλτο και ανάλαφρο, πεντακάθαρο, άριστα συντονισμένο παίξιμο, αβίαστοι διάλογοι με λαμπερές εξάρσεις δεξιοτεχνίας, δίχως χάσματα περάσματα από το ένα όργανο στο άλλο και ερεθιστικά παιχνιδιάρικο σερφάρισμα των πιάνων επάνω στον αιθέρια διάφανο ήχο της ορχήστρας χάρισαν μια μοναδικά απολαυστική ακρόαση! Η αψεγάδιαστη συμμετοχή του νεαρού Κλαψινάκη εξέπληξε και, συνάμα, γέννησε προσδοκίες.
Συνθέσεις 20ού αιώνα από τους Ergon Ensemble
Μια ενδιαφέρουσα συναυλία με έργα 20ού αιώνα για μικρά σύνολα έδωσαν μέλη του ελληνικού συνόλου σύγχρονης μουσικής «Ergon» (ιδρ. 2008) στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος (2/2/2023).
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της αυστριακής πρεσβείας στην Αθήνα. Το πρόγραμμα άνοιξε η «Συμφωνία δωματίου αρ.1» (1906) του Σένμπεργκ στη μεταγραφή του Βέμπερν για κουιντέτο (φλάουτο, κλαρινέτο, βιολί, τσέλο, πιάνο, 1923). Ακολούθησαν τα «Τραγούδια για τα νεκρά παιδιά» του Μάλερ (1904) σε μεταγραφή για οκτέτο (φλάουτο, αγγλικό κόρνο, κλαρινέτο, κόρνο, βιολί, βιόλα, τσέλο, 2006) από τον Γερμανό τσελίστα Γκέοργκ Ογεν (Oyen). Η συναυλία ολοκληρώθηκε με το «Σεξτέτο» για κλαρινέτο, κόρνο, βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο και πιάνο (2000) του Πολωνού Κρζιστόφ Πεντερέτσκι.
Πολύ καλά προετοιμασμένη τεχνικά, με ψαγμένο πρόγραμμα ταιριαστό στο στίγμα των «Ergon», η συναυλία προσέλκυσε αναμενόμενα περιορισμένο ακροατήριο φίλων του ιστορικού μοντερνισμού -παρ’ ημίν οι θιασώτες του είδους μετρώνται στα δάχτυλα-, ωστόσο άφησε καλές εντυπώσεις. Εργο εγκεφαλικό, εκφραστικά αποστειρωμένο, στρυφνό, με πυκνή γραφή που η μεταγραφή τη συμπυκνώνει ακόμη περισσότερο, η «Συμφωνία δωματίου αρ.1» παίχτηκε με ακρίβεια και καθαρότητα δίχως να συγκινήσει. Τη μεταγραφή του Μάλερ από τον Ογεν ερμήνευσε η μεσόφωνος Θεοδώρα Μπάκα με μαλακιά, ζεστή φωνή, με ευγένεια έκφρασης τονισμένη σε ταιριαστά θρηνώδεις τόνους και ιδιαίτερη φροντίδα στην εκφορά των γερμανικών στίχων.
Το σχεδόν ημίωρης διάρκειας «Σεξτέτο» του Πεντερέτσκι αποδείχτηκε ίσως το πλέον ενδιαφέρον της συναυλίας. Σαφήνεια μελωδικών γραμμών με θύλακες καθαρής μελωδίας, στιβαρό, νευρώδες, εμμονικό (σχεδόν μινιμαλιστικό) ρυθμικό στοιχείο, δυνατές αντιθέσεις διήγειραν και συγκράτησαν αδιάλειπτα το ενδιαφέρον.
