Εχουμε καταλήξει εδώ κι αιώνες: Ο έρωτας, η ποίηση κι η μουσική, αξεχώριστα, μπορούν (και οφείλουν) να ορίζουν το περιεχόμενο της ανθρώπινης ζωής. Δείχνουν ή ανοίγουν τον δρόμο, οφείλουν να ξεπερνούν φραγμούς, τους φραγμούς που ορθώνουν η σεμνοτυφία, ο συντηρητισμός, τα δεσμά μιας μέτριας και σπάνια ευφυούς κοινωνίας, πετυχαίνοντας να μας μιλούν ανεξαρτήτως γλώσσας. Μέσα κι έξω από την τάξη των πραγμάτων, κάπου, κάποτε, κάπως, μια σχεδόν μυστική φωνή περνάει σαν μέσα από μια σχισμή. Η αποστολή του καλλιτέχνη και εν προκειμένω του μουσικού είναι να κάνει αισθητή την παρουσία της…
Οταν ο Brian Eno περιέγραφε, λοιπόν, τη rhythm section των Talking Heads σαν ένα πλοίο ή ένα τρένο, πολύ δυναμικό και σίγουρο για το πού πηγαίνει, μιλούσε ακριβώς γι’ αυτό το πράγμα. Η αγάπη και ο έρωτας του Chris Frantz και της Tina Weymouth είναι σαν αυτό το πλοίο ή αυτό το τρένο. Είναι το μυστικό που κάνει την αγάπη και τη γνώση να συγκατοικούν και να γίνονται ένα.
O Chris Frantz και η Tina Weymouth γνωρίστηκαν στο μάθημα ζωγραφικής του Rhode Island School of Design κι έγιναν νεαροί εραστές. Η Tina στήριξε το όνειρο του Chris και ο Chris, με τη σειρά του, ενθάρρυνε την Tina να εξελιχθεί σε αυτή την εμβληματική και πρωτοποριακή γυναικεία φιγούρα της μουσικής. Ο ίδιος λέει με μεγάλη χαρά ότι είχε την τύχη να ζήσει κάτι παραπάνω από αυτό που ονειρευόταν: όχι μόνο να είναι ιδρυτικό μέλος ενός από τα συναρπαστικότερα Rock ‘n’ Roll συγκροτήματα όλων των εποχών, αλλά και να κάνει όλη αυτή τη διαδρομή παρέα με τον έρωτα της ζωής του.
Μαζί με τους άλλους δύο συνοδοιπόρους τους, τον David Byrne και τον Jerry Harrison, δημιούργησαν ένα νέο στιλ, το οποίο και ονόμασαν «Thinking Man’s Dance Music». Η έμπνευση ήρθε από τις μπάντες και τους μουσικούς που αγάπησαν, τους Velvet Underground, τον James Brown, τον Al Green, τον Otis Redding, τον Booker T. με τους MGs, τους Kool & the Gang, τους Stooges και τα ψυχεδελικά garage συγκροτήματα της δεκαετίας του 1960. Με μία, μόνο, διαφορά. Δεν ακουγόντουσαν σαν κανέναν άλλο. Και κανένας δεν μπορούσε να τους αντιγράψει.
Οταν μετακόμισαν στη Νέα Υόρκη, σκοπός τους ήταν να αφήσουν το δικό τους στίγμα στην ιστορία της μουσικής και της τέχνης. Διαπίστωσαν ότι δεν ήταν οι μόνοι με αυτό το όνειρο. Οι Television, η Patti Smith, οι Blondie και οι Ramones ήταν ήδη εκεί, και μόνο το ότι τους είδαν να παίζουν σε ένα funky dive bar στο Bowery, ήταν αρκετό να τους εμπνεύσει να δημιουργήσουν τα δικά τους πρωτότυπα τραγούδια.
Θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο Chris και η Tina ήταν το δίδυμο που έκανε διάσημο τον David Byrne. Οι Talking Heads ήταν Post-Punk πριν υπάρξει το Post-Punk, New Wave πριν από το New Wave και Alternative πριν να υπάρξει Alternative σκηνή. Με πολλές επιτυχίες στην πορεία τους («Psycho Killer», «Burning Down the House», «Road To Nowhere», «Life During Wartime», «This Must be the Place», «Once in a Lifetime»), γνώρισαν τεράστια επιτυχία, καλλιτεχνική και εμπορική, αλλά και την αναγνώριση των κριτικών. Σπάνιος συνδυασμός… Περιόδευσαν με τους Ramones, τους XTC, τους Dire Straits, τους B-52s, τους Pretenders, τους Black Uhuru, τους Psychedelic Furs, τους Simple Minds, τους Devo, τους Eurythmics.
Αργότερα, κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος από τους Talking Heads, το ζευγάρι έφτιαξε τους Tom Tom Club, το νέο τους συγκρότημα που ακουγόταν τελείως διαφορετικό από τους Talking Heads και τους χάρισε τις πρώτες τους παγκόσμιες επιτυχίες, με τα «Wordy», «Rappinghood» και «Genius of Love».
Οποιος παίζει επαγγελματικά μουσική σε αυτό το επίπεδο για πάνω από 40 χρόνια, έχει ζήσει μια ζωή με πολλές ανατροπές. Aυτήν τη ζωή μας διηγείται ο Chris Frantz στο βιβλίο του «Remain in Love», από τα χρόνια των καλλιτεχνικών σπουδών μέχρι την είσοδό τους στο Rock and Roll Hall of Fame.
Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου, έγινε η παρακάτω κουβέντα (θα μπορούσε να πει κανείς και αποκλειστική συνέντευξη) με τους δύο συντρόφους.
• Πού ζείτε τώρα;
Ζούμε στο Connecticut από το 1985, οπότε εδώ έχουμε κάνει το σπίτι μας. Πριν από αυτό, ζούσαμε στη Νέα Υόρκη για πολλά χρόνια. Παρά τις αλλαγές που έχουν γίνει από εκείνο το διάστημα, στη Νέα Υόρκη εξακολουθούμε να νιώθουμε σαν στο σπίτι μας.
• Πώς τα περάσατε κατά τη διάρκεια του lockdown;
Παραδόξως, καλά. Είμαστε μια ομάδα τεσσάρων ανθρώπων και τριών σκύλων. Φάγαμε καλά. Βλέπαμε πολλή τηλεόραση. Προσπαθήσαμε να παραμείνουμε σε φόρμα. Ο Chris έδωσε πολλές συνεντεύξεις για τα απομνημονεύματά του (σ.σ. «Remain In Love»). Είμαστε εμβολιασμένοι τώρα, οπότε μπορούμε να κάνουμε τις μικρές μας εξορμήσεις.
• Ο Roberto Bolaño είπε για τον Rimbaud ότι η επανάσταση στην τέχνη και η αλλαγή της ζωής ήταν τα αντικείμενα του έργου του Rimbaud. Αυτός είναι ο σκοπός σας στη ζωή; Να αγαπάμε ατελείωτα επειδή ο χρόνος δεν θα είναι ποτέ δικός μας; Κατά βάθος, να κάνουμε τη ζωή μας έργο τέχνης;
Ευχαριστούμε που ανέφερες τον Bolaño και τον Rimbaud. Αυτά τα ονόματα συνήθως προορίζονται για συνεντεύξεις της Patti Smith! Ναι, καταφέραμε να σχεδιάσουμε τις ζωές μας πολύ προσεκτικά. Αν και κανενός η ζωή δεν είναι τέλεια, είμαστε πολύ τυχεροί άνθρωποι. Ο κοινός μας βίος ήταν και παραμένει εξαιρετικός. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι έχουμε διαμορφώσει τον χρόνο μας σύμφωνα με την έννοια του «Luxe, Calme et Volupté», όπως απεικονίζεται στον μεγάλο πίνακα του Henri Matisse, ο οποίος, με τη σειρά του, τον εμπνεύστηκε από το ομώνυμο ποίημα του Charles Baudelaire. Σημαίνει «πολυτέλεια, ειρήνη και ευχαρίστηση».
• Υπάρχει κάποιο μυστικό που είστε ερωτευμένοι τόσα πολλά χρόνια; Ο Tony Curtis είχε πει για την Janet Leigh ότι όταν σταμάτησε να τον θαυμάζει, σταμάτησε να είναι ερωτευμένη μαζί του. Αναρωτιέμαι αν είναι αυτό. Ενας ατελείωτος θαυμασμός για τον άνθρωπό σου.
Αυτός είναι ένας καλός τρόπος να το θέσουμε. Είμαστε παντρεμένοι 44 χρόνια. Είμαστε ακόμα ερωτευμένοι και ακόμα θαυμάζουμε ο ένας τον άλλο. Κάθε γάμος έχει τα σκαμπανεβάσματά του, αλλά πιστεύουμε ότι το να είμαστε ευγενικοί μεταξύ μας και να διατηρούμε μια καλή αίσθηση του χιούμορ είναι το μυστικό.
• Ο αιώνας μας φαίνεται να κυριαρχείται από την επιμονή σε έναν τρόπο σκέψης που βασίζεται στην ιστορική αποφασιστικότητα. Ζούμε πραγματικά σε μια εποχή πολέμου;
Και οι δύο είχαμε πατεράδες που ήταν στρατιωτικοί. Ξέρουμε τι είναι ο πόλεμος και δεν θέλουμε να έχουμε καμία συμμετοχή σε αυτό.
• Θα πρέπει οι μουσικοί να εκφράζουν τις απόψεις τους για τις εθνικές υποθέσεις, την πολιτική, τους τρέχοντες και μελλοντικούς πολέμους μας;
Πάντα προσπαθούσαμε να αποφεύγουμε δογματικές συζητήσεις γύρω από την πολιτική, αλλά, σε αυτούς τους τρελούς καιρούς, ίσως οι μουσικοί, και οι καλλιτέχνες γενικά, να μπορούν να είναι η φωνή της λογικής και αυτοί που λένε την αλήθεια.
• Ποια βιβλία και ταινίες σάς έχουν κάνει εντύπωση τελευταία;
Μόλις πήραμε ένα αντίγραφο του νέου βιβλίου του Lenny Kaye, «Lightning Striking», που αφορά τις διάφορες σκηνές όπου γεννήθηκε το Rock ‘n’ Roll. Είναι ένας πραγματικός θησαυρός. Τα απομνημονεύματα του John Lurie, «The History Of Bones», είναι πολύ διασκεδαστικά. Ο Dan Chiasson έβγαλε νέα ποιητική συλλογή, με τίτλο «The Math Campers». Επίσης, υπάρχει ένα βιβλίο που ονομάζεται «Breath, The New Science Of A Lost Art» του James Nestor, το οποίο αποκαλύπτει τις τεχνικές και τη σημασία της σωστής αναπνοής και πώς αυτή επηρεάζει την ψυχική και σωματική μας υγεία.
Ωραία πράγματα! Οσο για τις ταινίες, περισσότερο σειρές παρακολουθήσαμε, κυρίως κατά τη διάρκεια του πρώτου lockdown. Η γαλλική αστυνομική σειρά «Spiral (Engrenages)» είναι απλά εθιστική και ίσως η καλύτερη σειρά μετά το «The Sopranos».
• Οι Talking Heads και οι Tom Tom Club έπαιξαν τη μουσική του μέλλοντος. Ποιες μπάντες νομίζετε ότι το κάνουν ακόμα αυτό;
Το συγκρότημα Xeno & Oaklander είναι ένα ωραίο ηλεκτρονικό δίδυμο minimal wave. Τους αγαπάμε. Επίσης, οι Khruangbin φτιάχνουν χαλαρή funky μουσική. Ενα άλλο, νέο αγαπημένο μας είναι οι Αυστραλοί Amyl and the Sniffers. Είναι φανταστικοί. Η Amy (σ.σ. Taylor), η τραγουδίστρια, είναι ο θηλυκός Iggy Pop!
• Chris, είπες ότι το CBGB ήταν το μουσικό σου φυτώριο. Τι το έκανε ξεχωριστό;
Ο Hilly Kristal, ο ιδιοκτήτης του CBGB, είχε μια πολύ έξυπνη πολιτική. Αν είχες παίξει ποτέ εκεί, δεν χρειαζόταν να πληρώσεις το κόστος εισόδου. Εμπαινες δωρεάν. Ως εκ τούτου, το CBGB έγινε στέκι, ένα clubhouse, για όλες τις ανερχόμενες μπάντες που έπαιζαν πρωτότυπο υλικό. Εκεί μπορεί να βρισκόσουν να κάνεις παρέα με τα παιδιά από τους Ramones, τους Television, τους Heartbreakers, το συγκρότημα της Patti Smith, τον Richard Hell με τους Voidoids και τους Blondie. Ηταν όλοι εκεί. Ηταν φανταστικά.
• Εχετε κάνει την παραγωγή σε άλμπουμ των Happy Mondays, Ziggy Marley, Angelfish κ.ά. Ξέρω επίσης ότι έχετε κάποιο υλικό με την κόρη του Kevin Ayers, Galen! Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος προσέγγισης όταν είστε στην κονσόλα του παραγωγού;
Οπως το βλέπουμε εμείς, ο ρόλος του παραγωγού είναι να λύνει τα όποια προβλήματα μπορεί να έχει ο καλλιτέχνης και να διασφαλίζει την καλύτερη δυνατή απόδοση. Κάθε καλλιτέχνης ή συγκρότημα έχει τα δικά του ζητήματα να αντιμετωπίσει. Αυτά μπορεί να είναι μουσικά ή προσωπικά. Επίσης, είναι σημαντικό να απομακρυνόμαστε από το συγκρότημα όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά και να επιτρέπουμε στους καλλιτέχνες να κάνουν τα δικά τους.
• Κλείνοντας, τι θυμάστε από τη συναυλία στο Παναθηναϊκό Στάδιο; Εκτοτε, τα πράγματα έχουν ηρεμήσει λίγο στην Ελλάδα!
Η συναυλία στην Αθήνα έγινε το 1982. Οι άνθρωποι που διαχειρίζονταν το Στάδιο δεν επέτρεπαν σε κανέναν να καθίσει στο γήπεδο, οπότε η διάταξη θέσεων και σκηνής ήταν παράξενη. Δεν υπήρχε ουσιαστικά κανένα εμπόδιο μεταξύ τους. Οι Tom Tom Club έπαιζαν support στους Talking Heads και μας υποδέχτηκε ένας βομβαρδισμός από πορτοκαλί, πλαστικά μπουκάλια χυμού. Πετούσαν επίσης κουτάκια Coca-Cola. Οι αστυνομικοί, που υποτίθεται ότι μας προστάτευαν, κρύφτηκαν πίσω από τη σκηνή. Η Tina ήταν εμφανώς έγκυος στον πρώτο μας γιο, αλλά μπορούσε ακόμη να κινείται.
Οι Tom Tom Club έπαιξαν, αλλά ο μάνατζέρ μας μας κατέβασε από τη σκηνή έπειτα από τρία ή τέσσερα τραγούδια, λόγω του κινδύνου για την Τίνα. Επιστρέψαμε ως Talking Heads και παίξαμε το σετ μας. Μετά το σόου το φορτηγάκι μας κουνιόταν μπρος πίσω με το συγκρότημα μέσα, από αυτά τα τρελά παιδιά! Οταν τελικά επιστρέψαμε στο «Hilton», έγινε ένα μεγάλο πάρτι στο roof garden, με γλυπτά πάγου, σαμπάνια και νόστιμα θαλασσινά, αλλά ήμασταν πραγματικά συγκλονισμένοι. Μου πήρε πολύ καιρό να ηρεμήσω ύστερα από αυτό το σόου…
• Εμείς πάντως ανυπομονούμε να σας δούμε να παίζετε ξανά στην Αθήνα, κάποια στιγμή σύντομα…
(Η κουβέντα τελειώνει κι εμείς μένουμε να σκεφτόμαστε τα λόγια της Margaret Mead: «Ποτέ μην αμφιβάλλεις ότι μια μικρή ομάδα σκεπτόμενων και αποφασισμένων πολιτών μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Είναι οι μόνοι που το έχουν ποτέ καταφέρει».)
